İngiltere’de şebeke dengeleme maliyeti 2,7 milyar sterline çıktı

İngiltere’de şebeke dengeleme maliyeti 2024-2025 mali yılında 2,7 milyar sterline yükseldi. Yenilenebilir enerjinin üretildiği bölgelerden talebin yoğun olduğu yerlere elektrik taşımak zorlaştığı için rüzgâr üretimi kısılırken talep merkezlerinin yakınındaki doğal gaz santrallerinin üretimi artırıldı.

İngiltere Avam Kamarası Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Komitesi, 21’inde yayımladığı elektrik maliyetleri raporunda dengeleme maliyetinin 2019-2020 mali yılındaki 1,3 milyar sterlinden 2024-2025’te 2,7 milyar sterline çıkarak iki kattan fazla arttığını bildirdi. Bunun 1,7 milyar sterlini iletim kısıtlarından kaynaklandı. Komite, kuzeyde üretilen yenilenebilir elektriği güneydoğudaki talep merkezlerine taşımak için iletim şebekesi kapasitesinin yetersiz kaldığını belirtti.

Şebeke dengeleme maliyeti, elektrik arzı ile talebini eşleştirme sürecinde ortaya çıkıyor. Ulusal Enerji Sistemi İşletmecisi (NESO), üretimi ayarlamak, yedek kapasite sağlamak ve enerji ticareti yapmak için harcama yapıyor. İletim kısıtı maliyeti ise şebekenin taşıma kapasitesinin aşılmaması için üretimin ayarlanmasından kaynaklanıyor.

Bu maliyetler hane halkının elektrik faturalarına da yansıyor. Avam Kamarası raporuna göre şebeke dengeleme maliyetleri, 2026’nın ilk çeyreğinde standart bir hanenin elektrik fiyat tavanının yüzde 5’ini oluşturdu. Bu oran, fiyat tavanını oluşturan maliyetler içindeki payı gösteriyor; her hanenin fiilen aynı tutarı ödediği anlamına gelmiyor.

İletim şebekesini genişletme planları düzenleyici incelemesini bekliyor. National Grid, 15’inde İngiltere ve Galler’deki 19 iletim projesini kapsayan yaklaşık 4,5 milyar sterlinlik yatırım teklifini düzenleyici kurum Ofgem’e sundu. Tutar, daha önce sunulup incelemede olan altı proje için 2,3 milyar sterlini ve yeni teklifteki 2,2 milyar sterlini içeriyor.

National Grid, 2026-2031 döneminde iletim şebekesine yaklaşık 31 milyar sterlin yatırım yapmayı planlıyor. Ancak 4,5 milyar sterlin onaylanmış bir yatırım tutarı değil; düzenleyici incelemesine sunulan bir teklif. Ofgem her projenin onaylanıp onaylanmayacağını değerlendirecek.

Projelerin ne zaman hayata geçirileceği de maliyetleri etkileyebilir. İngiltere Ulusal Denetim Ofisi (NAO), eylülde yayımladığı iletim şebekesini iyileştirme raporunda, ihtiyaç duyulan birçok projenin maliyetleri düşürmek için gereken zamana kadar devreye alınamama riski bulunduğunu belirtti. NAO’nun hesapladığı iletim kısıtı maliyeti 2025-2026 mali yılında 1,9 milyar sterlindi; bu tutarın hesaplandığı dönem, Avam Kamarası raporundaki 1,7 milyar sterlinlik tutarın döneminden farklı.

Maliyetleri azaltmak için yükün nasıl paylaştırılacağı konusunda görüş ayrılıkları bulunuyor. Avam Kamarası raporunda, iletim kısıtlarını gidermenin sağlayacağı faydalar ile yeni şebeke inşa etmenin maliyetlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği görüşüne yer verildi. Üreticilere kısıt maliyeti yüklenmesi de gündeme geldi. Ancak NESO, üreticilerin bu maliyeti teklif fiyatlarına yansıtmaları halinde yükün tüketicilere dönebileceğini açıkladı.