Canton Ağı, 2025’te 6 Trilyon Dolarlık RWA İşlemiyle Yükselişe Geçti

Kripto piyasasında ‘gerçek dünya varlıkları (RWA)’ teması yükselişe geçerken, özellikle finans kurumlarına özel olarak geliştirilen ‘Canton Ağı (Canton Network)’ dikkat çekici bir büyüme ivmesi yakaladı. Şemsiye altyapı olarak tasarlanan Canton, 2025’in son çeyreğinde toplam 6 trilyon dolarlık RWA işlemini başarıyla gerçekleştirerek kurumsal talebin odağına yerleşti. Bu gelişmelerin ardından Canton ağı üzerindeki işlem hacmi artarken, kendi token’ının değeri de hızla yükselişe geçti.

Canton, esasen bankalar ve aracı kurumlar arasındaki işlemleri daha güvenli, birlikte çalışabilir ve mahremiyete uygun şekilde yürütmek amacıyla tasarlanmış bir ‘kurumsal blokzincir’ altyapısı olarak öne çıkıyor. 10 Kasım’da token transfer desteği devreye girdikten sonra ani bir değer kaybı yaşamış ve %50’nin üzerinde düşüş görmüştü. Ancak sonraki bir ay içinde %47,6 oranında toparlanarak güçlü bir ‘geri dönüş’ sinyali verdi.

En dikkat çekici yönü ise işlediği işlem hacmi. 2025’in 4. çeyreği itibarıyla Canton, her gün ortalama 350 milyar dolarlık ABD devlet tahvili işlemini bünyesinde işleyerek toplamda 6 trilyon doları aşan bir RWA hacmine ulaştı. Bu da kurumsal finans dünyasında blokzincir teknolojisinin olgunluk düzeyine işaret eden önemli bir gösterge yorum.

Bu büyümenin arkasında güçlü ortaklıklar da bulunuyor. Örneğin küresel ödeme teknolojileri devi Broadridge Financial Solutions, Canton tabanlı dağınık defter temelli repo platformunu işletiyor. Bu platformda her ay yaklaşık 8 trilyon dolar değerinde repo işlemi gerçekleştiriliyor. Ayrıca Nasdaq, teminat yönetim aracı Calypso’yu doğrudan Canton ağına entegre ederken, merkezi saklama kuruluşu DTCC de bazı ABD devlet tahvillerini Canton üzerinde tokenize etmek için hazırlıklarını sürdürüyor. Eğer ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC) onay verirse, işlem günü artı iki gün olarak bilinen T+2 ödeme süresi neredeyse gerçek zamanlıya çevrilebilecek.

Canton ağı, kendi geliştirdiği ‘Global Senkronizatör (Global Synchronizer)’ modeli sayesinde kurumlar arası işlemleri koordine ediyor ve bu işlemler sırasında "CC" adlı token işlem ücretlerinde kullanılıyor. Bu ücretler sistemin kullanım oranına bağlı olarak otomatik şekilde ‘yakılarak’ arz sınırlandırılıyor. Son 20 gündeki verilere göre günlük ortalama 6,71 milyon CC token yakılırken, bu miktarın parasal karşılığı yaklaşık 627 bin dolar seviyesinde. En yüksek günlerde yakım miktarı 850 bin dolara yaklaşmış durumda.

Bu yakım hacmi, CC token ekonomisinin etkinliğini gösteren önemli bir veri. Karşılaştırmak gerekirse, Solana(SOL) ağının günlük ortalama kullanım geliri 677 bin dolar civarında olmasına rağmen, tam seyreltilmiş piyasa değeri (FDV) Canton’un yaklaşık 16 katı. Bu da bazı yorumcular tarafından Canton’un piyasa değeri açısından ‘potansiyel olarak düşük değerlenmiş’ yorumlarını beraberinde getiriyor.

Canton’daki işlem kullanımı da istikrarlı şekilde artıyor. 11 Kasım’dan bu yana günlük ortalama 28.500 aktif kullanıcı ve 678.300 işlem kaydedildi. Bu seviyeler, TON veya Monad gibi diğer yeni nesil katman-1 ağlarla karşılaştırılabilir düzeyde.

Öte yandan, 30 Aralık’ta faaliyete geçen merkeziyetsiz türev borsa projesi Lighter, "LIT" adını taşıyan token’ını hem halka sundu hem de ilk airdrop dağıtımını gerçekleştirdi. Toplam arzı 1 milyar adet olarak belirlenen LIT’in %25’i yani 250 milyon adet Token Generation Event(TGE) kapsamında piyasaya sürüldü. Airdrop ise platformun puan sistemine katılan 1. ve 2. sezon kullanıcılarına ortalama olarak puan başına 20 LIT dağıtılacak şekilde yapılandırıldı. Yatırımcı ve ekip token’ları ise 1 yıl kilitlenme süresinden sonra 3 yıl boyunca kademeli olarak açılacak.

Lighter platformunun öne çıkan yanı ise ‘yatırımcı dostu’ dağılım modeli. Şirket, geleneksel ‘işletme – proje ayrımı’ yaklaşımını tercih etmek yerine, ABD’de kurulu bir C-Corp şirketi üzerinden hareket ediyor. Böylece tüm platform kârı on-chain olarak izlenebilir hale gelirken, doğrudan LIT sahiplerine yansıtılması hedefleniyor. Masraflar ‘maliyet bazlı işletme’ prensibine göre işletilse de bu maliyet tanımı kullanıcılar tarafından esnek değerlendirilebilir yorum.

Lighter’ın FDV’si yaklaşık 2,7 milyar dolar seviyesindeyken, dolaşımdaki piyasa değeri 700 milyon dolar civarında seyrediyor. Bu açıdan değerlendirildiğinde, Hyperliquid gibi rakip projelerle benzer bir yapı görülüyor. Lighter, yıllıklandırılmış bazda 26,6 FDV/kazanç katsayısına sahipken, bu oran Hyperliquid’de 29,9 olarak ölçülmüş durumda. Yine de ticaret geliri anlamında fark belirgin: Hyperliquid’in son 30 gündeki işlem geliri 66,8 milyon dolar düzeyindeyken, Lighter’ınki yalnızca 8,5 milyon dolar.

Sonuç olarak hem Canton hem de Lighter projeleri, kripto ve geleneksel finans arasında köprü kurmaya yönelik farklı ama yenilikçi stratejilerle öne çıkıyor. Canton, mevcut finans altyapısını blokzincire taşımada büyük ölçekli örneklerden biri olurken, Lighter ise token sahipliğini doğrudan gelir paylaşımına entegre ederek token değerlemesine yeni bir boyut kazandırıyor.