Ray Dalio: CBDC, mahremiyetin sonu olabilir

Amerikalı milyarder ve hedge fon yöneticisi Ray Dalio, merkez bankası dijital paralarının (CBDC) yükselişi konusunda uyarıda bulunarak, bu teknolojinin ‘kullanım kolaylığı’ sunmakla birlikte, hükümetin mali kontrolünü artırabileceğine dikkat çekti.

Fox News’te geçtiğimiz günlerde katıldığı Tucker Carlson röportajında konuşan Dalio, “CBDC eninde sonunda gelecek. Kullanım açısından cazip olabilir ama bu avantajın karşılığında 'mahremiyetin sonu' ile karşılaşabiliriz,” dedi. CBDC’lerin para piyasası fonlarına benzer şekilde çalışabileceğini belirten Dalio, bu sistemlerde faiz olmamasının da doların değer kaybına karşı korunmayı zorlaştırabileceğini vurguladı.

Bridgewater Associates’in kurucusu ve uzun yıllar baş yatırım sorumlusu olan Dalio, CBDC’lerin yasal gözetimi aşarak siyasi kontrol aracı haline gelebileceği konusunda uyarıda bulundu. “CBDC tabanlı tüm işlemler hükümet tarafından gerçek zamanlı olarak takip edilebilir. Bu, kaçakçılığı veya yasadışı para akışını kısıtlayabilir ama aynı zamanda vatandaşların serveti üzerindeki kontrolü anormal şekilde artırır,” diye konuştu.

Dalio ayrıca, CBDC’lerin ‘programlanabilir para’ olması sebebiyle vergi tahsilatından döviz kontrollerine ve hatta siyasi muhaliflerin sistem dışına itilmesine kadar birçok amaçla kötüye kullanılabileceğini savundu. “Hükümet doğrudan CBDC yoluyla vergi toplayabilir ve döviz hareketlerini istediği gibi denetleyebilir. Daha da ileri giderek, siyasi olarak uygun bulmadığı bireyleri sistemden dışlama gücüne sahip olur,” diyerek bu potansiyel risklere dikkat çekti.

Ayrıca, uluslararası CBDC kullanıcıları veya yaptırım altındaki ülke vatandaşlarının varlıklarının hükümetlerce kolayca dondurulma riski olduğunu belirten Dalio, bu tarz kontrollerin gelecekteki jeopolitik çatışmalarda ‘rehin alma’ yöntemine dönüşebileceğini öne sürdü.

Buna karşın Amerika Birleşik Devletleri, henüz CBDC konusunda ileri bir adım atmış değil. Başkan Trump, 2025’in Ocak ayında göreve başlamasının hemen ardından CBDC’nin ihraç, dağıtım ve kullanımını yasaklayan bir başkanlık emri imzalayacağını açıklamıştı. Seçim kampanyası boyunca da CBDC’yi hükümetin ‘aşırı kontrol aracı’ olarak nitelendirerek bu sistemin karşısında durmuştu.

Küresel ölçekte ise şu anda yalnızca Nijerya, Jamaika ve Bahamalar CBDC'yi tamamen yürürlüğe koymuş durumda. Çin, Rusya, Hindistan, Brezilya gibi 49 ülke pilot aşamada, Güney Kore dahil 20 ülke geliştirme aşamasında, 36 ülke ise henüz araştırma sürecinde bulunuyor. Son olarak, Hindistan Merkez Bankası BRICS ülkeleri arasında CBDC ile ticaret ve turizm ödemelerini kolaylaştıracak bir sistem önererek dijital para birimlerinin uluslararasılaşması yönünde yeni bir adım attı.

Dalio, CBDC’nin gelecekte küresel finans sisteminin ana altyapılarından biri olabileceğini ancak bunun bireysel ekonomik özgürlükler üzerinde ciddi riskler barındırdığını ifade ediyor. CBDC’nin bir ‘finansal yenilik’ mi yoksa ‘özgürlük kısıtlayıcı bir araç’ mı olacağını ise ülke politikalarının şekillendireceğini söylüyor.