Elliptic raporu: Rusya bağlantılı kripto borsaları yaptırımları dolanmak için 11 milyar doları aşan gizli ağ kurdu

Rusya ile bağlantılı kripto para borsalarının, Batı’nın finansal yaptırımlarını delmek için aktif biçimde kullanıldığına dair yeni bir analiz yayımlandı. Resmi olarak yaptırım listesinde yer almayan birçok platformun, yaptırım uygulanan kişi ve kurumlarla yüksek hacimli transferler gerçekleştirerek ‘dolaylı kanal’ haline geldiği öne sürülüyor.

Blokzincir analiz şirketi Elliptic, Cumartesi günü (yerel saatle) yayımladığı raporda Rusya bağlantılı 5 kripto para borsasını işaret etti ve bu platformların geleneksel banka sisteminin gözetimi dışında büyük miktarda kripto para transferi için ‘geçit’ görevi gördüğünü belirtti. Avrupa makamları Rusya ile bağlantılı kripto işlemlerine yönelik kapsamlı bir yasak seçeneğini masaya yatırırken, yaptırımdan kaçan yeni platformların hızla devreye girerek bu ‘boşluğu’ doldurduğu uyarısı yapıldı.

Bitpapa, işlemlerinin yaklaşık %10’unu yaptırım hedefleriyle yapıyor

İnceleme kapsamındaki platformlar arasında ABD’nin resmi yaptırım listesine giren tek isim, P2P kripto para borsası ‘Bitpapa’ oldu. ABD Hazine Bakanlığı’na bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi(OFAC), 2024’ün Mart ayında Bitpapa’ya Rusya ile bağlantılı yaptırım kaçakçılığına aracılık ettiği gerekçesiyle yaptırım uygulamıştı.

Elliptic verilerine göre Bitpapa’dan çıkan transferlerin yaklaşık %9,7’si doğrudan yaptırım altındaki kişi ve kurumlarla bağlantılı adreslere gidiyor. Raporda, borsanın cüzdan adreslerini sık sık değiştirip döndürerek blokzincir üzerindeki iz sürmeyi zorlaştırdığı, bu yolla resmi yaptırım denetimini fiilen etkisizleştirdiği ifade edildi. Bu tablo, ‘yaptırım uyumu’ görüntüsüne rağmen, ‘gerçek’ yaptırım kaçış talebini karşılayan gizli bir yapının işlemeye devam ettiğini gösteriyor.

ABCeX, 11 milyar doları aştı; Garantex ile yoğun trafik

Raporda öne çıkan bir diğer örnek, Moskova’daki ‘Federation Tower’dan faaliyet gösteren kripto para borsası ‘ABCeX’. Bu bina, ABD’nin 2025 Mart’ında alan adını el koyduğu yaptırım altındaki ‘Garantex’ borsasının da geçmişte kullandığı adresle aynı konumda bulunuyor. ABCeX ise henüz ABD veya AB yaptırım listelerinde yer almıyor.

Elliptic, ABCeX’in bugüne dek en az 11 milyar dolar değerinde kripto para işlemi gerçekleştirdiğini, bu hacmin kayda değer bir bölümünün Garantex ve bir diğer borsa ‘Aifory Pro’ya aktarıldığını hesapladı. ‘Garantex’e yönelik doğrudan yaptırımlar ve alan adı el koyma hamlesi devreye girse de, fiili para akışının ABCeX gibi alternatif kanallara kayarak sürdüğü yorumu yapılıyor.

Exmo, Rusya’dan çekildiğini duyurdu ama altyapı hâlâ ortak

Raporda adı geçen bir başka platform, kripto para borsası ‘Exmo’. Exmo, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinin ardından Rusya pazarından çıktığını ve ülkedeki faaliyetlerini ayrı bir tüzel kişilik olan ‘Exmo.me’ye devrettiğini açıklamıştı.

Ancak Elliptic’in zincir üstü analizine göre Exmo ve Exmo.me, hâlâ aynı saklama(kelime) altyapısını ve ‘ortak’ sıcak cüzdanları kullanıyor gibi görünüyor. Yani iki servis, gerçekte tek bir operasyonel yapı altında hareket ediyor.

Elliptic, Exmo ile yaptırım altındaki borsalar arasında 19,5 milyon doların üzerinde işlem tespit etti. Bu işlemlerin muhatapları arasında Garantex, ‘Grinex’ ve ‘Chatex’ gibi ABD ve Avrupa’nın resmi yaptırım listelerindeki borsalar bulunuyor. Kâğıt üzerinde ‘Rusya operasyonlarından çekilme’ beyanı verilse de, pratikte yaptırım ortamına rağmen para akışının sürdüğü yönünde eleştiriler gündeme geliyor.

Gürcistan merkezli Rapira, Grinex’e 72 milyon dolar gönderdi

Rapor, Gürcistan’da kayıtlı kripto platformu ‘Rapira’yı da sorunlu örnekler arasında saydı. Resmî olarak Gürcistan merkezli görünen Rapira, Moskova ofisini koruyarak Rus müşterileri aktif biçimde çekmeye devam eden bir yapı olarak tanımlanıyor.

Elliptic’in analizine göre Rapira, yalnızca yaptırım altındaki Grinex borsasına doğrudan 72 milyon doların üzerinde kripto para transfer etti. Rusya’daki yerel basın haberlerine göre, Rus makamları 2025’in sonlarında Rapira’nın Moskova ofisine baskın düzenledi ve Dubai’ye yönelen sermaye çıkışı şüphesini soruşturdu. Bu durum, yaptırım kaçışına yönelik talebin Rusya sınırlarını aşarak Gürcistan ve Dubai gibi üçüncü ülkelere doğru yayıldığını gösteren bir örnek olarak öne çıkıyor.

Aifory Pro, nakit–kripto ve USDT kartlarla yeni bir ‘arka kapı’ açıyor

İncelemeye konu beşinci platform ‘Aifory Pro’, Moskova, Dubai ve Türkiye’de nakit–kripto değişim hizmeti veriyor. Aifory Pro’nun en dikkat çeken ürünü ise, ABD dolarına endeksli sabit kripto para Tether(USDT) ile doldurulan ‘sanal ödeme kartı’. Bu kartlar sayesinde Rusya’daki kullanıcıların, Batı’nın ödeme altyapılarından dışlanan çevrimiçi servislere erişebildiği belirtiliyor.

Elliptic ayrıca Aifory Pro’dan İran merkezli kripto para borsası ‘Abantether’a giden fon akışını da tespit etti. Tespit edilen hacim yaklaşık 2 milyon dolar seviyesinde. Bu veri, Batı’nın finansal yaptırım listesindeki iki ülke olan Rusya ve İran arasında, kripto para üzerinden işleyen bir ‘gizli ödeme hattı’ bulunduğu yönündeki şüpheleri güçlendiriyor.

Yaptırımlar parayı durdurmuyor, sadece ‘yerini değiştiriyor’

Elliptic, analizinin genel sonucunda Batı yaptırımlarının kripto para akışını tamamen durdurmadığını; bunun yerine fonları yeni ve daha az görünür platformlara ‘dağıtıp kaydırdığını’ savunuyor. Garantex’e yönelik sert adımların ardından, diğer borsalardaki işlem hacimlerinde net bir artış görülmesi de bu tespiti destekleyen ortak ‘on-chain’ veriler olarak paylaşıldı.

Blokzincir analiz firması Chainalysis’e göre 2025 yılı boyunca yasa dışı faaliyetlerle bağlantılı kripto cüzdan adreslerine giren para miktarı 154 milyar dolara ulaşarak rekor kırdı. Bir diğer analiz şirketi TRM Labs ise benzer şekilde 158 milyar dolara yakın bir yasa dışı işlem hacmi tahmini yayınladı. Bu rakamlar, ‘kripto para’ ile bağlantılı küresel suç ekonomisinin geldiği boyutu ortaya koyuyor(kelime).

Rusya’da sanayi tipi Bitcoin(BTC) madenciliği ise yaptırımlara rağmen büyümesini sürdürdü. 2024 itibarıyla ülkenin en büyük madencilik şirketleri BitRiver ve Intelion’un toplam cirosu 200 milyon dolar seviyesine ulaştı ve bu iki şirketin Rusya’daki yasal madencilik pazarının yarısından fazlasını kontrol ettiği bildirildi. Enerji ihracatına getirilen kısıtlamalar derinleşirken, ucuz elektrikle yapılan Bitcoin madenciliği ‘yeni bir döviz kaynağı’ olarak öne çıkıyor.

Avrupa ve ABD, Rusya ile bağlantılı kripto işlemlerini hedef alan ek yaptırımları tartışırken, Elliptic raporu yalnızca ‘yaptırım listesi’ hazırlamanın kripto temelli para akışını kontrol etmek için yeterli olmadığını ortaya koyuyor. Yaptırım ve kara para aklama amaçlı fonların yaptırım dışı yeni platformlara kaydığı bu döngü devam ederse, düzenleyici kurumlar için ‘on-chain’ veri paylaşımının güçlendirilmesi, borsalar arası gerçek sahiplik yapılarının şeffaflaştırılması ve sabit kripto paraların(kelime) ödeme ağlarına yönelik daha sıkı denetim gibi çok katmanlı bir strateji gerekecek(yorum).