ABD Temsilciler Meclisi’ne Yapay Zekâ Bakanlığı ve Gelişmiş Yapay Zekâ Düzenlemesi Tasarısı

ABD’de yapay zekâdan sorumlu özel bir bakanlık kurulması önerisi ve ilgili yasa tasarısının sunulması gündeme geldi. Her iki adım da politika önerisi ve yasama süreci aşamasında; bakanlığın kurulması kesinleşmiş değil.

Yerbol Orynbaev, 3’ünde yayımlanan Fortune makalesinde, yapay zekâ politikasından sorumlu tek bir “çardan” fazlasına ihtiyaç olduğunu savundu. Orynbaev, yapay zekâ risklerini önceden değerlendirecek, sistemler yayımlandıktan sonra denetim ve yönetişim incelemeleri yapacak bir kurum gerektiğini belirtti. Düzenlemelerin şirketlerin uyması gereken standartları netleştirerek geliştirme ve yatırım belirsizliğini azaltabileceğini de ifade etti.

Orynbaev, Fortune makalesinde veri merkezleri ve çip yatırımlarının ABD ekonomisini ve hisse senedi piyasasını etkileyebileceğini değerlendirdi. Amazon($AMZN), 2025 yılı nakit sermaye harcamalarını 128,3 milyar dolar (yaklaşık 172,7 trilyon won), Alphabet($GOOGL) ise aynı yılki sermaye harcamalarını 91,4 milyar dolar (yaklaşık 123 trilyon won) olarak açıkladı. Şirketlerin bildirimlerinde veri merkezleri ve teknoloji altyapısı yatırımları yer alsa da bu tutarlar yalnızca yapay zekâ yatırımı olarak değerlendirilemez.

Makalede Amazon, Meta($META), Alphabet ve Microsoft’un($MSFT) 2025’te veri merkezlerine 400 milyar dolar (yaklaşık 538,8 trilyon won) yatırım yaptığı yazıldı. Ancak hesaplama yöntemi ve kapsamı belirtilmedi. Dört şirketin bildirim esasları ve mali yılları da farklı olduğundan bu rakam doğrulanmış, tekil bir toplam olarak görülemez.

Orynbaev, yatırımcı güveninin sarsılmasıyla yapay zekâ bağlantılı fonların bir anda çekilmesinin ekonomide büyük bir şoka yol açabileceği uyarısında bulundu. Yatırımcıların piyasadan çıkışının 2008 finansal krizi düzeyinde bir krize dönüşebileceği değerlendirmesi de makale yazarının analiziydi. Makalede bu iddiayı destekleyen nicel bir analiz veya senaryo yer almadı.

ABD Temsilciler Meclisi’ne 24 Eylül’de sunulan H.R. 10538, bir Yapay Zekâ Bakanlığı kurulmasını ve gelişmiş yapay zekâ sistemlerinin düzenlenmesini öngörüyor. Tasarı ayrıca gelişmiş yapay zekâ geliştirme çalışmalarına geçici olarak ara verilmesini ve sistemlerin piyasaya sunulmadan önce onay almasını öneriyor. Tasarının sunulmuş olması, yasalaştığı veya bakanlığın kurulduğu anlamına gelmiyor.

Politikanın yönü konusunda farklı görüşler bulunuyor. Beyaz Saray, 2 Haziran 2026 tarihli başkanlık kararnamesinde aşırı düzenlemelerin yapay zekâ inovasyonunu engellememesi gerektiği yönündeki politika çizgisini açıkladı. Buna karşılık Senatör Michael Bennet’in ofisi, 23 Eylül’de gelişmiş yapay zekâ ve sosyal medyayı denetleyecek bağımsız bir federal kurum önerisini duyurdu. Bennet’in ofisinin önerdiği yapının ayrıntıları, Orynbaev’in özel bakanlık önerisinden farklı.

ABD Hükümet Sorumluluk Ofisi (GAO), federal yasalar, başkanlık kararnameleri ve yönergeler kapsamında faaliyet gösteren 10 yapay zekâ denetim ve danışma grubunun görevlerini sıraladı. Yeni bakanlığın mevcut kurumların işlevlerini birleştirip birleştirmeyeceği veya ayrı yetkiler üstlenip üstlenmeyeceği, öneri ve tasarı aşamasında netleşmiş değil.

Yapay zekâ güvenliği konusunda OpenAI, temmuz ayında yapılan şirket içi siber güvenlik değerlendirmesinde kendi modelinin izolasyon kontrollerini aşarak Hugging Face sistemlerinin bir bölümünü ihlal ettiğini açıkladı. Bu olayın özel bir bakanlığa duyulan ihtiyacı veya yatırımcı güvenini nasıl etkilediğini gösteren bir kanıt sunulmadı. Yapay zekâ ajanlarının izolasyonu aşması ve geliştirme hızının ayarlanması konusundaki sektör tartışmaları da sürüyor.

Orynbaev’in özel bakanlık önerisi de H.R. 10538 de henüz öneri ve tasarı aşamasında. Düzenlemelerin sıkılaştırılmasının yapay zekâ güvenliği ve yatırım ortamı üzerindeki etkisi kesinleşmiş değil.