Gine-Bissau’da Bakanlar Kurulu Yenidoğan Hepatit B Aşısı Araştırmasını Reddetti, Polis Aşıları Ele Geçirdi

Gine-Bissau’da Bakanlar Kurulu, yenidoğanlara yönelik Hepatit B aşısı araştırmasını kabul etmedi. Yargı polisi, araştırmayı yürüten Bandiim Sağlık Projesi’nin Bissau’daki ofisini arayarak araştırmada kullanılacak aşıları ele geçirdi.

Gine-Bissau Haber Ajansı, Bakanlar Kurulu’nun araştırmayı kabul etmediği yönündeki tutumunu 16 Ekim’de yinelediğini bildirdi. Yargı polisi ise üç gün sonra, 19 Ekim’de yaptığı resmî paylaşımda ofisin arandığını ve aşıların ele geçirildiğini açıkladı.

Araştırmanın eş yürütücüsü Christine Stabell Benn, e-posta açıklamasında Bakanlar Kurulu’nun araştırmayı 16 Ekim’de resmen kabul etmediğini belirtti. Benn, araştırmanın yapılıp yapılmayacağına karar verme yetkisine sahip makamların kararına saygı duyduklarını söyledi. Araştırmada yer alan Frederik Schaltz-Buchholzer da LinkedIn paylaşımında, gerekli hükümet onayları alınamadığı için çalışmanın Gine-Bissau’da yürütülmeyeceğini yazdı.

Gine-Bissau Haber Ajansı, sağlık bakanının Bakanlar Kurulu toplantısında araştırma onayına ilişkin söylentileri ve sorumlulukların belirlenmesi konusunu gündeme getirdiğini bildirdi. Hükümetin ret kararına ilişkin somut gerekçe açıklanmadı.

Araştırmacılar, çalışmanın başlamadığını ve aşıların hiç kimseye uygulanmadığını belirtti. Ofisin aranması ve aşıların ele geçirilmesinin araştırmanın reddedilmesinden sonra gerçekleştiğini de kaydetti. Çalışmayı başka bir bölgeye taşıma planlarının olmadığını açıkladı.

Araştırma, yenidoğanlara Hepatit B aşısının doğumdan hemen sonra yapılması ile mevcut aşı takvimindeki zamana kadar beklenmesinin sağlık sonuçlarını karşılaştıran randomize kontrollü bir çalışma olarak tasarlanmıştı. Araştırmacıların ocak ayında hazırladığı protokolde ölüm, hastalık ve uzun vadeli gelişim sonuçlarının incelenmesi öngörülüyordu.

Tartışmanın odağında, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) şubat ayında yayımladığı açıklama yer alıyor. WHO, doğumdan hemen sonra aşı yapılmayan bir kontrol grubu oluşturulmasının yenidoğanları kronik enfeksiyon, siroz ve karaciğer kanseri riskine maruz bırakabileceği uyarısında bulundu. Kurum ayrıca kamuya açık araştırma açıklamalarının bu tasarımın bilimsel gerekliliğini yeterince ortaya koymadığını belirtti.

WHO, Hepatit B doğum dozunun 30 yılı aşkın süredir kullanıldığını, 115’ten fazla ülkenin aşı takviminde yer aldığını ve anneden bebeğe bulaşmayı önlemede etkili olduğunu bildirdi. Kurumun görüşüne göre araştırmaya katılanlara, nerede olurlarsa olsunlar kanıtlanmış en iyi koruyucu önlemler sunulmalı; kaynak yetersizliği, etkinliği kanıtlanmış bakımın esirgenmesi için gerekçe sayılmamalı.

Araştırmacılar ise Gine-Bissau’nun o dönemdeki ulusal aşı takviminde doğum dozunun yer almadığını, bu nedenle araştırmaya katılmanın mevcut bir aşıyı kişilerin elinden almadığını savundu. Çalışmanın amacının aşının Hepatit B’yi önlemedeki etkinliğini yeniden sınamak değil, doğumda yapılan aşının hedeflediği hastalığı önlemenin ötesindeki sağlık etkilerini değerlendirmek olduğunu açıkladılar. Bu etkiler, aşının hedeflediği hastalığın önlenmesi dışındaki sağlık sonuçlarını ifade ediyor.

Araştırmacılar, ülkenin mevcut aşı politikasından daha az bakım sunmadıklarını; ebeveyn onayı ve etik inceleme süreçlerinden geçtiklerini de belirtti. Protokolde araştırma sorumlusu olarak Schaltz-Buchholzer gösteriliyor ve Gine-Bissau Ulusal Etik Komitesi onay tarihi 5 Kasım 2025 olarak kaydediliyor. Ancak etik kurul onayı ile hükümetin araştırma yürütme izni ayrı konular.

WHO, Gine-Bissau’nun Hepatit B doğum dozunu 2028’e kadar uygulamaya koymayı planladığını bildirdi. Araştırmacılar da ülke çapında planlanan uygulama öncesinde aşının etkilerini incelemeyi amaçladıklarını söyledi.

Schaltz-Buchholzer, yerelde araştırmanın aşının kendisinin risklerini sınadığı yönünde yanlış anlaşıldığını ve bunun sosyal medyada güvensizlik ile söylentilerin yayılmasına yol açtığını öne sürdü. Bu, araştırma ekibinin açıklaması; yerel kamuoyunun tamamını yansıtıp yansıtmadığı ayrıca doğrulanmış değil.