California’da yüzde 5’e kadar servet vergisi: Karşı tekliflerde de çoğunluk desteği

California, milyarderlerden bir defaya mahsus yüzde 5’e kadar servet vergisi alınmasını öngören Proposition 40’ı 3 Kasım’da halk oylamasına sunacak. Teklife destek önde olsa da uygulamayı engelleyebilecek Proposition 41 ve Proposition 42 de çoğunluk desteği görüyor. Bu nedenle sonuç yalnızca Proposition 40’a verilen oylarla belirlenmeyebilir.

California Dışişleri Bakanlığı, resmi seçmen rehberinde Proposition 40’ın 1 Ocak 2026 itibarıyla eyalette ikamet eden ve net serveti 1 milyar doları aşan mükelleflerden bir defaya mahsus yüzde 5’e kadar vergi alınmasını öngördüğünü açıkladı. Vergi kapsamına şirketler, menkul kıymetler, sanat eserleri, koleksiyonlar ve fikri mülkiyet dahil edilirken gayrimenkuller ile bazı emeklilik ve kıdem hesapları kapsam dışında tutuluyor.

Vergi gelirlerinin yüzde 90’ı sağlık hizmetlerine ayrılacak. Kalan yüzde 10 ise gıda yardımı ve eğitimle ilgili programlarda kullanılacak.

California Yasama Analisti Ofisi, vergi gelirlerinin birkaç yıl içinde on milyarlarca dolara ulaşabileceğini değerlendirdi. Ancak hisse fiyatlarındaki dalgalanmalar ve mükelleflerin tepkileri nedeniyle kesin gelir miktarını tahmin etmenin zor olduğu, milyarderlerden alınan gelir vergisinin ise yıllık 1 milyar doların altında azalabileceği belirtildi.

Anketlerde Proposition 40’a destek karşıt görüşlerin önünde yer aldı. California Kamu Politikası Enstitüsü (PPIC), 15 Eylül’de yayımladığı araştırmada seçmenlerin yüzde 52’sinin Proposition 40’a destek vereceğini açıkladı. Karşı çıkanların oranı yüzde 42 olurken araştırma 4-10 Eylül tarihleri arasında 1103 seçmenin katılımıyla gerçekleştirildi.

Bununla birlikte rakip teklifler de çoğunluk desteği aldı. Proposition 40’ı etkisiz hale getirebilecek Proposition 41 yüzde 51, Proposition 42 ise yüzde 54 destek gördü.

California Kamu Politikası Enstitüsü eyalet çapı araştırma direktörü ve Miller Kamu Politikası Kürsüsü Başkanı Mark Baldassare, “Seçmenler 41 ve 42’nin doğrudan karşı teklifler olduğunu henüz fark etmemiş gibi görünüyor” dedi. Bu değerlendirme, üç teklifin birbirini nasıl etkilediğinin seçmenlere yeterince anlatılmadığına işaret ediyor.

Mevcut sisteme göre Proposition 40’ın çoğunluk oyu alması tek başına uygulamanın kesinleşmesi için yeterli değil. Proposition 41 veya Proposition 42, Proposition 40’tan daha fazla destek alırsa bu iki tekliften biri servet vergisinin uygulanmasını engelleyebilir.

Proposition 41, özel vergi teklifleri için ön denetim yapılmasını ve eyalet harcama sınırlarının uygulanmasını talep ediyor. Proposition 42 ise şirketler, yatırım varlıkları, emeklilik hesapları, tröstler ve sanat eserleri dahil kişisel varlıklara yönelik yeni vergiler ile geriye dönük vergilendirmeyi yasaklıyor.

Destekleyenler, Hizmet Çalışanları Uluslararası Birliği’ne bağlı sendikaların öncülüğünde, federal hükümetin sağlık ve sosyal yardım harcamalarındaki olası kesintilere karşı kaynak gerektiğini savunuyor. Bu görüşe göre servet vergisinden elde edilen gelir sağlık hizmetleri, gıda yardımı ve eğitim programlarına aktarılmalı.

Karşı çıkanlar arasında California Valisi Gavin Newsom ile bazı şirketler ve işçi örgütleri bulunuyor. Bu kesimler, tek seferlik bir verginin kalıcı bütçe sorunlarını çözmesinin zor olduğunu ve varlıklı kişilerin eyalet dışına taşınması halinde gelir vergisi gelirlerinin azalabileceğini belirtiyor.

Tahmin piyasalarındaki veriler, teklifin kendisinin kabul edilme ihtimalinden ayrı değerlendirilmelidir. Polymarket, 30 Eylül’de Proposition 40’ın karşı teklifleri geride bırakma ihtimalini yüzde 14 olarak gösterdi. İşlem hacmi 1193 dolar oldu. Bu oran, Proposition 40’ın kabul edilme olasılığını değil, rakip tekliflerden daha fazla destek alma ihtimalini gösteren ayrı bir piyasanın verisi.

Proposition 40’ın fiilen uygulanıp uygulanmayacağı, 3 Kasım’da Proposition 40 ile Proposition 41 ve 42’nin alacağı oylarla belirlenecek. Servet vergisinin yürürlüğe girip girmeyeceğini, hangi teklifin daha fazla destek aldığı belirleyecek.