Beyaz Saray'dan Fed Üyesi Lisa Cook'a 26 Ağustos Ültimatomu

Beyaz Saray, ipotek belgelerinde sahte beyanda bulunduğu iddiasını gerekçe göstererek Amerikan Merkez Bankası (Fed) Yönetim Kurulu üyesi Lisa Cook(Lisa D. Cook)'un görevden alınmasını yeniden gündeme getirdi. Cook'a tanınan savunma süresi 26 Ağustos'ta doluyor.

Beyaz Saray, 5'inde (yerel saatle) Cook'a, Başkan Donald Trump(Donald Trump)'ın görevden alma seçeneğini değerlendirdiğini bildirdi. AP'nin aktardığına göre, Beyaz Saray Kadrosu Dan Scavino(Dan Scavino), Cook'tan 26'sına kadar itirazını sunmasını istedi.

Bu bildirim, ABD Yüksek Mahkemesi'nin 29 Haziran'da (yerel saatle) önceki görevden alma girişimine izin vermemesinin ardından geldi. Mahkemenin resmi dava kayıtlarında Trump tarafının başvurusunun reddedildiği görülüyor.

Ancak Yüksek Mahkeme Başkanı John Roberts(John Roberts), usulüne uygun bildirim ve itiraz fırsatı tanınması halinde görevden almanın yeniden denenebileceğine dair bir kapı araladı. Beyaz Saray'ın bu adımı, önceki süreçte eleştirilen noktaları gidermeye yönelik bir hamle olarak yorumlanıyor.

İddialar, Federal Konut Finansmanı Kurumu (FHFA) Direktörü William Pulte(William Pulte)'nin Ağustos 2025'te suç duyurusunda bulunmasıyla gündeme geldi. Pulte, Cook'un 2021 yılında imzaladığı ipotek belgelerinde Michigan eyaleti Ann Arbor'daki evini ve Georgia eyaleti Atlanta'daki dairesini ayrı ayrı 'birincil ikametgah' olarak gösterdiğini öne sürdü.

Birincil ikametgah, kişinin fiilen yaşadığı asıl konut anlamına geliyor. İpotek başvurularında birincil ikametgah beyanı genellikle ikinci ev ya da tatil evine kıyasla daha düşük faiz oranı veya daha az peşinat avantajı sağlayabiliyor; bu yüzden söz konusu beyanın doğruluğu tartışma konusu oldu.

Cook cephesi iddiaları reddetti. Cook'un avukatı Abbe Lowell(Abbe Lowell), Ann Arbor'daki eve ilişkin beyanın o dönemki gerçeklerle uyumlu olduğunu, Atlanta'daki daireyle ilgili ifadenin ise dolandırıcılık kastı göstermediğini, bunun daha çok 'ayrık bir kayıt hatası' olduğunu söyledi. Lowell'ın açıklaması, iddiaların kasıt unsurundan yoksun olduğu yönünde bir savunma çizgisi ortaya koyuyor.

Lowell, Atlanta'daki dairenin başka belgelerde tatil evi ya da ikinci konut olarak kayıtlı olduğunu da belirtti. Cook şu ana kadar herhangi bir suçlamayla karşı karşıya kalmadı; ipotek belgesi iddiaları hâlâ soruşturma aşamasında.

Fed'in resmi özgeçmiş kayıtlarına göre Cook, Yönetim Kurulu'na ilk kez 23 Mayıs 2022'de katıldı. 13 Eylül 2023'te yeniden atandı ve görev süresi 31 Ocak 2038'e kadar devam ediyor.

Uzun görev süresi, para politikası yetkililerinin kısa vadeli siyasi baskılardan bağımsız karar alabilmesini güvence altına alan bir mekanizma olarak işliyor. Fed Yönetim Kurulu üyeleri ancak 'haklı neden' bulunduğunda görevden alınabiliyor; bu iddiaların söz konusu koşulu karşılayıp karşılamadığı da hukuki bir tartışma konusu.

Kongre'deki tepkiler karışık. ABD Senatörü Elizabeth Warren(Elizabeth Warren), Yüksek Mahkeme kararının hemen ardından Trump'ın görevden alma girişiminin hukuka aykırı ve siyasi saikli olduğunu savundu.

ABD Senatörü Dick Durbin(Dick Durbin) da Cook'a yönelik adımı siyasi amaçlı bir ceza soruşturması olarak nitelendirdi. Buna karşılık ABD Temsilciler Meclisi üyesi Andy Barr(Andy Barr), Ağustos 2025'te 'Fed'in bağımsızlığı hesap verebilirlikten muafiyet anlamına gelmiyor' açıklamasıyla görevden alma kararına destek verdi.

Cook, Yüksek Mahkeme kararının ardından, Kongre'nin fiyat istikrarı ve tam istihdam görevini yerine getirebilmek için Fed'in bağımsızlığının gerekli olduğunu belirtti. Bu süreç, Beyaz Saray'ın daha önce açıkladığı Fed bağımsızlığına saygı duyulacağı yönündeki tutum ile Başkan'ın yönetim kurulu üyelerini görevden alma yetkisinin çakıştığı bir örnek olarak da öne çıkıyor.

Piyasalarda, 2025 Ağustos'ta yaşanan ilk görevden alma girişimi sırasında dolar ve ABD tahvilleri birlikte değer kaybetmişti. Bu hareket, Fed yetkilileri üzerindeki siyasi baskının para politikasına duyulan güveni zedeleyebileceği endişesinin yansıması olarak yorumlanmıştı.

Görevden alma sürecinin yeniden gündeme gelmesinin ardından piyasalarda doğrudan bir sayısal tepki henüz doğrulanmadı. Cook, Beyaz Saray'ın belirlediği 26 Ağustos tarihine kadar itirazını sunabilecek; bu tarihten sonra görevden alma sürecine ilişkin hukuki adımların devam etmesi bekleniyor.