Bitcoin kasası modeli büyüyor, uzmanlardan çöküş uyarısı: 'FTX ve Luna’dan daha yıkıcı olabilir'

‘Bitcoin kasası’ modeli hızla yayılıyor… Uzman: “Kaldıraç çöküşü Luna ve FTX’ten daha yıkıcı olabilir”

Bitcoin(BTC) gibi sabit arzlı dijital varlıkları bilançolarına ‘varlık’ olarak kaydeden şirketlerin sayısı 200’ü aşarken, bu yaklaşımı eleştiren uzmanlar olası bir piyasa çöküşünün geçmişteki Luna ve FTX kriziyle kıyaslanamayacak ölçüde yıkıcı olabileceğini vurguluyor.

Kripto para yatırım şirketi Capriole Investments’ın kurucusu Charles Edwards, 24’ünde X (eski adıyla Twitter) hesabından yaptığı paylaşımda, ‘Dijital Varlık Muhasebe Modeli (DAT)’ olarak bilinen bu yapının bir tür ‘kaldıraçlı bomba’ olduğunu söyledi. Edwards, “Bu mekanizma çökerse, Luna ve FTX’in çöküşü ‘çocuk oyuncağı’ gibi görünebilir.” yorumunda bulundu.

DAT modeli, sabit arzlı ve kıtlığı yüksek varlıklar olan Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) gibi dijital paralara yatırım yapan şirketlerin bu varlıkları bilanço varlığı olarak göstermesine dayanıyor. Modelin yaygınlaşmasında MicroStrategy olarak bilinen ancak adını Strategy olarak değiştiren firmanın kurucusu Michael Saylor’un etkisi büyük. DAT, 2025’ten sonra Ethereum, Solana(SOL) ve diğer bazı kripto paralarda da kullanılmaya başlandı ve bu modeli kullanan şirket sayısı hızla arttı.

Ancak Edwards’a göre, ‘sabit arzlı varlıklarda güvenli gelir modeli’ diye bir şey yok. Şirketler doğal olarak gelir elde etmek için kaldıraç kullanmaya yöneliyor ve bu da sistemik çöküş riskini artırıyor. Edwards, bu modelin 1920’lerde ABD’deki ‘yatırım ortaklıkları’ sistemine benzediğini hatırlatarak, “Tek fark, o dönemde hisse senedi alıyorlardı, bugün Bitcoin alıyorlar.” dedi.

1920’li yılların sonunda yatırım ortaklıkları sistemi aşırı büyümüş ve kontrolden çıkan kaldıraç kullanımı neticesinde büyük bir spekülatif balona yol açmıştı. 1929’daki Büyük Buhran’ı tetikleyen unsurlar arasında bu yapı önemli rol oynamıştı. O dönemde yaklaşık 600 yatırım ortaklığı kurulmuştu. Bugün DAT modelini benimseyen şirket sayısı 200 dolayında olsa da, Edwards’a göre asıl tehdit “DAT balonu ne kadar şişebilir?” sorusunda yatıyor.

Son zamanlarda piyasadaki düşüşler de bu endişeleri artırıyor. Özellikle 2025’teki yükseliş sürecinde yüksek miktarda Bitcoin alan şirketler, fiyatların son dönemlerde kârlı sınırın altına düşmesiyle zarar yazmaya başladı. Örneğin Strategy şirketinin elinde 713.502 adet Bitcoin bulunuyor. Ancak raporlara göre bunların önemli bir kısmı şu anda ‘zarar bölgesinde’. Bitcoin’in güncel fiyatı yaklaşık 74.500 dolar (yaklaşık 1 milyon 91 bin TL) düzeyinde ve son bir haftada %16 değer kaybetti.

Edwards, şu anda DAT modeli kullanan şirketlerin toplamda tüm Bitcoin arzının yaklaşık %12’sine sahip olduğunu belirtiyor. Bu şirketlerin ani bir satış dalgasına girmesi durumunda, piyasada ‘görülmemiş türden bir likidite krizi’ yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.

DAT modelinin birdenbire zincirleme çöküşe uğrama ihtimali, Luna ve FTX krizlerinden sonra kripto sektörünü sarsabilecek ‘üçüncü büyük sistemik risk’ olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, bu modele özgü ‘kaldıraç bağımlılığı’ ve ‘varlık yoğunlaşmaları’nın sektör için büyük tehdit oluşturabileceğine dikkat çekiyor.