Hürmüz Boğazı geçişinde İran-Umman görüşmeleri ilerledi

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilerin trafiğinin nasıl yönetileceğini ve bu geçiş için hangi hizmet bedellerinin alınacağını görüşmeye devam ediyor. Masadaki seçenekler arasında, gemilerin giriş ve çıkış rotalarının iki ülke arasında paylaştırılması da yer alıyor.

Umman Dışişleri Bakanlığı, 23 Haziran'da (yerel saatle) İran ile yayımladığı ortak açıklamada, iki ülkenin dışişleri bakanlıkları arasındaki ortak çalışma grubunun faaliyetini sürdüreceğini duyurdu. Çalışma grubu, Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefer yönetimini, buna bağlı hizmetleri ve ücretlendirme konularını uluslararası standartlara uygun şekilde ele alıyor.

Ortak açıklamada, İran ve Umman'ın boğazın kıyı devletleri olarak güvenli geçişi ve egemenlik haklarını birlikte vurguladığı belirtildi. Ancak açıklamada ortak bir seyrüsefer yönetim merkezi kurulacağına dair kesin bir ifadeye yer verilmedi.

AP, iki ülkenin müzakere heyetlerinin boğazın yeniden açılmasına ilişkin bir anlaşmaya yaklaştığını 5'inde (yerel saatle) bildirdi. Habere göre üzerinde çalışılan planda, gemilerin Basra Körfezi'ne İran'ın kontrolündeki rotadan girip Umman'ın kontrolündeki rotadan çıkması öngörülüyor.

Güvenlik sağlanması ve deniz çevresinin korunması gerekçesiyle gemilerden hizmet bedeli alınması da görüşülen seçenekler arasında yer alıyor. AP, ABD'nin İran'ın boğaz üzerinde denetim kurmasına veya geçiş ücreti toplamasına karşı çıktığını da yine 5'inde (yerel saatle) aktardı.

Başkan Trump, görüşmelerle ilgili "çok büyük ilerleme kaydedildiğini" söyledi. Bu açıklama, ABD ve İran'ın, Umman ile Katar'ın arabuluculuğunda boğazın yeniden açılması meselesini görüştüğü sürecin bir parçası olarak geldi.

Görüşmeler henüz kesin bir anlaşmayla sonuçlanmadı. Anlaşma metninin kamuoyuyla paylaşılmasının ardından rota yönetiminin kimin sorumluluğunda olacağı, ücretlendirmenin nasıl yapılacağı ve ABD'nin bu düzenlemeyi kabul edip etmeyeceği netlik kazanacak.

ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) 2024 verilerine göre, Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol akışı günlük ortalama 20 milyon varile ulaştı; bu rakam küresel petrol ve sıvı yakıt tüketiminin yaklaşık yüzde 20'sine denk geliyor. 2024 yılı ile 2025'in ilk çeyreğinde, küresel deniz yoluyla ham petrol ticaretinin dörtte birinden fazlası ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçti.

Petrol fiyatları da görüşmelerdeki bu sinyale tepki verdi. Brent petrolü 5'inde (yerel saatle) sabah saatlerinde varil başına 78,43 dolara (yaklaşık 112.076 KRW) geriledi ve yüzde 1,2 değer kaybetti. TokenPost daha önce Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması beklentisinin küresel petrol fiyatlarına yansıdığı süreci aktarmıştı.

Kripto para piyasasıyla doğrudan bağlantılı resmi bir adım şu ana kadar açıklanmadı. Enerji fiyatları ve jeopolitik gerginlik risk varlıklarındaki oynaklığı etkileyebilir, ancak Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) üzerindeki doğrudan etkisi şu an için doğrulanmış değil.