Tüketim artışı %0,2’ye indi, Euro Bölgesi’nde enerji şoku etkisi

Euro Bölgesi’nde özel tüketim, 2026’nın ilk çeyreğinde önceki çeyreğe göre yalnızca %0,2 arttı. Bu oran bir önceki çeyrekteki %0,4’ün altında kaldı. Orta Doğu savaşının ardından enerji şoku ve zayıflayan tüketici güveni, tüketim artışı üzerinde baskı yarattı.

Avrupa Merkez Bankası(ECB), 2026 Ekonomi Bülteni’nin 4. sayısında savaş sonrasında mart ayından itibaren kısa vadeli faaliyet göstergelerinin gerilediğini bildirdi. Banka, tüketim harcamalarındaki zayıflama, güven kaybı ve tedarik gecikmelerinin hem mevcut ekonomik faaliyeti hem de görünümü baskıladığını değerlendirdi.

Eurostat(Eurostat) verilerine göre, Nisan 2026’da Euro Bölgesi perakende satış hacmi aylık bazda %0,4 azaldı. Avrupa Birliği(AB) genelinde düşüş %0,5 oldu. Euro Bölgesi’nde gıda dışı ürün satışları %0,9, uzmanlaşmış mağazalardaki otomotiv yakıtı satışları ise %2,7 geriledi.

Tüketim yavaşlamasının ana nedeni güven kaybı olarak öne çıktı. Avrupa Birliği Komisyonu’nun tüketici güven göstergesi nisan ve mayıs ortalamasında sert düştü. Hanelerin büyük alım beklentileri ve genel ekonomik görünüme ilişkin değerlendirmeleri bozuldu. ECB Tüketici Beklentileri Anketi de nisanda tüketici güveninin keskin şekilde zayıfladığını, yüksek gelirli hanelerin isteğe bağlı harcamaları ertelediğini ve tatil ile lüks ürün harcamalarındaki ivmenin azaldığını gösterdi. Daha önce Euro Bölgesi tüketicilerinde enflasyon beklentilerinin yükseldiği, büyüme beklentilerinin ise gerilediği de görülmüştü.

Tüketimdeki yavaşlama para politikasıyla da bağlantılı. ECB, 11 Haziran’da üç temel faiz oranını 25 baz puan artırdı. Mevduat faizi %2,25’e, ana refinansman faizi %2,40’a, marjinal borç verme faizi ise %2,65’e çıkarıldı. Kararda, Orta Doğu savaşının enflasyon baskısını artırdığı ve enerji fiyatlarındaki yükselişin gıda, mal ve hizmet fiyatlarına kısmen yansıyabileceği değerlendirmesi etkili oldu.

ECB, temmuz toplantısında üç temel faiz oranını sabit tuttu. Christine Lagarde(Christine Lagarde), ECB Başkanı, 23 Temmuz’daki basın toplantısında “Enerji fiyatı görünümü haziran temel senaryosuna yakın, ancak Orta Doğu çatışması öncesindeki seviyenin belirgin şekilde üzerinde” dedi. ECB, şokun gücünü ve süresini, dolaylı etkileri ve ikinci tur etkileri izlemeyi sürdüreceğini bildirdi.

Kripto piyasasında ECB’nin tüketim teşhisinden çok faiz beklentileri ve dolar likiditesindeki değişim bağlantı noktası olarak görülüyor. Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) fiyatlarının bu değerlendirmeye doğrudan tepki verdiğine dair bir kanıt doğrulanmadı. CoinDesk(CoinDesk), 13 Temmuz’da Bitcoin’in Orta Doğu savaşıyla bağlantılı varlık piyasası oynaklığına rağmen 63 bin 800 dolar (yaklaşık 95,39 milyon won) civarında sınırlı hareket ettiğini bildirdi. O dönemde piyasanın savaş haberlerinden çok dolar likiditesi ve yarı iletken ağırlıklı hisse döngüsünü fiyatladığı yorumu öne çıktı.

ECB Ekonomi Bülteni’ndeki ayrı bir analiz, jeopolitik petrol arzı şokuyla reel petrol fiyatının %10 yükselmesi halinde Euro Bölgesi reel gayri safi yurt içi hasıla(GSYH) büyümesinin şoku izleyen ilk üç yılda her yıl yaklaşık 0,2-0,3 yüzde puanı düşebileceğini tahmin etti. Aynı analiz, Orta Doğu savaşının 2026’da Euro Bölgesi reel GSYH büyümesini ilk yıl için yaklaşık 0,4 yüzde puanı azaltabileceğini ortaya koydu.

Bu tüketim yavaşlamasında enerji fiyatları, hane halkı güveni ve faiz patikası aynı anda etkili oldu. ECB, bundan sonraki para politikası kararlarında enflasyon görünümünü, enerji şokunun süresini ve ikinci tur etkileri değerlendirmeyi sürdürecek.