Brent petrolü 106 dolar: JPMorgan çatışmanın çıkış senaryosunu modelleyemiyor

ABD-İsrail ile İran arasındaki çatışmanın uzaması, uluslararası petrol piyasasının temel senaryosunu belirsizleştirdi. JPMorgan, çatışmanın ne zaman ve nasıl sona ereceğini modellemenin zorlaştığını bildirdi.

JPMorgan analistleri 17 Eylül tarihli değerlendirmede, “Çatışmanın nasıl bir sonuca ulaşacağını modellemeyi bilmiyoruz” ifadelerini kullandı. Banka, askeri operasyonların başlamasından bu yana petrol piyasası için net bir temel görünüm sunmanın ilk kez bu kadar zorlaştığını belirtti.

Çatışmanın ilk günlerinde ABD yönetiminin aşılmasını beklemediği ‘ekonomik sınır’ birkaç kez geçilmesine rağmen belirgin bir çıkış stratejisi ortaya çıkmadı. Piyasa, mevcut arz kesintilerinin yanı sıra ek kayıp ihtimalini de petrol fiyatlarına yansıtıyor.

JPMorgan, eylül ayı için Brent petrolünün adil değerini varil başına yaklaşık 90 dolar (yaklaşık 122.850 won) olarak açıkladı. O dönemde piyasa fiyatı yaklaşık 106 dolar (yaklaşık 144.690 won) seviyesindeydi. Bankanın tahminine göre mevcut arz kesintisi günlük yaklaşık 10 milyon varil düzeyindeydi.

Brent petrolü daha sonra dalgalı bir seyir izledi. Fiyat, 22 Eylül’de gün içi işlemlerde varil başına 98 doların (yaklaşık 132.270 won) altına geriledi ancak çatışma öncesindeki yaklaşık 72 doların (yaklaşık 98.280 won) üzerinde kaldı.

Çatışmanın sona ermesinin ardından petrol fiyatlarında düşüş ihtimali gündeme gelse de Brent petrolünün çatışma öncesi seviyeyi aşması, arzın normale dönmesinin zaman alabileceğine işaret etti. AP, fiyatların çatışmanın ne zaman sona ereceğine ilişkin belirsizlik içinde hareket ettiğini bildirdi.

JPMorgan Global Research, temmuz ayındaki görünüm raporunda Brent petrolünün ortalama fiyatını 2026’nın üçüncü çeyreği için varil başına 86 dolar (yaklaşık 117.390 won), dördüncü çeyreği için 80 dolar (yaklaşık 109.200 won) ve yıl sonu için 78 dolar (yaklaşık 106.470 won) olarak öngördü. Körfez bölgesindeki üretim tesislerinde uzun süreli hasarın sınırlı kalacağını değerlendiren kurum, OPEC’in rolündeki değişimi ise bir risk faktörü olarak gösterdi.

ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), Ağustos 2026 Kısa Vadeli Enerji Görünümü’nde Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin kademeli olarak artması ve üretim kesintilerinin telafi edilmesi halinde Brent petrolünün ortalama fiyatının üçüncü çeyrekte 85 dolardan (yaklaşık 116.025 won) dördüncü çeyrekte 78 dolara (yaklaşık 106.470 won) gerileyebileceğini belirtti. Üretimin büyük bölümünün toparlanması halinde 2027 ortalamasının 69 dolar (yaklaşık 94.185 won) olacağı tahmin edildi.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi’ni birbirine bağlayan kritik bir enerji güzergâhı. EIA, 2025’in ilk yarısında boğazdan günlük ortalama 20,9 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü geçtiğini, bunun dünya petrol tüketiminin yaklaşık yüzde 20’sine denk geldiğini açıkladı.

Bu nedenle boğazdaki geçişlerin kısıtlanması, üretim miktarı değişmese bile piyasaya ulaşan arzı azaltabilir. Taşımacılıktaki kısıtlamalar yalnızca gemi trafiğini değil, sigorta maliyetlerini ve sevkiyat takvimlerini de etkileyerek arzın toparlanmasını yavaşlatabilir.

EIA, 2026’nın ikinci çeyreğinde Hürmüz Boğazı’ndan geçen miktarı günlük ortalama 4,9 milyon varil olarak tahmin etti. Bu rakam, çatışma öncesi 2025’in dördüncü çeyreğindeki günlük ortalama 21,6 milyon varille karşılaştırıldığında önemli ölçüde düşük kaldı.

Ancak 2026 yılına ilişkin geçiş miktarı tahminlerinde belirsizlik sürüyor. EIA, gemi konum takip verilerinin istikrarsızlaştığını ve Vortexa verileriyle ek analizlere dayanan tahminlerin ileride revize edilebileceğini belirtti.

JPMorgan, Hürmüz Boğazı yeniden açılsa bile yükselen sigorta maliyetleri, hasar gören altyapının onarımı ve stratejik stokların yeniden oluşturulması nedeniyle enerji arzının normale dönmesinin haftalar veya aylar sürebileceğini değerlendirdi. Bu nedenle boğazın yeniden açılması, fiyatların ve lojistik akışının çatışma öncesi seviyeye hemen döneceği anlamına gelmiyor.

Boğaz geçişlerinin ve Orta Doğu kaynaklı petrol ihracatının normale dönmesi halinde arz kesintilerinin hafifleyebileceği daha önce de değerlendirilmişti. JPMorgan’ın son çalışması, petrol fiyatının kendisinden çok çatışmanın ne zaman sona ereceği ve arzın hangi hızla toparlanacağının hesaplanmasının zorlaştığına odaklandı.

JPMorgan ve EIA’nın projeksiyonları, Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılığın ve üretim tesislerinin normale döndüğü bir senaryoya dayanıyor. Buna karşılık JPMorgan’ın eylül tarihli değerlendirmesi, çatışmanın sonunu ve çıkış stratejisini modellemenin zorlaştığını belirterek mevcut tahminlerin dayandığı varsayımların sarsıldığını gösterdi.

Sonuç olarak petrol fiyatlarının seyri, Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin toparlanmasına, üretim tesislerinin yeniden faaliyete geçme hızına, sigorta maliyetlerine ve stratejik stokların yeniden oluşturulmasına bağlı olabilir. EIA, gemi konum takip verilerindeki değişkenlik nedeniyle ilgili tahminleri güncelleyebileceğini açıkladı.