Rusya'nın bütçe açığı 5,731 trilyon rubleye çıktı, yıllık hedef yarı yılda aşıldı

Rusya ekonomisi 2026'nın ilk yarısında büyümeye devam etti, ama federal bütçe açığı 5,731 trilyon rubleye kadar şişti ve yıl için belirlenen hedefi şimdiden geride bıraktı. Enerji gelirlerindeki düşüş ile savaş döneminin mali yükü üst üste binince, büyüme rakamlarından çok maliye ve enflasyon tarafındaki baskı öne çıktı.

CNBC, Rusya'nın savaş ekonomisinin genişleyen bütçe açığı ve yavaşlayan enerji gelirleriyle sıkıştığını aktardı. Buna karşılık Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı'nın açıkladığı son tahminlere göre 2026'nın ilk yarısında gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) yüzde 0,3, ikinci çeyrekte ise yüzde 0,9 büyüdü. Rusya İstatistik Kurumu'nun (Rosstat) ikinci çeyrek GSYH verisini resmi olarak açıklaması ise 11 Eylül'e planlanıyor.

Rusya Maliye Bakanlığı, Ocak-Haziran 2026 döneminde federal bütçe açığının 5,731 trilyon rubleye, yani GSYH'nin yüzde 2,5'ine ulaştığını duyurdu. Bu yılki bütçe kanununda öngörülen yıllık açık hedefi ise 3,7864 trilyon ruble, GSYH'nin yüzde 1,6'sıydı; yani yılın ilk altı ayında yıllık plan çoktan aşılmış oldu.

Açığın büyümesinin bir tarafında enerji gelirlerindeki yavaşlama var. Maliye Bakanlığı, ilk yarıdaki petrol ve doğal gaz gelirlerinin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 22,7 azalarak 3,661 trilyon rubleye gerilediğini bildirdi. Bakanlık, düşüşün arkasında önceki dönemde yaşanan petrol fiyatı gerilemesinin olduğunu belirtti.

Petrol ve doğal gaz, Rusya federal bütçesinin en önemli gelir kalemleri arasında sayılıyor. Savaş dönemi harcamaları büyümüşken enerji gelirlerinin azalması, hükümeti harcama kısma, borçlanmayı artırma ve enerji dışı vergi gelirlerini güçlendirme seçenekleri arasında sıkıştırıyor. İlk yarı verileri, savaş ekonomisinin mali dayanağının önceye göre zayıfladığını gösteriyor.

Reuters, hükümetin bütçe portalı verilerine dayanarak 2026'da Rusya'nın federal harcama ve açığının resmi plandan 1 trilyon rubleden fazla sapabileceğini aktardı. Aynı haberde Rusya Merkez Bankası'nın genişleyen bütçe açığını başlıca enflasyon riski olarak gördüğü belirtildi.

Para politikasına da bu baskı yansıdı. Rusya Merkez Bankası 24 Temmuz'da (yerel saatle) politika faizini 25 baz puan indirerek yüzde 14,00'e çekti. Aynı toplantıda 2026 enflasyon beklentisini yüzde 6,0-7,0 aralığına, 2027 GSYH büyüme tahminini ise yüzde 0,5-1,5 aralığına revize etti.

Rusya Merkez Bankası 24 Temmuz'daki karar metninde, genişleyici maliye politikası ile yüksek enflasyon beklentilerinin fiyat artışının yavaşlama hızını sınırladığını belirtti. Faiz indirimi büyümedeki yavaşlamayı bir ölçüde hafifletse de, kamu harcamaları ve fiyat beklentileri dezenflasyon sürecini yavaşlatan bir yapı oluşturuyor.

Şirketlerin beklentileri de soğudu. Rusya Merkez Bankası'nın Temmuz ayı şirket anketinde iş iklimi endeksi Haziran'daki 0,9 puandan Temmuz'da -3,6'ya geriledi. Şirketler mevcut duruma dair değerlendirmelerini aşağı çekerken, fiyat beklentileri yeniden yükseldi.

İş iklimi endeksindeki düşüş, üretim ve talepteki yavaşlama endişesinin büyüdüğü anlamına geliyor. Buna fiyat beklentilerindeki yükseliş eklenince, ekonomik yavaşlama ile fiyat baskısının aynı anda ortaya çıktığı bir tablo doğuyor. Merkez Bankası'nın mali riski bir enflasyon değişkeni olarak görmesinin arkasında da bu var.

Tüketici tarafında ise daha ucuz ürünlere yönelim dikkat çekti. Katerina Lobacheva (Katerina Lobacheva) X5 Grup yetkilisi, tüketicilerin daha ucuz ürünlere ve markete özel etiketlere yöneldiğini, kurabiye satışlarının yaklaşık 2,5 kat arttığını söyledi. Bu açıklama, hane halklarının gelir baskısına karşı market sepetini değiştirdiğine işaret ediyor.

Kremlin ise kamuoyuna karşı savunmacı tavrını sürdürdü. Dmitry Peskov (Dmitry Peskov) Kremlin Sözcüsü, ekonomideki zorlukların 'ölümcül' seviyede olmadığını söyledi. Vladimir Putin (Vladimir Putin) Rusya Devlet Başkanı da yakıt piyasasındaki sorunların geçici olduğunu belirtti.

Ancak hükümetin söylemi bir yana, rakamlar baskının sürdüğünü gösteriyor. Bütçe açığı yıllık hedefi aştı, enerji gelirleri geriledi ve şirket güveni 2022 ortasından bu yana görülen en düşük seviyelere indi. Savaş dönemi talebi büyümeyi desteklese de, mali alan giderek daralıyor.

Piyasalarda ise Rusya'ya dair ekonomik göstergelerden çok, bunların enerji fiyatlarına, jeopolitik risklere ve küresel risk iştahına nasıl yansıyacağı izleniyor. Özellikle Rusya'nın petrol ve yakıt tedarikindeki aksamalar, daha önce yayımladığımız Rusya'daki rafineri ve petrol terminali saldırıları haberiyle de örtüşerek emtia fiyatlarındaki oynaklığı artırabilir.

Bu veriler tek başına, Rusya'daki mali baskının Bitcoin(BTC) gibi kripto varlık piyasalarını doğrudan etkilediğini göstermeye yetmiyor. Rosstat, 2026 ikinci çeyrek GSYH'nin resmi verisini 11 Eylül'de açıklayacak.