Archer, Boeing'in Wisk, SkyGrid ve Insitu iştiraklerini devralıyor

Archer Aviation($ACHR), Boeing($BA)'ın iştirakleri Wisk Aero, SkyGrid ve Insitu'yu devralıyor. Boeing, anlaşma karşılığında Archer'da hisse alacak ve Wisk'in kritik otonom uçuş teknolojisine erişimini sürdürecek.

Boeing ve Archer, üç şirketin devralınmasına ilişkin nihai anlaşmayı 10 Ağustos'ta imzaladıklarını açıkladı. İşlem tamamlandığında Boeing, Archer'ın 'stratejik ortağı' haline gelecek ve iki şirket bir teknoloji paylaşım anlaşması yapacak.

Archer, işlemin kapanışından hemen önce mevcut hisselerinin yüzde 19,75'ine karşılık gelen yeni payları Boeing'e çıkaracak. TechCrunch, düzenleyici kurum başvurularına ve konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde Boeing'in işlem sonrası hissesinin yaklaşık yüzde 16,5 olacağını yazdı.

Bu anlaşma, Boeing'in üç eVTOL iştirakini Archer'a devredip karşılığında hisse aldığı yapının somutlaşan devamı niteliğinde. Boeing, iştiraklerini satarken hem hisse hem de teknoloji iş birliği yoluyla Archer'ın operasyonlarında yer almaya devam edecek.

Anlaşmanın merkezinde elektrikli dikey iniş kalkış (eVTOL) ve otonom uçuş teknolojisi bulunuyor. eVTOL, elektrikle çalışan ve dikey iniş kalkış yapabilen bir uçak türü olup pist bağımlılığını azaltabilmesi nedeniyle şehir içi hava ulaşımı için geliştiriliyor.

Wisk, altıncı nesil eVTOL uçağını tasarlayıp üretti ve uçurdu; 1700'den fazla test uçuşu gerçekleştirdi. SkyGrid dijital hava sahası ve hava trafik yönetimi yazılımı geliştirirken, Insitu istihbarat, gözetleme ve keşif amaçlı insansız hava sistemleri (İHA) üretiyor.

Boeing, üç şirketin yıllık 200 milyon dolardan fazla gelir getiren savunma sanayii işini Archer'ın portföyüne kattığını açıkladı. Üç şirketin toplam uçuş süresi yaklaşık 2 milyon saate ulaşıyor.

Insitu bugüne kadar 3.500'den fazla İHA üretip konuşlandırdı ve 35 ülkenin ordusuna teknoloji sağladı. Archer, bu işlemle birlikte sadece sivil eVTOL alanında değil, insansız hava araçları ve hava trafik yönetimi yazılımında da faaliyet alanını genişletmiş olacak.

Archer ile Wisk arasındaki ilişki mahkeme salonundan iş birliğine dönüştü. Wisk, Nisan 2021'de Archer'ı gizli bilgi ve fikri mülkiyet haklarını ihlal etmekle suçlayarak dava açmıştı.

İki şirket, Ağustos 2023'te Wisk'in davasını ve Archer'ın açtığı 1 milyar dolarlık karşı davayı sona erdirerek iş birliği yapmaya karar verdi. O dönem Archer, Wisk'i gelecekteki uçak otonom uçuş teknolojisinin tek tedarikçisi olarak belirlemiş ve Wisk'e Archer adi hisselerinden en fazla 13.176.636 adedini hisse başına 0,01 dolardan satın alma opsiyonu tanımıştı.

Wisk, Google'ın kurucu ortağı Larry Page(Larry Page)'in desteklediği elektrikli havacılık girişimi Kittyhawk'tan doğdu. Kittyhawk'ın iki kişilik otonom uçan taksi programı Cora, 2019 sonunda Boeing ile ortak girişim olarak ayrıldıktan sonra Wisk adını aldı.

Boeing, 2022'de Wisk'e 450 milyon dolar ek yatırım yaptı. Wisk, 2023'te Boeing'in tam iştiraki haline geldi.

Archer, 2018'de kurulan ve merkezi ABD'nin Kaliforniya eyaletinde bulunan bir eVTOL şirketi. 2021'de özel amaçlı satın alma şirketi (SPAC) birleşmesiyle halka açıldı ve o tarihten bu yana hava taksiden savunma sanayiine uzanan bir iş alanına yayıldı.

Archer, Aralık 2024'te Archer Defense programı için 430 milyon dolar fon topladı. 2025'te ise BlackRock ve Wellington gibi kurumsal yatırımcılardan 300 milyon dolar ek yatırım aldı.

Archer'ın kurucusu ve CEO'su Adam Goldstein(Adam Goldstein), "Bu anlaşma, Archer için ve havacılık-savunma alanındaki fiziksel yapay zekanın geleceği için bir dönüm noktası" dedi. Goldstein'ın bu açıklaması, şirketin savunma sanayiindeki büyüme hedefini işlemin merkezine koyduğunu gösteriyor. Boeing Ticari Uçaklar Ürün Geliştirme Başkan Yardımcısı Brian Yutko(Brian Yutko) ise "Bu anlaşma hem Boeing hem de Archer için kazan-kazan" dedi.

İşlemin, Hart-Scott-Rodino Antitröst İyileştirmeleri Yasası kapsamındaki bekleme süresinin dolması veya sona ermesi dahil olmak üzere kapanış koşullarının tamamlanmasının ardından 2026 sonuna kadar tamamlanması bekleniyor.