10 bin korunluk tahvilde DLT denemesi: takas neredeyse anında

Çekya Merkez Bankası (Česká národní banka, CNB), nominal değeri 10 bin Çek korunası olan kendi tahvilini dağıtık defter teknolojisi (DLT) tabanında ilk kez test amacıyla ihraç etti. Ekim ve kasım aylarında yapılan, on binlerce koruna tutarındaki işlemlerde takas neredeyse anında gerçekleşti.

CNB, 10 Kasım tarihli basın açıklamasında tahvil devri ve ödeme içeren alım satım işlemleriyle geri alım vaadiyle satış (repo) işlemlerini test ettiğini bildirdi. CNB Başkanı Aleš Michl, Prag'da yaptığı konuşmada “Ödemelerin merkezinde stablecoin gibi özel para birimleri değil, merkez bankası parası bulunmalı” dedi. Konuşma metninde faiz ödemelerinin de test edildiği belirtildi. Denemede fiilen kullanılan ödeme aracı açıklanmadı.

Repo işlemi, tahvilin teminat gösterilerek borç alınması yöntemidir. Denemede kullanılan her tahvilin nominal değeri 10 bin Çek korunasıydı; işlem karşı tarafı Česká spořitelna oldu. İşlemler, Prag Borsası'nın (Prague Stock Exchange) merkezi menkul kıymet saklama kuruluşunun işlettiği DLT platformunda yapıldı. Tokenleştirilmiş finansal ürünlerin alım satımını ve takasını birlikte sunan altyapılara, AB'de yetkilendirilmiş 21X örnek verilebilir.

CNB, sözleşme ve kural değişikliklerinden işlemlerin yürütülmesine, takasa ve portföy yönetimine kadar tüm süreci kendi bünyesindeki CNB Lab'de inceledi. Banka ayrıca yeni altyapının para politikası işlemlerinde ve döviz rezervlerinin yönetiminde kullanılıp kullanılamayacağını değerlendirdi.

Ağ yalnızca onaylı finans kuruluşlarına açık; işlem kayıtları da sadece ilgili taraflarca görülebiliyor. CNB, tahvillere tanımlanan kuralların otomatik uygulanabildiğini ve altyapının günün 24 saati takas yapabildiğini belirtti. Bu açıklama teknolojinin işleviyle ilgili; denemenin kesintisiz 24 saat sürdüğü anlamına gelmiyor.

Michl'in herkese açık LinkedIn gönderisine denemeyi olumlu değerlendiren yorumların yanı sıra siber saldırılar, doğrulayıcı düğümlerin ele geçirilmesi ve token sahiplerinin hukuki hakları hakkında sorular da geldi.

Michl'in “dijital koruna” ifadesi, bireysel kullanıma yönelik bir merkez bankası dijital parası çıkarılmasından ziyade, koruna cinsinden varlık piyasasıyla ödeme altyapısını birlikte geliştirme fikrini anlatıyor.

CNB, 2025'te Bitcoin (BTC), dolar destekli stablecoin'ler ve tokenleştirilmiş mevduatları inceleyen bir dijital varlık deneme portföyü başlattı. Portföy döviz rezervlerinden ayrı yönetiliyor. Denemenin kapsamı 2026'da tokenleştirilmiş menkul kıymetler ve DLT altyapısını da içerecek şekilde genişledi. CNB'nin proje sayfasında test aracı “CNB bills” olarak adlandırılırken, konuşma metni ve basın açıklamasında “bond” ifadesi kullanılıyor. CNB, “CNB bills”ı vadesi bir yıl veya daha kısa olan kendi borçlanma senetleri olarak tanımlıyor.