Trump’ın Küresel Gümrük Vergisi Hamlesi ve Polymarket’e Hollanda Darbesi: Kripto Piyasaları İçin Yeni Risk Dalgası

Trump, ‘küresel gümrük vergisi’ oranını ani bir kararla yüzde 10’dan yüzde 15’e çıkardı. Bu hamle, ABD Yüksek Mahkemesi’nin Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası(IEEPA) dayanaklı bazı gümrük vergilerini hukuka aykırı bulmasının hemen ardından geldi. Beyaz Saray böylece sahneyi farklı bir yasa maddesine taşıyarak ‘gümrük kozunu’ masada tutmak istediğinin sinyalini verdi. Adım, *ABD imalat sanayisinin korunması* ve *federal gelirlerin artırılması* ile gerekçelendiriliyor; ancak *küresel ticaret gerilimi* ve *global risk iştahı* açısından yeni bir belirsizlik dalgası yaratma potansiyeli de taşıyor.

Trump, cumartesi günü kendi sosyal medya platformu *Truth Social* üzerinden yaptığı açıklamada, çoğu ithal ürün için geçerli olan ‘küresel baz oranı’ yüzde 10’dan yüzde 15’e yükselttiğini duyurdu. Bu kararın kendi yasal yetkisi içinde olduğunu savunan Trump, ilerleyen dönemde *ilave gümrük paketleri* açıklayacağının da altını çizdi. Duyuru, Yüksek Mahkeme’nin IEEPA’ya dayalı bazı vergileri 6’ya 3 oyla iptal etmesinin hemen ertesi günü geldi.

Yüksek Mahkeme kararının ardından Beyaz Saray hukuki zemini hızlıca *Ticaret Yasası’nın 122’nci bölümü’ne (Section 122 of the Trade Act)* kaydırdı. Bu hüküm, başkana belirli bir süre boyunca ithalata ‘geçici gümrük vergisi’ koyma yetkisi tanıyor. Trump daha önce, ABD’ye giren ürünlerin büyük bölümüne yüzde 10’luk küresel tarife uygulamaya başlarken “kararın derhal yürürlüğe girdiğini ve tüm *ulusal güvenlik odaklı vergilerin* aynen süreceğini” vurgulamıştı. Son hamleyle bu ‘taban oran’ bir kez daha yukarı çekilmiş oldu.

Beyaz Saray, uzun süredir *çelik, alüminyum, otomobil ve bakır* gibi imalat sanayinin kritik kalemlerinde yüksek gümrük oranlarını ‘Amerikan sanayisini koruma’ politikasının merkezine yerleştiriyor. *Enerji ürünleri* ve *ilaçlar* bu çerçevenin kısmen dışında tutulurken, stratejik sektörler genelinde kalın bir ‘gümrük kalkanı’ oluşturuluyor. ‘Küresel gümrük vergisi’ oranının yüzde 15’e taşınması da bu çizginin devamı niteliğinde görülüyor.

Trump, 2025 Ocak ayında Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana *Çin, Kanada, Meksika* gibi başlıca ticaret ortaklarına karşı daha agresif bir ticaret politikası izliyor. Yönetim, bu yaklaşımın *ticaret açığını daraltacağını*, *federal vergi gelirlerini büyüteceğini* ve *ABD içi istihdamı destekleyeceğini* savunuyor. Diğer yandan, seçili ticaret ortaklarının ‘haksız uygulamaları’nı inceleyen soruşturmalar artarken, *ilave yaptırım ve gümrük paketi* olasılığı sıcak kalmaya devam ediyor.

*Yorum* Bu karar, ABD içindeki siyasi ve hukuki gerilimlerin artık doğrudan ticaret politikasına yansıdığını gösteriyor. Gümrük vergilerinin yeniden ‘siyasi araç’ olarak öne çıkması, diğer ülkelerden misilleme vergiler ve tedarik zincirlerinde hızlanan rota değişiklikleri getirebilir. Özellikle *küresel ticaret hacmi*, *dolar likiditesi* ve *risk varlıkları* üzerinde, yatırımcıların yakından izleyeceği yeni bir dalga volatiliteye zemin hazırlayabilir.

---

Blokzincir tabanlı tahmin piyasası platformu *Polymarket(Polymarket)*, Hollanda’da fiilen ‘ruhsatsız çevrimiçi kumar’ kapsamında değerlendirilerek sert bir uyarı aldı. Hollanda kumar düzenleyicisi *Kansspelautoriteit(KSA)*, platformun işletmecisine Hollandalı kullanıcılara hizmet vermeyi durdurma emri gönderdi ve emre uyulmaması halinde toplamda *840 bin avroya* kadar çıkabilecek para cezası tehdidinde bulundu. Böylece, *tahmin piyasaları* ile *on-chain bahis* arasındaki çizgi bir kez daha düzenleyici merceğin altına girdi.

KSA, 20 Ocak 2026’da yayımladığı karar metninde, *polymarket.com* alan adının işletmecisi olarak işaret edilen *Adventure One QSS Inc.* şirketinin Hollanda’da resmî lisansa sahip olmadan “oyun hizmeti” sunduğuna hükmetti. Düzenleyici, Hollanda IP adresi üzerinden gerçek bir bağlantı testi yapıldığını, yerel bir kullanıcının sorunsuz biçimde hesap açabildiğini, Hollanda bankasına ait bir Mastercard kartla 10 avro yatırdığını ve ardından Hollanda seçimleri gibi politik sonuçlara özgürce bahis koyabildiğini tespit ettiğini anlattı.

Otorite, bu yapının *Hollanda Kumar Yasası’nın 1’inci madde 1/a bendi’ni (Article 1(1)(a) of the Dutch Gambling Act)* doğrudan ihlal ettiğini vurguladı. Söz konusu madde, lisans olmaksızın “sonucu şansa bağlı oyun” sunulmasını yasaklıyor. Polymarket’e Hollanda’dan erişimi engellemesi ve ülkedeki faaliyetini sonlandırması için *4 haftalık* bir süre tanındı. Bu süre içinde gerekli adımlar atılmazsa, *haftalık 420 bin avroya* kadar idari para cezası uygulanabilecek ve toplam ceza *840 bin avroya* ulaşabilecek.

Polymarket cephesi, sundukları ürünün “klasik anlamda kumardan çok bir *finansal tahmin piyasası*” olduğunu savundu; ancak bu argüman düzenleyici nezdinde karşılık bulmadı. KSA, Polymarket üzerindeki bahislerin sonuçlarının, katılımcıların kontrolünün tamamen dışında gerçekleşen dış olaylara bağlı olarak şekillendiğini belirterek, bu yapıların hukuk açısından birer ‘*game of chance*’ tanımına uyduğunu kesin dille kayda geçti.

Polymarket’e benzer tahmin piyasası projeleri, daha önce de *ABD’nin çeşitli eyaletleri, Birleşik Krallık, Fransa, Almanya, İtalya, Avustralya, Singapur, Portekiz, Macaristan ve Tayland* gibi birçok yargı alanında hem inceleme hem de yaptırım süreçlerine konu olmuştu. Hollanda kararıyla birlikte, *on-chain tahmin piyasaları* artık basit bir ‘fintek deneyi’ değil, ülkelerin *kumar* ve *türev ürün* rejimlerinin kesiştiği yüksek riskli bölge olarak görülme eğilimini güçlendirmiş durumda.

Kripto ekosisteminde, Polymarket dosyasının gelecekte *on-chain türev ürünler*, *politik ve ekonomik olaylara dayalı tokenize bahis modelleri* için de emsal oluşturabileceğine dikkat çekiliyor. Özellikle Avrupa’da her yeni kararın ‘düzenleyici örnek’ olarak birikmesiyle, küresel tahmin piyasası projelerinin *lisans alma*, *bölgesel hizmet ayrıştırma*, *KYC ve ikamet kısıtlarını sıkılaştırma* gibi daha ‘*regülasyon dostu*’ yapılara yönelmek zorunda kalacağı görüşü güçleniyor.

*Yorum* Hollanda kararı, “tahmin piyasası” etiketiyle sunulan kripto projelerin, fiiliyatta sıkça ‘dijital kumar’ kategorisine itildiğini gösteriyor. Bu baskı arttıkça, hem *DEX tabanlı opsiyon ve vadeli işlemler*, hem de *seçim, makro veri, spor* gibi olaylara dayalı tokenize piyasalarda daha sert *jeo-regülasyon* (ülke bazlı engelleme) ve *uyum maliyetleri* gündeme gelebilir. Bu da, merkeziyetsizlik iddiasındaki birçok protokol için iş modeli ve teknik mimariyi yeniden düşünmeyi zorunlu kılıyor.