1,1 milyon dolar: Panama Kanalı'nda geçiş açık artırması rekor kırdı

Panama Kanalı'ndan günlük geçiş hakkı açık artırmalarında Ağustos ayında tarihi bir rekor kırıldı. El Niño kaynaklı su seviyesi düşüşü ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksama küresel deniz taşımacılığındaki darboğazı yeniden bir maliyet sorununa dönüştürdü.

Financial Times'ın haberine göre, Ağustos ayında Panama Kanalı günlük geçiş hakkı açık artırmalarında ortalama fiyat 1,1 milyon dolara çıktı; bu rakam geçen yılın aynı dönemine kıyasla 16 kattan fazla bir artışa işaret ediyor. Büyük gemi kilit geçiş haklarında son açık artırma ortalaması ise 2,5 milyon dolar olarak açıklandı.

Bloomberg'e göre, sıvılaştırılmış petrol gazı taşıyıcısı G. Arete, Ağustos ayının üçüncü haftasındaki geçiş programını öne çekebilmek için açık artırmada 4,6 milyon dolar ödedi. Bu rakam, aynı hafta içinde daha önce görülen ve 4 milyon doları aşan teklifin de üzerinde kaldı.

Panama Kanalı'ndaki maliyet artışının ilk nedeni 'su sıkıntısı'. Panama Kanalı Kurumu (Panama Canal Authority), 1 Temmuz'da yayımladığı denizcilik duyurusunda, Gatun Gölü'ndeki su seviyesini ve olası El Niño etkisini göz önünde bulundurarak Neopanamax kilitlerinde izin verilen azami su çekimini düşürdüğünü bildirdi.

Su çekimi sınırı 24 Temmuz'dan itibaren 49,0 fit, 15 Ağustos'tan itibaren ise 48,5 fite çekiliyor. Su çekimi, geminin su altında kalan derinliğini ifade ediyor; bu sınır düştükçe büyük gemiler ya daha az yük taşımak ya da sefer planlarını yeniden düzenlemek zorunda kalıyor.

İkinci neden ise Hürmüz Boğazı'ndaki aksama. Orta Doğu enerji güzergâhlarındaki dalgalanma nedeniyle Asyalı alıcılar, ABD'nin Meksika Körfezi kıyısındaki ham petrol ve petrol ürünleri ihraç terminallerine yöneldi; bu durumun Panama Kanalı geçiş talebini artıran etkenlerden biri olduğu aktarıldı.

Panama Kanalı, Amerika kıtası ile Asya arasındaki en önemli deniz güzergâhlarından biri. Gemiler genellikle geçiş programlarını tutturabilmek için rezervasyon ve açık artırma sistemini kullanıyor; bekleyen talep arttıkça ve geçiş kapasitesi daraldıkça hızlı geçiş haklarının fiyatı da sert biçimde hareket ediyor.

Argus Media'nın Amerika kıtası navlun fiyatlandırma sorumlusu Ross Griffith(Ross Griffith), Financial Times'a yaptığı açıklamada 'şu anki asıl sorun su seviyesinin sürekli düşmesi; Mayıs'tan Aralık'a kadar olan dönemde bunun yaşanmaması gerekiyor' dedi. Kanalın kurak ve yağışlı mevsimlerinin iç içe geçtiği işletme yapısında su seviyesi seyrinin, geçiş kapasitesini belirleyen en kritik değişken olduğu anlaşılıyor.

Panama Kanalı Kurumu, bazı gemilerin son dönemde belirli piyasa taleplerini karşılayabilmek için 1 milyon doları aşan açık artırma teklifleri verdiğini açıkladı. Kurum, bu rakamın kanalın resmi olarak belirlediği bir geçiş ücreti olmadığını, geçici piyasa dalgalanmasını yansıtan bir açık artırma fiyatı olduğunu vurguluyor.

Kurum ayrıca, açıklanan su çekimi ayarlamalarının günlük geçiş yapan gemi sayısını azaltmadığını belirtti. Su seviyesi ve kilit kapasitesiyle ilgili izlemenin sürdüğünü, koşullar değiştiğinde ek işletme ayarlamalarının duyurulabileceğini de sözlerine ekledi.

Türk okuyucular için bu gelişme, hammadde ve ithalat lojistik maliyetleri açısından önem taşıyor. Çünkü Panama Kanalı Amerika kıtasıyla Asya'yı birbirine bağlarken, Hürmüz Boğazı da Orta Doğu enerji taşımacılığının kilit noktalarından birini oluşturuyor.

İki güzergâhtaki aksamanın aynı anda büyümesi durumunda gemi bekleme süreleri, yük kapasitesi ve alternatif güzergâh maliyetleri birlikte hareket edebilir.

Panama Kanalı'ndaki açık artırma ücretlerindeki artışın yurt içi fiyatlara ya da varlık piyasalarına somut etkisinin ne olacağı konusunda ek doğrulama gerekiyor. Şu an için kesinleşen tablo şu: gemiler daha hızlı geçiş yapabilmek için yüksek açık artırma teklifleri veriyor, kanal idaresi de su sıkıntısına karşı su çekimi sınırlarını kademeli olarak uyguluyor.