Ethereum, kuantum bilgisayar tehdidine karşı hazırlıkta %20 ilerleme kaydetti

Ethereum, kuantum bilgisayarlara karşı güvenlik dönüşümünde ciddi yardımlar kat etmeye başladı. Ethereum Vakfı’nın açıklamasına göre, sistemin *kuantum dayanıklı* hale getirilmesi süreci şu anda yaklaşık *%20 tamamlanmış* durumda. Bu çalışmalar, zincir güvenliği için “ana strateji” olarak görülüyor ve projede uygulama aşamasına geçildi.

Ethereum Vakfı’nda kriptografi araştırmacısı olarak görev yapan Antonio Sanso, yaptığı açıklamada “Kuantum güvenlik teknolojisi artık temel araştırma evresini geçti. Şu anda gerçek uygulama safhasındayız” dedi. Sanso, Ethereum’un, *kuantum bilgisayarların* gerçek bir tehdit haline gelmesinden önce bu yeni teknolojilere tamamen adapte olmuş olacağı konusunda iddialı konuştu.

24’ünde (yerel saatle), Ethereum Vakfı, kuantuma karşı dayanıklılık geliştirme sürecini yönetecek yeni bir “Post Quantum” ekibi kurduğunu duyurdu. Ayrıca 4 Şubat’tan itibaren Sanso’nun yöneteceği iki haftada bir yapılacak ‘All Core Devs PQ Call’ toplantıları başlayacak. Bu toplantılarda çeşitli yaklaşımların avantaj ve zorlukları detaylı şekilde ele alınacak.

Kuantum güvenliğine geçiş, yalnızca imza algoritmalarını değiştirmekten ibaret değil. Sanso, Ethereum’un *uygulama, fikir birliği ve veri erişilebilirliği* gibi tüm temel bileşenlerinin yükseltilmesi gerektiğini vurguladı. Bu uzun vadeli plan doğrultusunda, çalışmalar yıllar öncesinden başlatılmış durumda ve kademeli olarak uygulanmaya devam edecek.

Sanso, şu anki ilerleme düzeyi hakkında ise “Genel olarak yaklaşık olarak *%20’lik* bir ilerleme sağladık,” dedi. Süreç, her katmanda farklı hızda ilerliyor. Mevcut durumda, çoklu istemciye dayalı *kuantum dayanıklı geliştirme ağı (devnet)* çalıştırılıyor. Yakın zamanda tüm yol haritası da kamuoyuyla paylaşılacak. Ethereum Vakfı’ndan Justin Drake, nihai hedefin “birkaç yıl içinde kullanıcı varlıklarını kaybetmeden ve sistem kesintisi olmadan tam geçiş” sağlamak olduğunu belirtti.

Bu gelişmeler ayrıca Ethereum’un ‘Lean Ethereum’ vizyonuyla da örtüşüyor. Lean Ethereum, blokzinciri daha hızlı, daha basit ve merkeziyetsiz hale getirmek için yürütülen bir proje. Bu vizyon içinde *sıfır bilgi teknolojisi* ve *kuantum karşıtı yapı* temel sütunlar arasında yer alıyor.

Ethereum’un kuantum hazırlığı, Bitcoin tarafında henüz karşılık bulabilmiş değil. Adam Back ve Michael Saylor gibi önemli isimler, “kuantum bilgisayar tehdidinin onlarca yıl uzağında olduğunu” savunarak bu alandaki aciliyetin düşük olduğunu düşünüyor. Bu görüş, kısmen geçerli. Vitalik Buterin, geçen yıl Buenos Aires’teki DevConnect etkinliğinde yaptığı konuşmada “Kuantum bilgisayarların kriptografiyi kırabilecek düzeye ancak 2040’ta ulaşması bekleniyor,” demişti. Ancak 2030’a kadar %20 ihtimalle karşımıza çıkabileceği uyarısında da bulundu.

Ayrıca şu anda Bitcoin’in yalnızca yaklaşık *6 milyon BTC’si* kuantum saldırılara açık. Bu durum geçmişte kullanılan adreslerin açık anahtar paylaşımından kaynaklı ve çözümü görece daha kolay olan bir durum olarak değerlendiriliyor.

Buna rağmen Sanso, asıl zorluğun teknikten çok sosyal mutabakat olduğunu belirtiyor: “Ethereum camiasında teknik kararlar konusunda uzlaşma daha kolay sağlanıyor. Fakat Bitcoin dünyasında teknik değişikliklerden ziyade insanlar arası uzlaşı daha meşakkatli olabilir.”

Ethereum ise muhtemel bir *erken kuantum bilgisayar* tehdidine karşı da şimdiden bir *acil durum planı* oluşturuyor. Geçtiğimiz Mart ayında Vitalik Buterin, sistemin *sert çatalla (hard fork)* yeniden yönlendirileceği ve kullanıcıların varlıklarını *kuantum güvenli cüzdanlara taşımaları için* özel bir protokol hazırlanacağını duyurmuştu.

Bu süreçte kullanıcılar, *sıfır bilgi kanıtları (ZK-Proof)* yoluyla mevcut adreslerin mülkiyetini doğrulayabilecek. Sanso’ya göre ilgili teknolojinin bu yıl Fransa, Cannes’da yapılacak EthCC ya da Hindistan’da düzenlenecek Devcon'da tanıtılması planlanıyor.

Ayrıca mevcut *ECDSA imza sisteminden* kademeli olarak çıkılması ve kullanıcıların kendi açık anahtarlarını kuantum dayanıklı sistemlerle değiştirmelerini sağlayacak EIP (Ethereum İyileştirme Önerisi) de gündemde. Sanso, “Gelecek çatallarda hangi EIP’lerin dahil edileceğini kararlaştıracağız ve süreç şu anda oldukça olumlu gidiyor,” dedi.

Bu arada, en hafif *kuantum dayanıklı imza algoritması* olan *Falcon* hâlen mevcut ECDSA’dan yaklaşık 10 kat daha büyük imza boyutuna sahip. Bu sorunu aşmak için *sıfır bilgi STARKs* teknolojisini kullanarak imzaları sıkıştırma çalışmaları da eş zamanlı yürütülüyor.

Ethereum Vakfı’nın ilk Post Quantum ekip toplantısı, 4 Şubat’ta gerçekleştirilecek. Bu toplantıda *hesaplama verimliliğini artıran önceden derlenmiş çözümler (precompile)*, *hesap soyutlama (account abstraction)* ve *uzun vadeli imza birleşimi* gibi kullanıcı odaklı güvenlik iyileştirmeleri detaylıca ele alınacak.