Iowa çelik fabrikası için vergi desteği artırıldı; 15 milyar dolarlık projede arazi ve izin süreci bekliyor

ABD Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu 15 milyar dolarlık Iowa çelik fabrikası projesinde, vergi desteği yasası imzalansa da arazi seçimi ve izin süreçleri henüz tamamlanmadı. Beyaz Saray, proje kapsamında 1.750 sürekli iş ve inşaat döneminde 6.000’e kadar iş imkânı öngördü.

Trump, 28 Eylül’de Beyaz Saray’da, Hindistan merkezli Essar Group bünyesindeki Mesabi Metallics’in Iowa eyaletinin Lee County bölgesinde çelik fabrikası kuracağını açıkladı. Trump ve Ticaret Bakanı Howard Lutnick, projenin kesinleştiğini ve inşaatın başladığını söyledi.

Ancak yerel yayın kuruluşu KWQC’nin arazi kayıtları ve yetkililerin açıklamalarını incelemesine göre, duyuru sırasında proje arazisi açıklanmamıştı. Bu yıl içinde projeyle bağlantılı büyük ölçekli bir arazi alımı ya da izin başvurusu da doğrulanamadı. Lee County yetkilileri, şirketten somut bir plan almadıklarını belirtti.

Iowa Valisi Kim Reynolds, şirket ile eyalet yönetimi arasında bir mutabakat zaptı bulunduğunu, ancak projenin ilerlemesi için vergi teşviklerinin gerekli olduğunu söyledi. AP’nin aktardığına göre Mesabi Metallics, mevcut eyalet yasası kapsamında yatırım tutarının en fazla yüzde 5’inin beş yılda ödenmesi koşuluyla fabrikayı kurmayacağını bildirmişti.

Reynolds, desteğin yatırım tutarının en fazla yüzde 10’una çıkarılmasını ve ödeme süresinin 10 yıla uzatılmasını istedi; eyalet meclisini özel oturuma çağırdı. Vali, ilgili yasayı 2 Ekim’de imzaladı.

Yasanın imzalanması vergi desteği koşullarını genişletti, ancak fabrika inşaatı için sözleşme yapıldığı ya da arazinin kesinleştirildiği anlamına gelmiyor. AP, eyalet yönetimiyle şirketin mutabakat zaptında anlaştığını ancak belgenin içeriğinin yayımlanmadığını ve şirketin Lee County içinde belirli bir arazi seçmediğini bildirdi.

Yatırım duyurusu ile kesin anlaşma arasındaki fark

Iowa projesi, Güney Kore’nin ABD’ye yönelik yatırım duyurularıyla da aynı döneme denk geldi. Trump aynı hafta Güney Kore’nin Alaska doğal gaz boru hattı projesine 50 milyar dolardan fazla yatırım yapacağını açıkladı.

Sanayi ve Ticaret Bakanı Kim Jung-kwan, 1 Ekim’de ChosunBiz’e verdiği demeçte projenin ilerleyebilmesi için ticari açıdan uygulanabilir olması ve ülke içindeki yasal süreçleri karşılaması gerektiğini söyledi. Kim, “Mutabakatta yer almayan rakamlar ve kesin ifadeler, mutabakatın kapsamını aşıyor” dedi. Güney Kore hükümetinin tutumu, yatırımın kesinleştiği değil, projenin incelenmesi konusunda anlaşmaya varıldığı yönünde.

Her iki projede de yatırım duyurusu ile fiilî uygulama koşulları arasında tamamlanması gereken süreçler bulunuyor. Iowa’daki çelik fabrikası için arazi, izinler ve vergi desteği; Alaska doğal gaz boru hattı projesi içinse ticari uygulanabilirlik ve ülke içindeki prosedürler gündemde.

AP, Lee County projesinin olası istihdam ve yerel ekonomi etkilerini ele alırken kırsal bölgelerdeki idari kapasite ve altyapı yüküne de dikkat çekti. Haberde, geçmişte büyük ölçekli bazı yatırım planlarının küçültüldüğü örnekler de anıldı.

Çelik fabrikasının üretim planı ve istihdam rakamları duyurulan proje hedefleri niteliğinde. Şu ana kadar doğrulanan ilerleme, vergi desteği yasasının imzalanması ve şirketle eyalet yönetimi arasında mutabakat zaptına varılması oldu.