NBIM CEO'su Tangen: Yapay zeka ve robotlar 3 yılda deflasyon baskısı yaratabilir

Norveç Merkez Bankası Yatırım Yönetimi (Norges Bank Investment Management, NBIM) CEO'su Nicolai Tangen (Nicolai Tangen), yapay zeka ve robotların üretkenliği artırarak önümüzdeki üç yıl içinde deflasyonist bir baskı yaratabileceğini söyledi. Ancak kurum içindeki verimlilik kazanımlarının ekonominin genelinde fiyat düşüşüne dönüşüp dönüşmeyeceği henüz doğrulanmış değil.

Crypto Briefing'e göre, Tangen 12'sinde (yerel saatle) yapay zeka ve robotların üretkenlik etkisinin maliyetleri ve fiyatları aşağı çekebileceği görüşünü paylaştı. Dünyanın en büyük egemen varlık fonlarından birini yöneten isim, yapay zekayı sadece bir teknoloji yatırımı olarak değil, fiyat seyrini değiştirebilecek bir 'etken' olarak da değerlendirdi.

Tangen, 5 Mayıs'ta Norveç Parlamentosu Maliye ve Ekonomi Komitesi'nde yaptığı açılış konuşmasında da "Yapay zeka, bugün dünyada yaşanan en önemli gelişme" dedi. Bu sözler, yapay zeka entegrasyonunu yönetim organizasyonunun üretkenlik ve maliyet yapısını değiştiren temel bir öncelik olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

NBIM'de 680 çalışan her gün yapay zeka araçlarını kullanıyor. Fortune'un haberine göre, bu araçların devreye alınmasının ardından yapılan iç anketlerde ölçülen üretkenlik ortalama yüzde 15 arttı.

Bu üretkenlik verisi, çalışanların hissettiği iş verimliliğini ölçen kurum içi bir sonuç. Rapor hazırlama, veri analizi, risk takibi ve hukuki inceleme gibi süreçlerin hızlandığı anlamına gelse de, ekonominin tümünü kapsayan üretkenlik göstergeleriyle aynı ölçekte değerlendirilemez.

NBIM yapay zekayı maliyet düşürmek için de kullandı. Tangen, 2023-2025 döneminde uygulanan çeşitli verimlilik adımlarıyla işlem maliyetlerinin yüzde 30 azaldığını, yapay zekanın da bu sürecin önemli bir parçası olduğunu belirtti.

Bu dönemde elde edilen tasarruf 48 milyar Norveç kronu (NOK) düzeyinde. Bu rakam, yapay zekanın artık bir deneme aşamasını geride bırakıp büyük ölçekli bir varlık yöneticisinin gerçek iş süreçlerinde ve maliyet yönetiminde kullanıldığını gösteren bir örnek.

İstihdam stratejisinde de değişim gözleniyor. Bloomberg'e göre Tangen, Mayıs 2025'te Norveç Parlamentosu'nda "yakın gelecekte çalışan sayısının artmasını beklemiyoruz" dedi.

Tangen, personel sayısını büyütmek yerine teknoloji kullanımını genişleterek verimliliği artırma yönünde bir politika izleyeceklerini açıkladı. Fortune da aynı ay NBIM'in yapay zeka kaynaklı üretkenlik artışını gerekçe göstererek yeni işe almaları durdurduğunu bildirdi.

Deflasyon, mal ve hizmetlerin genel fiyat seviyesinin sürekli olarak düşmesi anlamına geliyor. Yapay zeka üretim maliyetlerini azaltsa bile bu etkinin fiyatlara yansıması için birçok sektörde teknoloji kullanımı, organizasyonel yeniden yapılanma ve maliyet tasarrufunun eş zamanlı olarak yaygınlaşması gerekiyor.

Tek bir şirketin üretkenliğinin artması ile tüketici fiyatlarının genel olarak düşmesi birbirinden farklı konular. Tangen'in sözleri, maliyet baskısının azalabileceğine dair bir öngörü niteliğinde ve fiyat istatistikleriyle doğrulanmış bir sonuç değil.

Amerikan Merkez Bankası (Fed) içinden de temkinli sesler yükseldi. Boston Fed Başkanı Susan Collins (Susan M. Collins) ve Richmond Fed Başkanı Tom Barkin (Tom Barkin), yapay zekanın ileride üretkenlik artışına katkı sağlayabileceğini ama şu an için ABD'deki üretkenlik sıçramasının ana itici gücü olmadığını değerlendirdi.

Oxford Economics de yapay zekanın bazı iş süreçlerinin verimliliğini artırabileceğini ama kısa sürede makro düzeyde üretkenliği büyük ölçüde değiştirmesinin zor olduğu görüşünü öne sürdü. Kurum, teknoloji kullanımının kapsamı, organizasyonel yeniden tasarım ve maliyet yapısındaki değişimin birlikte gerçekleşmesi durumunda ekonominin genelindeki etkinin değerlendirilebileceğini belirtiyor.

Kripto para piyasasıyla doğrudan bağlantı sınırlı. Belirli yapay zeka temalı token'ların veya hisselerin bu gelişmeden fayda göreceğine dair kesin bir dayanak yok; ancak büyük bir varlık yöneticisinin yapay zekayı üretkenlik, maliyet ve fiyat seyrini değiştirebilecek bir etken olarak görmesi dikkate değer bir açıklama.

Norveç Hükümet Emeklilik Fonu Global (Government Pension Fund Global), yapay zekanın verimlilik artırma potansiyelini ve varlık yoğunlaşması riskini birlikte inceliyor. TokenPost daha önce bu fonun, yapay zeka yatırımlarının beklenen üretkenlik artışına dönüşmemesi halinde fon değerinin yüzde 35 azalacağı senaryosunu varsayarak riskini test ettiğini aktarmıştı. Yüzde 35, bir piyasa tahmini değil, uç bir şoka karşı hazırlanan stres testi sonucu.