ABD’de başlangıç seviyesi beyaz yakalı işlerin yarısı azalabilir; araştırmada genç istihdamında yüzde 12 düşüş

Anthropic CEO’su Dario Amodei, yapay zekânın önümüzdeki 1 ila 5 yıl içinde ABD’deki başlangıç seviyesi beyaz yakalı işlerin yüzde 50’ye kadarını ortadan kaldırabileceğini öngördü. Ayrı bir araştırmada ise ChatGPT’nin yayımlanmasının ardından yapay zekâya maruziyeti yüksek sektör ve bölgelerde 22-24 yaş grubunun istihdamının 10 çeyrek boyunca, düzeltmeler hesaba katıldığında yüzde 12 azaldığı hesaplandı.

Amodei, 28 Mayıs 2025’te Axios’a verdiği röportajda yapay zekânın ABD’de başlangıç seviyesi beyaz yakalı işleri yüzde 50’ye kadar azaltabileceğini ve işsizlik oranını yüzde 10-20’ye çıkarabileceğini söyledi. Yeni çalışanların üstlendiği belge inceleme, araştırma ve analiz ile kod yazma gibi görevlerin otomatikleştirilmesi, şirketlerin işe alımları azaltması veya mevcut çalışanların yerini yapay zekânın alması endişesini doğuruyor. Bu oran Amodei’nin öngörüsünü yansıtıyor; kesinleşmiş bir işten çıkarma planı ya da gerçekleşmiş istihdam kaybı anlamına gelmiyor.

Röportajda iş kaybı öngörüsünü destekleyen istihdam istatistikleri veya bir tahmin modeli sunulmadı. Bu nedenle yüzde 50’ye kadar olan oran, gözlemlenmiş bir sonuç değil, Amodei’nin olasılık tahmini olarak değerlendirilmeli.

ABD Nüfus Sayım Bürosu araştırmacılarının çalışma makalesi ise farklı bir soruyu ele aldı. Araştırmacılar, üretken yapay zekâya maruziyeti yüksek sektör ve bölgelerde ChatGPT’nin yayımlanmasının ardından 10 çeyrek boyunca 22-24 yaş grubundaki kariyerinin başındaki çalışanların istihdamının düzeltmeler hesaba katıldığında yüzde 12 azaldığını analiz etti. Düşüşün başlıca nedeni yeni işe alımların azalması olarak belirlendi.

Araştırma, yapay zekâya maruziyet ile istihdam değişimi arasındaki ilişkiyi inceliyor. Belirli bir grupta geçmişte görülen istihdam değişiminin kesin olarak yapay zekâdan kaynaklandığını göstermiyor ve Amodei’nin dile getirdiği iş kaybı oranını kanıtlamıyor.

Yapay zekânın mevcut işlerin yerini mi alacağı, yoksa verimliliği artırıp yeni işler mi yaratacağı konusunda sektör temsilcilerinin açıklamaları farklılaştı. NVIDIA CEO’su Jensen Huang, Temmuz 2025’te Axios’a verdiği röportajda bazı işlerin ortadan kalkabileceğini, ancak yeni işlerin de ortaya çıkacağını söyledi. Anthropic’in kurucu ortağı Jack Clark ise aynı haberde başlangıç seviyesi işler üzerindeki etkinin açıkça tartışılması ve buna hazırlanılması gerektiğini belirtti.

Anthropic’in Şubat 2025’te yayımladığı ilk Ekonomik Endeksi, Claude konuşmalarındaki yapay zekâ kullanımının yüzde 57’sini insan yetkinliklerini destekleme, yüzde 43’ünü ise görevleri otomatikleştirme olarak sınıflandırdı. Şirket, verilerin gerçek kullanım örneklerinin analizine dayandığını ve gelecekteki istihdamı tahmin etmediğini açıkladı. Claude kullanım örneklerinden elde edilen oranlar tüm iş gücü piyasasına doğrudan uygulanamaz.

Bu haberde aktarılan ABD açıklamaları ve araştırma, yapay zekânın Türkiye’deki başlangıç seviyesi işler üzerindeki etkisini değerlendirmek için yeterli değil.