12 MW'lık TAS-1: Özbekistan'da AI veri merkezi inşası

Özbekistan'ın 2030'a kadar yapay zeka (AI) altyapısına 6 milyar doların (yaklaşık 8,13 trilyon won) üzerinde özel sektör yatırım taahhüdü aldığı bildirildi. Söz konusu yatırımlarla 800 MW'lık bilişim altyapısı kurulacağı da aktarıldı ancak toplam yatırım tutarı ve tesis kapasitesi hükümetin resmi belgelerinde yer almadı.

Dış haberlerde, Özbekistan Dijital Teknolojiler Bakanlığı Birinci Bakan Yardımcısı Oleg Pekos'un açıklamalarına dayanılarak 2030'a kadar 6 milyar doların üzerinde özel yatırım çekilmesine yönelik anlaşmalar imzalandığı belirtildi. Aynı haberlerde 800 MW'lık bilişim altyapısı planına da yer verildi.

Özbekistan Cumhurbaşkanlığı'nın 7 Ağustos'ta yayımladığı AI stratejisi belgelerinde ise 6 milyar dolar ve 800 MW rakamları bulunmadı. Cumhurbaşkanlığı, 2030'a kadar AI tabanlı yazılım ve hizmetlerin büyüklüğünü 1,5 milyar dolara çıkarmayı, 200'den fazla yeni AI projesini hayata geçirmeyi ve bilişim altyapısını genişletmeyi planladığını açıkladı.

DataVolt ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası'nın (EBRD) yayımladığı belgelerde doğrulanabilen somut büyük veri merkezi projesi, DataVolt'ın TAS-1 tesisi oldu. DataVolt, 17 Haziran'da Taşkent IT Park'ta 12 MW kapasiteli, AI uygulamalarına yönelik veri merkezi inşa edip işletmek için 150 milyon dolara kadar (yaklaşık 2.033 milyar won) rücu hakkı olmayan proje finansmanı sağladığını açıkladı.

Finansman sağlayan kuruluşlar arasında Alman Yatırım ve Kalkınma Şirketi (DEG), Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), OPEC Uluslararası Kalkınma Fonu ve Proparco yer aldı. Proje finansmanı, geri ödemenin ağırlıklı olarak projenin kendi nakit akışları ve varlıkları üzerinden yapılmasını öngören, proje sahibine yönelik doğrudan rücu hakkını sınırlayan bir yapı olarak tanımlanıyor.

EBRD, TAS-1 projesine 78 milyon dolara kadar (yaklaşık 1.057 milyar won) kredi vermeyi planlıyor. Projenin toplam maliyeti 250 milyon dolar (yaklaşık 3.388 milyar won) olarak gösterildi.

TAS-1, 12 MW IT kapasitesine sahip Tier III sınıfında, taşıyıcıdan bağımsız bir veri merkezi olarak tasarlanıyor. Tier III, bazı ekipmanların bakımı ve değiştirilmesi sırasında hizmet kesintilerini azaltacak şekilde tasarlanan veri merkezi sınıfını ifade ediyor.

Tesiste bulut bilişim ve yüksek yoğunluklu AI iş yüklerini desteklemek için sıvı soğutma teknolojisinin kullanılması planlanıyor. AI veri merkezlerinde yüksek performanslı sunucular ve grafik işlem birimlerinin (GPU) ürettiği ısının yönetilmesi gerektiğinden, soğutma sistemleri de enerji tedariki kadar kritik bir altyapı unsuru kabul ediliyor.

DataVolt, TAS-1'in ilk aşamasını 2026 sonuna kadar hizmete hazır hale getirmeyi, ikinci aşamayı ise 2027 sonunda faaliyete geçirmeyi hedeflediğini açıkladı. EBRD belgelerinde ilk inşaat çalışmalarının başladığı belirtilse de veri merkezinin tamamının fiili olarak faaliyete geçmesi hâlâ planlama aşamasında.

Özbekistan'ın AI politikası veri merkezi inşasıyla sınırlı değil. Hükümet, AI hazırlık endeksinde 2030'a kadar dünyada ilk 50 ülke arasına girmeyi, yüksek performanslı bilişim sunucuları ve AI araştırma altyapısını genişletmeyi hedefliyor.

Ağustos ayında yayımlanan hükümet belgelerine göre NVIDIA teknolojisine dayalı süper bilgisayar, hükümet veri merkezine kurulmasından yalnızca bir ay sonra yüzde 90 kullanım oranına ulaştı. Bu oran, Özbekistan'ın AI hizmetlerini genişletirken hesaplama kaynaklarına erişimi de politika gündemine aldığını gösteriyor.

Eylül ayında düzenlenen ICT Week Uzbekistan 2026'ya NVIDIA, IBM, Oracle, Huawei, ZTE ve DataVolt katıldı. Etkinlik programında AI, bulut bilişim ve veri merkezlerinin yanı sıra blok zinciri ve fintech başlıkları da yer aldı.

Bununla birlikte, söz konusu veri merkezi yatırım taahhüdünün kripto para madenciliği veya belirli bir blok zinciri hizmetiyle doğrudan bağlantılı olduğuna dair resmi bir belge doğrulanmadı. Etkinlik programında blok zinciri ve fintech başlıklarının bulunması, veri merkezi projesiyle kripto para sektörünün bağlantılı olduğu sonucunu tek başına desteklemiyor.

Özbekistan AI ve bulut bilişim için hesaplama altyapısı kurmaya çalışırken TAS-1, yatırım tutarı ve tesis kapasitesi açıklanan somut örnek olarak öne çıkıyor. Buna karşılık 6 milyar dolarlık taahhüdün yatırımcı bazındaki dağılımı, anlaşmaların imzalanıp imzalanmadığı ve fonların kullanım takvimi için ek doğrulama gerekiyor.

Şu ana kadar doğrulanabilen takvim, TAS-1'in ilk aşamasının 2026 sonunda hizmete hazır hale gelmesi ve ikinci aşamasının 2027 sonunda faaliyete geçmesi hedefinden oluşuyor. 800 MW'lık altyapı planı ile 6 milyar dolarlık taahhüdün ayrıntıları, ilgili anlaşmalar ve hükümet belgeleri yayımlandığında netleşecek.