Avustralya, Kripto Borsa ve Saklama Şirketlerini Finansal Hizmet Lisansına Bağlıyor

Avustralya Senatosu Ekonomi Yasama Komitesi, kripto para (dijital varlık) platformları ile saklama (custody) hizmeti sunan şirketleri mevcut finansal hizmetler düzenleme çerçevesine dahil eden yasa tasarısını destekledi. Dijital varlık piyasasının büyüdüğü bir dönemde ‘tüketici koruması’ ve ‘geleneksel piyasa düzeyinde güvenlik önlemleri’ hedefleniyor. Bu nedenle Avustralya’daki lisans sistemi bir kademe daha ‘sofistike’ hale gelecek yorum.

Komite, 16’sında (yerel saatle) yayımladığı raporda, ‘Şirketler Yasası Değişikliği (Dijital Varlıklar Çerçevesi) Yasa Tasarısı 2025’in (Corporations Amendment (Digital Assets Framework) Bill 2025) dijital varlık denetim yapısını modernleştirebileceğini belirtti. Rapora göre tasarı, mevcut sermaye piyasası düzenlemelerinde kullanılan temel ‘koruma mekanizmalarını’ devreye alarak kullanıcı zararlarını azaltmayı amaçlıyor.

Bu yeni çerçevenin odak noktası, ‘dijital token yöneticileri’ için lisans ve ‘uyum’ (compliance) yükümlülüklerinin getirilmesi. Bunun için Avustralya Şirketler Yasası(Corporations Act 2001) ile Avustralya Menkul Kıymetler ve Yatırım Komisyonu Yasası(Australian Securities and Investments Commission Act 2001) değiştirilecek. Böylece kripto hizmeti sunan şirketlerin kayıt, faaliyet standardı ve denetim esasları, doğrudan mevcut finansal düzenleme sistemine bağlanacak.

Yeni düzenleme, blokzincir ağları gibi ‘altyapı teknolojisini’ değil, doğrudan müşteri varlıklarını saklayan veya yöneten şirketleri hedefliyor. Başka bir deyişle, borsa, saklama (custody) sağlayıcısı gibi ‘kullanıcı varlığına temas eden’ platformlar, mevcut finansal hizmet kuralları kapsamına alınacak. Düzenleyici kurumlar, teknolojiyi başlı başına yasaklamak ya da kısıtlamak yerine, ‘müşteri varlığını yönetme eylemi’ ve bundan doğan ‘sorumluluklar’ üzerinden sektörü kontrol etmeyi hedefliyor yorum.

Tasarı yasalaşıp yürürlüğe girerse, Avustralya Finansal Hizmetler Lisansı(AFSL) bulunmayan kripto şirketleri, 6 ay içinde gerekli izinleri alıp yeni çerçevede öngörülen faaliyet şartlarını yerine getirmek zorunda kalacak. Sektöre belirli bir ‘geçiş süresi’ tanınsa da bu sürenin sonunda lisans almak ve iç denetim–iç kontrol mekanizmalarını güçlendirmek adeta ‘zorunlu ödev’ haline gelecek.

Piyasada, bu lisans odaklı ‘dijital varlık çerçevesinin’ orta–uzun vadede kurumsal sermayenin girişini kolaylaştırabileceği ve sektöre ‘güven tazeleyen’ bir etki yapabileceği görüşü öne çıkıyor yorum. Öte yandan kısa vadede, özellikle küçük ve orta ölçekli şirketlerin düzenlemeye uyum maliyetlerinin artması, gereklilikleri karşılayamayan oyuncuların ise birleşme, tasfiye ya da piyasadan çekilme baskısıyla karşı karşıya kalması bekleniyor.

Avustralya’da kripto para borsaları halihazırda hizmete başlamadan önce ‘dijital para sağlayıcısı’ (digital currency provider) olarak kaydolmak ve ülkenin finansal istihbarat kurumu olan Avustralya İşlem Raporlama ve Analiz Merkezi(AUSTRAC) denetimine girmek zorunda. Yeni yasa tasarısı, bu mevcut yükümlülüğe ek olarak, müşterilerin dijital varlıklarını saklayan ve yöneten tüm platform ve saklama şirketlerini de genel ‘finansal hizmet kuralları’ kapsamına sokmayı hedefliyor. Başka deyişle, Avustralya yeni rejimle birlikte sektöre yönelik denetim alanını bir kademe daha ‘genişletiyor’.

Uzmanlar, Avustralya’nın dijital varlık çerçevesinin küresel düzenleme trendiyle uyumlu ilerlediğine dikkat çekiyor. Özellikle Avrupa Birliği’nin ‘MiCA’ rejimi ve diğer büyük piyasalardaki lisans modelleriyle benzer şekilde, ‘lisans + tüketici koruması + piyasa bütünlüğü’ üçlüsü merkeze alınmış durumda. Burada belirleyici noktanın, lisanslama sisteminin yeniliği aşırı derecede bastırmadan, gerçek anlamda ‘tüketici koruması’ sağlayacak bir denge yakalayıp yakalayamayacağı olacağı ifade ediliyor yorum. Tasarının yasama süreci ilerlerken, sektörün geri bildirimleri ve teknik ayrıntıların nasıl şekilleneceği, hem yerel hem küresel kripto piyasasının yakın takibinde olacak.