3 Günde 3 Drone: Romanya F-16'ları Karadeniz'de Vurdu

Romanya Hava Kuvvetleri, 24-26 Temmuz tarihleri arasında üç gün üst üste ülke sınırına yakın bölgelerde ve Karadeniz üzerindeki hava sahasına giren toplam 3 drone'u düşürdü. Söz konusu olay, kripto para piyasasını doğrudan etkileyen bir gelişmeden ziyade Karadeniz ve NATO'nun doğu cephesine ilişkin jeopolitik risk olarak değerlendiriliyor.

Romanya Savunma Bakanlığı, 24 Temmuz'da Kore saatiyle yaklaşık 15.39'da Sulina'nın yaklaşık 20 km doğusunda havada bir hedef tespit edildiğini, saat 17.02 sıralarında ise bir F-16 savaş uçağının Pardina yakınlarındaki yerleşim dışı bir bölgede drone'u düşürdüğünü açıkladı. Romanya Cumhurbaşkanı Nicușor Dan, X hesabından “The area was uninhabited” (Bölge yerleşim dışıydı) ifadesini kullandı. Bu açıklama, müdahalenin sivil zarar riski düşük bir bölgede gerçekleştiğini ortaya koyuyor.

Ertesi gün, 25 Temmuz'da Romanya Savunma Bakanlığı, Kore saatiyle 14.22 sıralarında yeni bir izinsiz hava sahası ihlali tespit etti. Romanya Hava Kuvvetleri'ne ait 2 F-16 hedefi engelledi ve drone yine sınıra yakın, yerleşim dışı bir bölgede düşürüldü.

26 Temmuz'da ise Kore saatiyle 16.13 sıralarında bir F-16, Sulina'nın 12 km kuzeydoğusunda, Romanya'nın karasuları içinde bir drone'u düşürdü. Böylece Romanya, üç gün içinde toplam 3 drone düşürmüş oldu.

İlk gün düşürülen drone'un, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarında kullandığı Shahed tipi olduğu belirlendi. Ancak 25 ve 26 Temmuz'da düşürülen araçların kesin kökeni o dönemde henüz araştırılıyordu. Üç aracın da aynı tipte veya aynı taraf tarafından fırlatıldığını kesin olarak söylemek mümkün değil.

Reuters, Romanya'nın üç gün içinde 3 drone düşürdüğünü aktardı. Cumhurbaşkanı Dan, 26 Temmuz'da X üzerinden Romanya hava sahasının ihlalini “inadmissible and intolerable” (kabul edilemez ve tahammül edilemez) olarak nitelendirdi. Romanya, Ukrayna ile 650 km uzunluğunda sınıra sahip olup, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik savaşından bu yana drone ihlalleri tekrar tekrar yaşanıyor.

Romanya Savunma Bakanlığı, 27 Temmuz itibarıyla savaşın başlamasından bu yana ülke hava sahasında 33 Rus drone ihlali bildirildiğini, 2026 yılında ise 18 izinsiz ihlalden 3'ünün F-16'lar tarafından düşürüldüğünü açıkladı. Aynı gün başka bir drone'un kısa süreliğine hava sahasına girip ardından Ukrayna yönüne geri döndüğü de duyuruldu.

Bu gelişme, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) doğu cephesindeki hava savunma duruşuyla da bağlantılı. NATO, 24 Temmuz'daki müdahalenin NATO komuta kontrolü altında gerçekleştirildiğini açıkladı. Bu durum, Karadeniz kıyısında yaşanan drone ihlallerinin artık tek tek üye ülkelerin tepkisinin ötesinde, ittifak düzeyinde bir hava sahası savunması meselesi olarak ele alındığı anlamına geliyor.

NATO, 7 Temmuz'da önümüzdeki 5 yıl içinde drone karşıtı kapasite ve eğitime 40 milyar doların üzerinde yatırım yapacağını açıkladı. Drone karşıtı kapasite, drone'ları tespit edip tanımladıktan sonra karıştırma, engelleme ve etkisiz hale getirme işlevine sahip hava savunma sistemlerini ifade ediyor. Düşük maliyetli drone ihlallerine karşı pahalı savaş uçaklarının tekrar tekrar devreye sokulmasının getirdiği maliyet yükü de ittifak içinde tartışılan konular arasında.

Ancak bazı yabancı basın kuruluşlarının öne sürdüğü “NATO savaş uçaklarının ilk drone düşürmesi” ifadesi resmi kayıtlarla örtüşmüyor. Letonya Savunma Bakanlığı, 8 Haziran'da NATO'nun Baltık hava devriye görevine katılan bir savaş uçağının, Letonya hava sahasına giren yabancı bir drone'u düşürdüğünü açıklamıştı. NATO da bu örneğe 17 Haziran'da değinmişti.

Karadeniz kıyısındaki askeri gerginlik, deniz taşımacılığı rotaları ve enerji nakli riskine dönüştüğünde piyasa için bir değişken haline gelebilir. TokenPost daha önce Karadeniz'deki drone patlamasının ardından ham petrol taşımacılık rotalarına olası etkilerini incelemişti. Bununla birlikte, Romanya'nın bu drone düşürme olayı ile Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) fiyatları arasında doğrudan bir bağlantı şu ana kadar doğrulanmadı.

Drone'lara ilişkin askeri ve endüstriyel gündem, yerel piyasayla da dolaylı olarak bağlantılı. TokenPost daha önce ABD'nin drone ve parçalarına yönelik gümrük vergilerinin yerel şirketlere olası etkilerini ele almıştı. Romanya'daki bu örnek, saldırı amaçlı drone'ların yaygınlaşmasının savunma sistemlerine ve ilgili sektörlere olan talebi birlikte artırdığı eğilimi gözler önüne seriyor.

Romanya Savunma Bakanlığı, resmi açıklamasında can kaybı veya yerde hasar yaşanmadığını belirtti. 27 Temmuz'da hava sahasına giren ek bir drone da Ukrayna yönüne geri döndü. Romanya, Karadeniz kıyısı ve Ukrayna sınırındaki hava sahasında tetikte bekleme uçuşlarını sürdürüyor.