Norveç varlık fonu, AI düzeltmesinde yüzde 35 kayıp senaryosunu test etti

Norveç Devlet Emeklilik Fonu Global (Government Pension Fund Global), yapay zeka (AI) yatırımlarının beklenen verimlilik artışını sağlayamaması durumunda fon değerinin yüzde 35 azalabileceği senaryosunu test ederek riskini gözden geçirdi. Yüzde 35 bir piyasa tahmini değil, uç bir durum için hazırlanan stres testi rakamı.

Reuters, 29 Ocak'ta Norges Bank Investment Management (NBIM) CEO'su Nicolai Tangen'in yapay zeka ile ilişkili varlıklardaki bir düzeltmeyi ve küresel ekonominin bloklara ayrılmasını başlıca risk unsurları olarak gösterdiğini bildirdi. NBIM, Norveç Devlet Emeklilik Fonu Global'i yöneten kurum.

NBIM'in 2025 yıllık raporunda, yapay zeka ile ilişkili yatırımların son bir yılda önemli ölçüde arttığı ve az sayıda yapay zeka şirketinin yatırım ağırlığının büyük bölümünü oluşturduğu belirtildi. Rapor, yapay zeka yatırımlarının beklenen verimlilik artışını sağlayamaması halinde hisse senedi piyasalarında sert bir düzeltme yaşanabileceğini ve büyüme beklentilerinin de zayıflayabileceğini değerlendirdi.

Fon değerinin yüzde 35 azalacağı rakamı, bu tür bir yapay zeka düzeltmesini varsayan senaryodan çıktı. Stres testi, gerçekleşme olasılığını öngörmekten çok uç bir piyasa şokunun varlıklarda yaratacağı kaybı ölçmeye yönelik bir risk yönetimi yöntemi.

Küresel ekonominin birden fazla bloğa ayrıldığı bölünme senaryosunda ise fon değerinin yüzde 37 düşebileceği belirtildi. Bu senaryo, gümrük tarifelerinin genişlemesi, yatırım kısıtlamaları ve risk priminin yükselmesinin bir araya geldiği, yapay zeka düzeltmesinden daha büyük bir kayıp öngören bir varsayım.

Bu analiz, küresel halka açık hisselerin yaklaşık yüzde 1,5'ini elinde bulunduran büyük bir kurumsal yatırımcıdan geldiği için önem taşıyor. NBIM'in kendi tanıtım materyallerinde belirtilen fon büyüklüğü yaklaşık 2,1 trilyon dolar (yaklaşık 2.965,2 trilyon won).

Fon, 2025 sonu itibarıyla 7.201 şirkete yatırım yapmış durumda. Portföyün genişliği göz önüne alındığında, büyük teknoloji hisselerinden bazılarındaki fiyat düzeltmeleri de fonun toplam değerini etkileyebilecek bir yapı oluşturuyor.

Norveç varlık fonu, yapay zeka ile ilişkili hisselerdeki yükselişten de yararlandı. 2025 yılında toplam getiri yüzde 15,1, hisse senedi yatırımlarındaki getiri ise yüzde 19,3 oldu.

Yıllık rapor, güçlü şirket bilançolarının ve yapay zeka konusundaki iyimserliğin hisse senedi piyasasındaki güçlü seyri yönlendirdiğini değerlendirdi. Nvidia ($NVDA), Alphabet ve Broadcom, 2025'te fonun getirisine en çok katkı sağlayan bireysel yatırımlar olarak gösterildi.

Bu senaryonun odak noktası, yapay zeka teknolojisinin faydasından çok, buna ilişkin beklentilerin varlık fiyatlarına ne ölçüde yansıdığı. Daha önce Ray Dalio da yapay zeka teknolojisindeki büyüme ile ilgili hisselerin yatırım getirisinin birbirinden farklı olduğu konusunda uyarmıştı, ancak Bitcoin(BTC) veya Ethereum(ETH)'u doğrudan hedef almamıştı.

NBIM de yapay zeka ile ilişkili varlıklardaki fiyat baskısını izlerken kendi yönetim faaliyetlerinde yapay zekayı kullanıyor. Reuters, 26 Şubat'ta kurumun 2025'ten itibaren büyük dil modelleri (LLM) kullanarak portföye yeni girecek şirketlerde zorla çalıştırma, yolsuzluk ve dolandırıcılık risklerini ayıkladığını aktardı.

Yapay zeka ile ilişkili varlıkları bir risk unsuru olarak izlerken aynı zamanda şirket analizi ve risk yönetiminde araç olarak kullanmış oluyor. Kurumsal yatırımcıların, yapay zeka teknolojisinin verimlilik etkisi ile varlık fiyatlarının uygunluğunu ayrı ayrı değerlendirdiği bir eğilim olarak yorumlanıyor.

12'sinde açıklanan 2026 yılı ilk yarı raporunda da yapay zeka ve teknoloji hisselerindeki seyir fon performansını etkiledi. Norveç Devlet Emeklilik Fonu Global, yılın ilk yarısında yüzde 9,4 getiri elde etti ve fon değeri 22 trilyon 683 milyar Norveç kronuna yükseldi.

CEO Tangen, ilk yarı performansının hisse senedi piyasasından, özellikle Asya teknoloji hisselerinin olumlu getirisinden destek aldığını belirtti. Yapay zeka düzeltmesi senaryosu ani bir satış sinyali değil, teknoloji hisselerindeki yoğunlaşma ve beklenti zayıflamasına bağlı olası kayıp büyüklüğünü önceden ölçen bir risk yönetimi sonucu.

Yapay zeka ile ilişkili hisselerdeki bir düzeltme, risk varlıklarının geneline yönelik yatırım iştahını ve likiditeyi dolaylı olarak etkileyebilir. Ancak NBIM'in bu analizi kripto para piyasasını doğrudan hedef almadı ve dijital varlıklara doğrudan bir etki de öngörmedi.