Stratejik petrol rezervi 298,7 milyon varile geriledi, salım kapasitesi sınanıyor

ABD'nin stratejik petrol rezervi (SPR) 300 milyon varilin altına inerken, depolama mağaralarının ve salım ekipmanlarının uzun vadeli işletim yükü tartışmanın merkezine oturdu. Rezervde ne kadar petrol kaldığı kadar, kriz anında bu petrolün ne kadar güvenli ve hızlı çıkarılabileceği de kritik bir değişken haline geldi.

The Wall Street Journal, ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin(EIA) verilerine dayanarak, 7'sinde itibarıyla stratejik petrol rezervinin 298,7 milyon varile ulaştığını yazdı. Bu rakam bir önceki haftaya göre 6,1 milyon varil düşük ve 1983'ten bu yana görülen en düşük seviye. Söz konusu azalış, 2026 Mart'ta başlayan 172 milyon varillik acil durum salımının etkisiyle açıklanıyor.

Önceki haberler, 7'sinde itibarıyla stratejik petrol rezervinin 298,7 milyon varile inerek 300 milyon varil sınırının altına düşmesi ve bir önceki haftaki düşüş miktarı üzerinden ilerlemişti. Bu kez tartışma, düşen rezervin depolama ve salım altyapısının işletim kapasitesine ne gibi bir yük bindirdiğine doğru genişledi.

Stratejik petrol rezervi, Texas ve Louisiana'daki dört depolama tesisinde bulunan yeraltı tuz mağaralarında saklanıyor. ABD Enerji Bakanlığı(DOE), onaylı depolama kapasitesinin şu anda 714 milyon varil olduğunu belirtiyor. Petrol salınırken mağaranın alt kısmına su enjekte edilerek petrol yukarı itiliyor; petrol daha sonra boru hatları ve gemilerle rafinerilere taşınıyor.

Tuz mağaraları, büyük miktarda ham petrolü uzun süre depolamak için maliyet ve güvenlik açısından avantajlı bir yöntem olarak kullanılıyor. Ancak tekrarlanan salım ve yeniden doldurma işlemleri mağaranın şeklini ve basınç ortamını değiştirebildiğinden, uzun vadeli işletim yönetimi gerektiriyor. Rezerv düştükçe, ekipman durumunun ve pompa kapasitesinin, salt stok rakamından daha önemli hale geldiği belirtiliyor.

ABD Hesap Verebilirlik Ofisi(GAO), Mayıs'ta yayımladığı raporda stratejik petrol rezervinden 1985'ten bu yana 500 milyon varilden fazla petrol salındığını, bu salımların yaklaşık yüzde 70'inin 2014-2025 arasında gerçekleştiğini açıkladı. 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından yapılan 180 milyon varillik salım, eskimiş ekipman ve birikmiş bakım sorunlarının sürdüğü bir dönemde işletim kapasitesini sınayan bir örnek olarak sunuldu.

GAO aynı raporda, stratejik petrol rezervinin görev yerine getirme kapasitesinin risk altında olduğunu değerlendirdi. Tekrarlanan salım ve yeniden doldurma işlemlerinin tuz mağaralarının şeklini değiştirerek uzun vadeli kullanılabilirliği azaltabileceği belirtildi. Yine de 2024 itibarıyla mağaraların çoğu 'çok iyi durumda' olarak değerlendirildi.

Ani bir çökmeden çok, doğrudan risk olarak öne çıkan unsurlar eskimiş ekipman, kuyular, boru hatları ve gecikmiş bakım çalışmaları oldu. Stratejik petrol rezervi fiziksel olarak var olsa bile, gerektiğinde yeterli hızda salınamazsa bir politika aracı olarak işlevi zayıflayabilir. Bu tartışmanın basit bir stok tükenmesinden çok işletim kapasitesi sorunu olarak okunmasının nedeni de bu.

Siddharth Misra(Siddharth Misra), Texas A&M Üniversitesi öğretim üyesi, CNBC'ye verdiği demeçte pratikte işletim alt sınırının 250-300 milyon varil aralığında olduğunu söyledi. Misra, 300 milyon varilin altına inildiğinde mağara sağlamlığı ve pompa kapasitesine yönelik risklerin arttığını belirtti. Bu aralığın DOE'nin resmi olarak belirlediği bir alt sınır değil, uzman tahmini olduğunun altını çizdi.

DOE sözcüsü, CNBC'ye yaptığı açıklamada depolama mağaralarının çökme riskine ilişkin endişeleri reddetti. GAO da raporunda asıl sorunun mağaraların anında çökmesi değil, uzun vadeli planlama eksikliği, yetersiz yatırım ve performans standartlarının gözden geçirilmesindeki gecikme olduğunu belirtti. DOE Petrol Rezervleri Dairesi'nin temel hedefi, başkanlık talimatının ardından 13 gün içinde salıma hazır hale gelmek.

Stratejik petrol rezervi genellikle ham petrol arzındaki aksaklıklara karşı bir tür politika sigortası niteliği taşıyor. Ticari ham petrol stokları rafineriler ve dağıtım ağlarının kısa vadeli arz-talep durumunu yansıtırken, stratejik petrol rezervi hükümetin kriz anında piyasaya petrol sürebilme kapasitesini ifade ediyor. Bu nedenle rezervdeki dip seviye, yalnızca petrol fiyatlarını değil enflasyon beklentilerini ve para politikası rotasını da etkileyen bir değişken olarak yorumlanıyor.

Okuyucular açısından bu konu, petrol fiyatları, enflasyon ve risk iştahını birlikte değerlendirmeyi gerektiren makro bir gösterge niteliği taşıyor. GAO, küresel arz aksaklıklarının fiziksel bir kıtlık olmasa dahi fiyat etkisi yoluyla ABD'li tüketicilere yansıyabileceğini açıkladı. Uluslararası petrol fiyatlarının Orta Doğu'daki gelişmelerle birlikte hareket ettiği dönemlere bakıldığında, ham petrol stokları ve jeopolitik değişkenlerin kripto para piyasasında da faiz oranı ve enflasyon beklentileri üzerinden dolaylı biçimde yorumlanan bir unsur olduğu görülüyor.

Ancak stratejik petrol rezervindeki düşüş, doğrudan belirli bir varlığın fiyat yönünü işaret etmiyor. CNBC'nin aktardığı 250-300 milyon varil aralığı da resmi bir eşik değeri değil. Resmi belgelerle doğrulanan sonuç, stratejik petrol rezervinin hem düşük stok hem de eskiyen altyapı olmak üzere çifte bir yük taşıdığı ve önümüzdeki salım-yeniden doldurma sürecinde işletim kapasitesi yönetiminin daha da önem kazandığı yönünde.