Robinhood Hisse Tokenları Borç Senedi; DTCC Kurumsal Menkul Kıymet Haklarını Tokenleştiriyor

Bir hisseye endeksli tokena sahip olmak, yatırımcıyı o şirketin hissedarı yapmıyor. Robinhood’un ($HOOD) yurt dışı kullanıcılarına sunduğu hisse tokenları, dayanak şirket üzerinde hak vermeyen borç senetleri niteliğinde. OKXICE’ın planladığı tokenlar hisseyle ilgili haklar sunarken, ABD Menkul Kıymetler Saklama ve Takas Kurumu (The Depository Trust & Clearing Corporation, DTCC) kurumlara yönelik modelinde mevcut menkul kıymet haklarını token biçiminde kaydediyor.

Yapılar arasında oy kullanma, temettü alma ve çıkışta nakit ya da menkul kıymet alma koşulları farklılık gösteriyor. The Defiant, 22’sinde bu üç modeli karşılaştırdı. Dayanak belgeler Robinhood’un 25 Haziran tarihli temel izahnamesi, OKXICE’ın 15’indeki duyurusu ve DTCC’nin geçen yıl 11 Aralık’ta SEC’e gönderdiği işlem yapmama talep mektubu.

Üç model farklı aşamalarda. 22’si itibarıyla Robinhood’un yurt dışı ürünü kullanıma açık. OKXICE, işlem platformunu hâlâ “yakında (coming)” olarak tanıtıyor. DTCC ise 15 Temmuz’da gerçek işlemleri gerçekleştirdi ve ekim ayında hizmeti kullanıma açmaya hazırlanıyor. DTCC’nin 16’sında paylaştığı genel bakış belgesi, ilk sürümde sunulacak özellikleri 2027 ve sonrasına ait yol haritasından ayırıyor.

Robinhood: 1’e 1 teminat, talep hakkı ihraççıya karşı

Robinhood, hisse tokenlarının dayanak hisselerle 1’e 1 oranında desteklendiğini belirtiyor. Ancak izahnameye göre tokenlar, Jersey’de kurulu Robinhood Assets (Jersey) Limited tarafından ihraç edilen teminatlı, sınırlı rücu hakkı veren borç senetleri. Sınırlı rücu, teminatın satışından elde edilen tutar borcu karşılamazsa yatırımcının bu tutarı aşan kısım için ihraççıya başvuramaması anlamına geliyor. Token sahipleri yalnızca ilgili serinin teminatından elde edilen tutar ölçüsünde alacaklarını tahsil edebiliyor. Teminat alacak talebini güvence altına alıyor; dayanak şirketin hissedar haklarını token sahibine devretmiyor.

Temettüler de nakit olarak ödenmiyor. Robinhood’un mevcut SSS sayfasında temettülerin daha fazla dayanak hisseye yeniden yatırıldığı ve buna bağlı olarak tokenın “çarpanının (multiplier)” yükseldiği belirtiliyor. Çarpan, bir tokenın temsil ettiği dayanak hisse sayısını artıran katsayı. İzahname, dayanak hisseler için oy hakkını açıkça kapsam dışında bırakıyor. Geri alım nakit olarak yapılıyor.

OKXICE: Temettü aktarımı ve oy sürecini tokenizasyon şirketi yürütüyor

OKXICE, 15’indeki duyurusunda farklı bir model sundu. Tokenizasyon şirketinin temettüleri aktarması, genel kurul belgelerini dağıtması ve oyları toplayarak iletmesi gerekiyor. Token ihracı ve geri alımı ise işlem platformu tarafından değil, tokenizasyon şirketinin kendi aracı kurumu üzerinden gerçekleştiriliyor.

Geri alımda token yakılıyor, dayanak hisse ise satılıyor ya da teslim ediliyor. Sahipler, tokenizasyon şirketinin şartlarına bağlı olarak satış gelirini veya hisseyi geri alıyor. Model, her token sahibinin koşulsuz biçimde hisse teslimi talep edebileceğini garanti etmiyor.

DTCC: Kayıtlı sahip değişmiyor, yalnızca kayıt yöntemi yenileniyor

DTCC’nin modeli bireysel yatırımcılara yönelik bir ürün değil; DTC katılımcı kurumlarının haklarını kapsıyor. DTCC’nin geçen yıl 11 Aralık’ta SEC’e sunduğu işlem yapmama talep mektubu ve ekindeki başvuru, DTC’nin katılımcı kurumları hak sahibi olarak tanıdığını belirtiyor. Cüzdandaki gerçek lehtarın katılımcı kurumun müşterisi olması da bu durumu değiştirmiyor. Kayıtlı sahip, DTC’nin namına hareket eden Cede & Co. olarak kalıyor. Tokenizasyon yalnızca hakların kayıt yöntemini değiştiriyor; kayıtlı sahiplik yapısını değiştirmiyor.

İlk sürüm, kaydi menkul kıymetlerle aynı hakları ve yatırımcı korumalarını sürdürmek üzere tasarlandı. Ancak tüm şirket işlemleri zincir üzerinde yürütülmeyecek. Bazı dağıtım ve talimatlar kaydi sisteme geri döndürülerek işlenebilecek. Hisse ve ETF’lerle ilgili daha kapsamlı şirket işlemleri yol haritasında yer alıyor.

Çıkış, nakit karşılığında satış şeklinde gerçekleşmiyor. Dönüştürme emirleri ABD Doğu Saatiyle (yerel saat) iş günlerinde 02.00 ile 18.00 arasında alınıyor; işlemlerin 15 dakika içinde tamamlanması hedefleniyor. Token yakıldığında menkul kıymet, katılımcı kurumun mevcut DTC hesabına yeniden kaydediliyor.

Üç model arasındaki farklar

△ Robinhood: İhraççıya karşı teminatlı ve sınırlı rücu hakkı veren borç senedi; oy hakkı yok; temettü çarpan üzerinden yeniden yatırılıyor; geri alım nakit olarak yapılıyor.

△ OKXICE: Hisseyle ilgili haklar sunmayı planlıyor; temettü aktarımı ve oyların toplanması tokenizasyon şirketinin sorumluluğunda; geri alımda şartlara bağlı olarak nakit veya hisse iade ediliyor.

△ DTCC: DTC katılımcı kurumlarının mevcut menkul kıymet haklarını token olarak kaydediyor; kayıtlı sahip Cede & Co. olarak kalıyor; dönüşümde menkul kıymet mevcut DTC hesabına geri kaydediliyor.

The Defiant, bu üç modelin doğrudan hisse kaydının alternatif sürümleri olmadığını vurguladı. Karşılaştırma, Robinhood’un yurt dışı ihraççısına ait borç tokenlarını, OKXICE’ın önerdiği üçüncü taraf tokenizasyon modelini ve DTC katılımcı kurumlarının kurumsal haklarını kapsıyor. Tokenleştirilmiş hisseler etrafındaki hesap rekabetini TokenPost daha önce ele almıştı.

Sıradaki takvim maddesi, DTCC’nin ekim ayında hizmeti başlatması. OKXICE ise işlem platformunun açılış tarihini henüz açıklamadı.