95 milyon varil azaldı: Almanya akaryakıt vergisini indiriyor

Almanya, Orta Doğu kaynaklı ham petrol ve rafine ürün arz şokuna karşı akaryakıt vergisini indirme kararı aldı. Avrupa ülkeleri de sübvansiyon ve fiyat istikrarı önlemlerini değerlendirip uygulamaya koyuyor. Ham petrol arzındaki düşüşe dizel rafinaj marjları ve taşımacılık aksamaları eklenirken, yakıt fiyatları üzerindeki baskı sürüyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Ağustos 2026'da dünya genelindeki izlenen petrol stoklarının bir önceki aya göre 95 milyon varil azaldığını açıkladı. Şubat ayından bu yana kümülatif düşüş 507 milyon varile ulaşırken, günlük ortalama düşüş 2,8 milyon varil oldu.

IEA, 2026'da küresel petrol arzının günlük ortalama 100,7 milyon varil olacağını ve bunun bir önceki yıla göre 5,7 milyon varil düşüş anlamına geldiğini öngördü. Gerekçeler arasında Körfez bölgesindeki üretim kesintileri, Hürmüz Boğazı üzerinden rafine ürün taşımacılığındaki azalma ve Rus rafine ürün arzındaki düşüş yer aldı.

ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), Orta Doğu kaynaklı ham petrol akışının kısıtlanması halinde üretim kesintilerinin 2026'nın dördüncü çeyreğinde de sürebileceğini açıkladı. Üretim ve ticaret akışlarının büyük bölümünün çatışma öncesi seviyelere dönmesinin 2027'nin ikinci çeyreğinden sonrasını bulabileceğini öngördü.

Almanya, 1 Ekim-31 Aralık döneminde benzin ve dizel üzerindeki enerji vergisini litre başına 14,04 sent düşürecek. Almanya Federal Maliye Bakanlığı, vergi indirimi ve KDV'deki düşüşün birleşmesiyle tüketici yükünün litre başına yaklaşık 17 sent azalabileceğini belirtti.

Ancak vergi indirimlerinin istasyon fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı yakıt tedarikçilerine bağlı olacak. Alman hükümeti, önlem nedeniyle vergi gelirlerinin yaklaşık 2,5 milyar euro azalmasını bekliyor.

Polonya hükümeti, Mart-Aralık 2026 döneminde yakıt şirketlerinin fazla kârlarına yüzde 60 oranında vergi uygulanmasını öngören geçici bir düzenleme hazırladı. Beklenen vergi geliri yaklaşık 4 milyar zloty olsa da yasa tasarısının cumhurbaşkanı tarafından Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi nedeniyle uygulama kesinleşmedi.

Avrupa ülkelerinin tepkileri arasında Almanya'nın akaryakıt vergisi indirimi ile taşımacılık şirketlerine ve tarım çalışanlarına yönelik sübvansiyonlar bulunuyor. Ülkelere göre ayrıntılar ve uygulama takvimi değişiyor. Daha önce Avrupa'da dizel maliyetlerinin artmasının arkasında rafine ürün arzındaki eksikliğin bulunduğu yönünde bir analiz yayımlanmıştı.

Fiyat artışının temel nedeni yalnızca ham petrol arzındaki düşüş değil. Euro Bölgesi'nde eylül ayının üçüncü haftasında rafinaj marjlarının perakende dizel fiyatına litre başına 0,41 euro, benzin fiyatına ise 0,17 euro katkı yaptığı analiz edildi.

Avrupa Birliği'nde ortalama dizel fiyatı 2026'da yaklaşık yüzde 40 arttı. Dizel rafinaj marjlarının ekime kadar zirve yapabileceği belirtildi. Ham petrol rafinerilere ulaşsa bile rafinaj ve taşımacılık süreçlerinde darboğaz oluşması, perakende fiyatlardaki artışı büyütebilir.

Macaristan Hidrokarbon Stok Birliği verilerine göre gaz yağı stokları, Ocak 2026 sonunda 520,3 kilotondan Ağustos sonunda 390,1 kilotona geriledi. Ağustos sonu itibarıyla stokların 87 günlük tüketime karşılık geldiği belirtildi.

JP모건 emtia ekibi, 17 Eylül tarihli müşteri notunda "Savaşın sona erdiği dönemi nasıl modelleyeceğimizi gerçekten bilmiyoruz" ifadesini kullandı. Bu değerlendirme, çatışmanın sona erme zamanını ve arzın toparlanma rotasını belirlemenin zor olduğuna işaret ediyor. Piyasa belirsizliğinin fiyat seviyesinden çok arz kesintilerinin ne kadar süreceğine odaklandığı görülüyor.

Vergi indirimleri ve sübvansiyonlar hane halkı ile taşımacılık sektörünün yükünü azaltabilir ancak arzı kendiliğinden yeniden oluşturmaz. Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği, Orta Doğu'dan rafine ürün ihracatı ve Rus rafinerilerine yönelik hasar sürerse, hükümetlerin politika adımları yakıt fiyatlarını yalnızca sınırlı ölçüde düşürebilir.

Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin azalmasının enerji fiyatları ve üretim üzerindeki etkisi daha önce okuyuculara aktarılmıştı. Bu gelişme ile yerel kripto para piyasası arasında doğrudan bir bağlantı tespit edilmedi.

Almanya'nın enerji vergisi indirimi 1 Ekim-31 Aralık döneminde uygulanacak. Polonya'nın fazla kâr vergisinin yürürlüğe girip girmeyeceği Anayasa Mahkemesi'nin kararının ardından belirlenecek. Petrol üretimi ve ticaret akışlarının normalleşmesi için EIA'nın işaret ettiği 2027'nin ikinci çeyreğinden sonrası temel takvim olarak öne çıkıyor.