Hürmüz Boğazı'nda gemi geçişi günde 10'a geriledi, Körfez ihracatı toparlanamıyor

Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemi sayısı günde yaklaşık 10'a kadar geriledi, tanker saldırıları ve ABD ordusunun İran limanlarına yönelik ablukası nedeniyle Körfez petrol ihracatındaki toparlanma da gecikiyor. Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Irak gibi Körfez ülkelerinin sevkiyat hacimleri Temmuz ayında arttı, ancak boğazdaki geçiş trafiği savaş öncesi seviyenin hâlâ gerisinde.

Hürmüz geçişini izleyen Straits.live, 23 Temmuz'da günlük geçiş yapan gemi sayısını 10 olarak paylaştı. Site, savaş öncesi normal seyir trafiğinin günde yaklaşık 88 gemi düzeyinde olduğunu belirtiyor. Kamuya açık seyir verilerinin gecikmeli yansıdığı ve sonradan güncellenebildiği için tek günlük rakamla eğilim hakkında kesin yorum yapmak güç.

Tanker saldırıları geçiş trafiğindeki toparlanmayı yeniden sarstı. AP'nin haberine göre, Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi'ne (ADNOC) ait iki tanker 14'ünde Hürmüz Boğazı'ndan geçerken drone saldırısına uğradı, ertesi gün de yine ADNOC'a bağlı bir gemi saldırıya maruz kaldı. BAE Dışişleri Bakanlığı sorumluluğu İran'a yöneltti, ancak İran tarafından o sırada bir açıklama gelip gelmediği teyit edilemedi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) da boğazdaki gerginliği askeri operasyonların merkezinde tutuyor. Brad Cooper(Brad Cooper) CENTCOM Komutanı, 16'sında Arap Denizi'nde konuşlu USS Lincoln uçak gemisini ziyaret etti. AP, USS Lincoln'ün İran limanlarına yönelik ablukayı desteklediğini ve 240 günü aşkın süredir kesintisiz sefer hâlinde olduğunu aktardı.

İhracat göstergeleri geçiş trafiğinden önce toparlanma sinyali verdi. Suudi Aramco, Körfez'deki Ras Tanura terminalinde yaklaşık 4 ay aradan sonra 26 Haziran'da yeniden ham petrol yüklemesine başladı. O sırada iki ultra büyük ham petrol tankeri (VLCC) yükleme yapıyor, bir tanker de yakınlarda bekliyordu.

Aramco, 8 Mart'tan bu yana Ras Tanura'daki sevkiyatı durdurmuş ve ihracatı Kızıldeniz'deki Yanbu Limanı üzerinden yönlendirmişti. Ras Tanura, Suudi Arabistan'ın doğusundaki kilit ham petrol terminali; Körfez tarafındaki ihracat tıkandığında Kızıldeniz güzergâhının ve kara boru hattının yükü artıyor.

Körfez'deki petrol üreticilerinin toplam sevkiyatı da Temmuz'un ilk yarısında arttı. Gulf Times'ın aktardığı Reuters verilerine göre, Suudi Arabistan, BAE, Irak, Kuveyt ve İran'ın ham petrol ve kondensat ihracatı Haziran'daki günlük ortalamaya kıyasla yaklaşık yüzde 16 artışla günde 12 milyon varile ulaştı. Ancak aynı haberde, çatışmaların yeniden şiddetlenmesiyle boğazdan geçen akışın tekrar yavaşladığı da belirtildi.

Tablo, ihracat toparlanması ile geçiş güvensizliğinin aynı anda sürdüğü bir görünüm sunuyor. Üretici ülkeler mevcut güzergâh ve terminalleri kullanarak sevkiyatı artırmaya çalışıyor, ancak gemi saldırıları ve askeri abluka sigorta primlerini ve sefer kararlarını zorlaştırıyor. Armatörler ve yük sahipleri genellikle geçiş riski, sigorta koşulları, liman bekleme süresi ve alternatif güzergâh maliyetini birlikte değerlendirerek sefer kararı alıyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan deniz darboğazı. Savaş öncesinde dünya deniz yoluyla petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri bu güzergâhtan geçiyordu. Alternatif rotalar bulunsa da tüm hacmi karşılamakta yetersiz kaldığından, geçiş aksaklıkları petrol arz-talebini, navlun ücretlerini ve sigorta primlerini aynı anda etkiliyor.

TokenPost daha önce, ABD-İran müzakerelerindeki tıkanıklık ve İran'ın doğrudan görüşmeyi reddetmesi ortamında uluslararası petrol fiyatlarının zayıf seyrettiği gelişmeyi aktarmıştı. Şimdiki açık verilerdeki günde 10 gemi seviyesi, tam abluka ile normal seyir arasında sınırlı bir geçiş döneminin sürdüğünü gösteriyor.

ADNOC açısından da boğaz geçişi doğrudan bir lojistik değişken olarak kalıyor. Boğaz içi ve çevresindeki güzergâhlardaki aksaklıklar, BAE'li enerji şirketinin taşımacılık takvimini ve sigorta maliyetlerini etkileyebilir. Son tanker saldırıları, BAE'li enerji şirketlerinin taşımacılık riskini yeniden gündeme taşıdı.

Tahmin piyasaları da normalleşmenin gecikeceği yönünde ağırlık veriyor. Polymarket'teki ilgili sözleşme, 16 Ağustos itibarıyla Hürmüz geçişinin 31 Ağustos'a kadar normalleşme ihtimalini yüzde 7 olarak fiyatlıyor. İlgili piyasanın çözüm kriteri, Uluslararası Para Fonu (IMF) PortWatch'ın 7 günlük hareketli ortalama geçiş verisi.

Ancak tahmin piyasası fiyatları yalnızca katılımcıların işlem sonuçlarını yansıtıyor, resmi bir öngörü değil. Geçişin fiilen normalleşip normalleşmeyeceğini gemi geçiş sayısı, askeri çatışma seviyesi, liman ablukasının uygulanma şiddeti ve sigorta-navlun koşulları birlikte belirleyecek. Günlük geçiş sayısı artsa da 7 günlük ortalamanın savaş öncesi seviyeye dönüp dönmediği ayrıca teyit gerektiriyor.

Gelişmenin küresel piyasalarla da bağlantı noktaları var. Hürmüz'deki aksaklık petrol vadeli işlemlerini, rafineri ve petrokimya sektörünü, enflasyon beklentilerini ve risk iştahını etkileyebilir. Ancak mevcut veriler tek başına Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) gibi kripto para fiyatları üzerindeki doğrudan etkiyi kesin olarak ortaya koymuyor.

Şu ana kadar doğrulanan tablo; Suudi Ras Tanura'nın yeniden faaliyete geçmesi, Körfez ihracatındaki artış, ADNOC tankerlerine yönelik saldırılar ve ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasının sürmesi unsurlarının aynı anda görülmesi. Hürmüz geçişinin normalleşip normalleşmeyeceği, 31 Ağustos'a kadarki IMF PortWatch 7 günlük ortalaması ve olası yeni gemi saldırılarıyla netleşecek.