1 milyon uyduyla uzayda yapay zeka veri merkezi planı

SpaceX, düşük Dünya yörüngesine en fazla 1 milyon uydu yerleştirerek yapay zeka (AI) hesaplama yükünü üstlenecek bir uzay veri merkezi kurmayı planlıyor. Şirket bu adımla yer üstündeki veri merkezlerinin elektrik, soğutma ve arazi sorunlarını uzay altyapısıyla aşmayı hedefliyor.

SpaceX, 30 Ocak'ta (yerel saatle) ABD Federal İletişim Komisyonu'na (FCC) 'Yörünge Veri Merkezi Sistemi' için işletme izni başvurusunda bulundu. Başvuruya konu uydular 500-2000 kilometre yükseklikte düşük yörüngede çalışacak ve aralarında lazer tabanlı optik iletişimle veri alışverişi yapılacak.

Haziran'da resmileşen projenin adı 'Starmind' olarak belirlendi. Yonhap Infomax, Starmind'ı Elon Musk'ın(Elon Musk) SpaceX'inin uzayda AI veri merkezi kurmak için yürüttüğü proje olarak duyurdu.

Mevcut Starlink uydu ağı internet verisi taşırken, Starmind yörüngede doğrudan AI hesaplaması yapan bir veri merkezi işlevi görecek şekilde tasarlandı. Bu da uydunun rolünü iletişimden veri işleme altyapısına genişletiyor.

SpaceX başvurusunda, yer üstü AI veri merkezlerinin elektrik yetersizliği, soğutma suyu tüketimi ve arazi bulma sorunlarıyla karşı karşıya olduğunu belirterek bunun uzay altyapısıyla aşılabileceğini savundu. Şirket, Şubat'ta duyurduğu xAI satın alımıyla birlikte AI teknolojisini uzay altyapısıyla birleştirmeyi hedefleyen uzun vadeli bir strateji de ortaya koymuştu.

Starmind'ın temelinde güneş enerjisi kullanımı ve uzay boşluğunun ısı yayma özelliği yer alıyor. SpaceX, AI hesaplaması için gereken elektriği güneş enerjisinden karşılayıp ısıyı vakumda dağıtarak yer üstü veri merkezlerindeki soğutma yükünü azaltmayı planlıyor.

İşlenen verinin lazer iletişim ağı üzerinden Starlink uydularına aktarılması öngörülüyor. Ancak bu ölçekte bir uydu ağının gerçek bir hesaplama altyapısı olarak çalışabilmesi için elektrik temini, iletişim gecikmesi ve uzay koşullarına uygun donanım tasarımının bir arada sağlanması gerekiyor.

Bu gazete daha önce SpaceX'in düşük yörüngeye en fazla 1 milyon uydu yerleştirerek uzayda AI veri merkezi kurma girişimini aktarmıştı; o dönem yerleştirme takvimi, maliyet ve düzenleyici onay süreci netleşmemişti.

Ardından Starmind uydularına AI hesaplama sistemi yerleştirilmesine yönelik adımlar da gündeme geldi. Bu gazete, ilk AI uydu grubunun gelecek yılın dördüncü çeyreğinde fırlatılmasının planlandığını ve uzay koşullarına uygun AI çip sistemlerinin kullanılacağını duyurmuştu.

En fazla 1 milyon uyduya ulaşabilecek bir filo, uzay ortamı için yeni bir yük anlamına gelebilir. Uydu çarpışmasıyla ortaya çıkan enkazın diğer uydularla zincirleme çarpışmalara yol açtığı 'Kessler Sendromu' riski büyüyebilir.

Zaten yaklaşık 10 bin uyduyla düşük yörünge trafiğinin doygunluğa ulaştığı yönünde eleştiriler var. Uydu ömrü yönetimi ve radyasyon maruziyetinin önlenmesi de çözülmesi gereken teknik sorunlar arasında sayılıyor.

Fiilen işletmeye geçebilmek için büyük ölçekli uyduları yörüngeye taşıyacak fırlatma kapasitesi ve istikrarlı elektrik temini şart. AI yongalarının uzay ortamındaki titreşim, radyasyon ve ısı koşullarına dayanıp dayanamayacağı da doğrulanması gereken bir konu.

SpaceX'in FCC başvurusu, uzayda AI hesaplaması yapan sistemlere yönelik düzenleme sürecinin başladığı anlamına geliyor. Ancak şu an için başvuru işletme izni aşamasında olup, ticari hizmetin başladığı anlamına gelmiyor.