90 trilyon dolarlık süresiz vadeli işlem pazarı ABD’ye taşınıyor

Süresiz vadeli işlemler ABD’nin düzenlenmiş piyasalarına girerken, yıllık 90 trilyon dolar (yaklaşık 12,6 katrilyon won) büyüklüğünde olduğu tahmin edilen kripto türev piyasasında kurumsal zemine geçiş hızlanıyor.

27’sinde (yerel saatle), CoinDesk’e göre ABD Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC), 29 Mayıs’ta tahmin piyasası platformu Kalshi’ye süresiz vadeli işlem sunma izni verdi. Coinbase(COIN) de ABD’de düzenlenmiş süresiz vadeli işlem listeleme onayı aldı. Böylece uzun süredir offshore borsaların ağırlığında işlem gören bu ürünler, ABD düzenleme çerçevesinin içine taşınmaya başladı.

İlk işlem hacimleri de zayıf görünmedi. Kalshi’nin haziranda başlattığı süresiz vadeli işlemler, bir hafta içinde 1 milyar doları (yaklaşık 1,4 trilyon won) aşan işlem hacmine ulaştı. Kalshi daha sonra altın ve gümüş fiyatlarına bağlı süresiz vadeli işlemler için de onay başvurusu yaptı. Bu adım, ürün yelpazesinin Bitcoin(BTC) gibi dijital varlıkların ötesine, geleneksel varlıklara doğru genişleyebileceğine işaret ediyor. Bank of America(BAC), süresiz vadeli işlemlerin yıllık işlem hacmini yaklaşık 90 trilyon dolar (yaklaşık 12,6 katrilyon won) olarak tahmin etti.

Süresiz vadeli işlem, vadesi olmayan bir vadeli işlem sözleşmesi anlamına geliyor. Klasik vadeli işlemlerde olduğu gibi aylık ya da üç aylık vade sonunda pozisyon kapatma veya yeni kontrata geçme zorunluluğu bulunmuyor. Bunun yerine uzun ve kısa pozisyon sahipleri arasında düzenli olarak aktarılan fonlama ücreti, kontrat fiyatını dayanak varlık fiyatına yakın tutuyor. ABD dışındaki yatırımcılar için bu ürün uzun süredir tanıdık. Ancak ABD’nin düzenlenmiş piyasalarında hâlâ oldukça yeni sayılıyor.

İlk hamleyi büyük bankalar yapmıyor. Kendi sermayesiyle işlem yapan prop trading şirketleri, piyasa yapıcılar ve yeni takas kurumları yeni borsaları test ediyor. Bu oyuncular operasyonel riski üstlenip kârlılık düşerse hızlıca geri çekilebilir. Bankalar için tablo daha karmaşık. Sermaye kuralları, müşteri koruma yükümlülükleri ve itibar riski aynı anda devreye giriyor. İşlem gelirlerinin uyum, takas ve risk sistemi kurulum maliyetlerini karşılayıp karşılamayacağı henüz net değil.

Kullanım alanı ise belirgin. Sektör, özellikle hafta sonu risk yönetimi ve fiyat keşfi işlevine odaklanıyor. Geleneksel vadeli işlem piyasaları hafta sonu belirli saatlerde kapalı kalıyor. Ancak savaş, seçim veya politika kararları piyasa takvimine göre ilerlemiyor. 24 saat likidite sunan süresiz vadeli işlem piyasası yerleşirse, yatırımcılar hafta sonu da pozisyonlarını ayarlayabilir. Ayrıca Chicago Ticaret Borsası(CME) vadeli işlemlerinin yeniden açılış fiyatını tahmin etmek için yardımcı gösterge olarak kullanılabilir.

Yine de 24 saat işlem, tek başına derin likidite anlamına gelmiyor. Kurumların büyük pozisyonları piyasa fiyatını oynatmadan yönetebilmesi için yeterli emir derinliği gerekiyor. Mevcut durumda hafta sonu likiditesinin zayıf olduğu, teminat ve takas altyapısının da piyasa hızına tam yetişemediği belirtiliyor. Bir sektör temsilcisi, “Talep olursa sermaye de gelir” dedi. Bu söz, müşteri işlemleri yeterince birikmeden finans şirketlerinin bilançolarını büyük ölçekte devreye sokmayacağına işaret ediyor.

Düzenleme tartışması da bitmiş değil. Ana mesele, bazı süresiz kontratların ‘vadeli işlem’ mi yoksa ‘swap’ mı sayılacağı. Sınıflandırmaya göre teminat kuralları, kayıt yükümlülükleri ve likidite sağlayıcıların kapsamı değişiyor. CME, Kalshi’nin Bitcoin(BTC) süresiz kontratına ilişkin CFTC değerlendirmesine itiraz ederek farklı düzenlemelerin uygulanması gerektiğini savundu. Borsalar ürün kapsamını emtia ve hisse senetlerine doğru genişlettikçe bu tartışmanın ağırlığı artabilir.

Wall Street’in tavrı şimdilik karşı çıkmaktan çok bekle-gör çizgisine yakın. Borsalar ve trading şirketleri yeni işlem hacmini izleyerek hareket ediyor. Düzenleyiciler ise offshore piyasaların ABD içine çekilmesini takip ediyor. Buna karşın büyük bankaların likidite, kurallar ve altyapı olgunlaşana kadar temkinli kalması bekleniyor. Öte yandan ABD’de düzenlenmiş süresiz vadeli işlemlerin yayılması, türev işlem ortamını ve fiyat referanslarını nasıl değiştirecek sorusu piyasaların odağında kalacak.