Ethereum(ETH) kanıtlamasında 4 GPU iddiası: p99 9,62 saniye

Ethereum(ETH) ağının 'gerçek zamanlı kanıtlama' (real-time proving) yarışında GPU ihtiyacının 4 karta kadar indirildiği iddia edildi. Gecikme süresi Ethereum Vakfı'nın hedef sınırının içinde kaldı, ancak güç tüketimi ve kanıt boyutu gibi kritik veriler paylaşılmadığı için bunun eve kurulabilir bir kanıtlama sistemine dönüştüğünü söylemek için henüz erken.

CryptoSlate'in haberine göre, ZisK'in v1.1.0-alpha sürümündeki prover, 4 adet Nvidia(NVDA) RTX 5090 GPU ile Ethereum blok kanıtlamasında p99 değerini 9,62 saniyeye indirdi. Test edilen blokların yüzde 99,7'si 10 saniyenin altında tamamlandı. Ancak test kapsamı, kullanılan blok aralığı, kanıt boyutu ve sistemin toplam güç tüketimi paylaşılmadı. (cryptoslate.com)

Gerçek zamanlı kanıtlama, bir Ethereum bloğunun sıradaki blok üretilmeden önce sıfır bilgi kanıtıyla (zero-knowledge proof) doğrulanabilir hale getirilmesi anlamına geliyor. p99, ölçümlerin yüzde 99'unun hangi sürenin altında kaldığını gösteren bir metrik. Ethereum'da slot süresi 12 saniye olduğu için kanıtlama süresinin 10 saniye civarına inip inmediği kritik bir eşik olarak görülüyor.

Ethereum Vakfı (Ethereum Foundation), Temmuz 2025'te gerçek zamanlı kanıtlama için şu çalışma tanımını ortaya koydu: mainnet blok başına p99 süresi 10 saniyenin altında, saha içi (on-premise) güç tüketimi 10 kW'ın altında, saha içi donanım yatırımı 100 bin doların altında, güvenlik seviyesi en az 128 bit ve 'trustless' (güven kurulumu gerektirmeyen) kanıt boyutu 300 KiB'ın altında. Amaç, doğrulayıcıların (validator) her işlemi yeniden çalıştırmadan yalnızca kanıtı kontrol edebilmesini sağlamak. (blog.ethereum.org)

Mesele sadece GPU sayısı değil. Gerçek zamanlı kanıtlama hem blokların hızlı kanıtlanmasıyla hem de bu donanımı kimlerin gerçekten işletebileceği sorusuyla ilgili. Vakıf aynı belgede, ev tipi kanıtlama ortamını önemli bir savunma hattı olarak tanımladı.

Kanıt üretimi az sayıda güçlü işletmecinin elinde toplanırsa doğrulama maliyeti düşse de kanıt üretimi merkezileşebilir. Bu yüzden gerçek zamanlı kanıtlama yarışı yalnızca bir hız yarışı değil; güç tüketimi, donanım maliyeti, güvenlik seviyesi ve kanıt boyutunun birlikte tutturulması gereken bir denge.

Karşılaştırma verileri de mevcut. OpenVM 2.0, 8 adet RTX 5090 GPU ile p99 9,8 saniye, 16 adet RTX 5090 GPU ile p99 6,3 saniye açıkladı. Bu testler, 24 milyonuncu bloktan başlayan 7.200 Ethereum mainnet bloğunu kapsadı; koşul olarak 100 bit güvenlik ve 300 kB altı kanıt boyutu belirlendi. (blog.openvm.dev)

Brevis'in Pico Prism ürünü, 16 adet RTX 5090 GPU'luk kurulumda ortalama 6,91 saniyelik kanıtlama süresi ve yaklaşık 100 bin dolarlık toplam donanım maliyeti açıkladı. OpenVM ve Brevis, gerçek zamanlı kanıtlamaya yakın sonuçlar paylaştı; ancak GPU sayısı, güvenlik seviyesi ve ortalama/p99 ölçütleri birbirinden farklı olduğu için doğrudan kıyaslamanın sınırları var. (blog.brevis.network)

ZisK'in 4 GPU iddiası, bu tabloda donanımı en agresif şekilde küçülten örnek olarak öne çıkıyor. Ancak OpenVM ve Brevis'in paylaştığı blok aralığı, güvenlik seviyesi ve maliyet gibi karşılaştırma kalemleri ZisK açıklamasında yeterince yer almıyor. Yalnızca GPU sayısına bakarak sıralama yapmak, gerçek zamanlı kanıtlamanın niteliğini gözden kaçırmak anlamına gelir.

Bağımsız doğrulama platformlarındaki karşılığı da henüz sınırlı. Ethproofs'un 'zkVM' listesinde ZisK 0.18.0, 0.16.0 ve 0.15.0 gibi sürümlerle yer alıyor; v1.1.0-alpha sürümü listede görünmüyor. (ethproofs.org)

Ethproofs'un API dokümantasyonu, 'proving_time' metriğini kanıt üretim süresi olarak tanımlıyor; witness generation bu sürenin içinde sayılırken veri çekme ve gönderim gecikmeleri dışarıda bırakılıyor. Bu da farklı ekiplerin p99 rakamlarını aynı ölçütle doğrudan kıyaslamayı zorlaştırıyor. (ethproofs.org)

Güç tüketimi konusu da açık kalıyor. Nvidia'nın resmi teknik verilerine göre RTX 5090'ın toplam grafik gücü (TGP) 575 W. Yalnızca 4 GPU'yu topladığında bu rakam 2,3 kW'a çıkıyor; ancak bu hesap CPU, bellek, depolama, soğutma ve güç kaybı gibi unsurları içermiyor. (nvidia.com)

Sistemin tamamı için toplam güç tüketiminin Vakıf'ın belirlediği 10 kW sınırının içinde kalıp kalmadığı ayrıca doğrulanmayı bekliyor. Ev tipi güç altyapısında ani yük, soğutma, gürültü ve donanım yerleşimi de gerçek işletim koşullarının parçası.

Ethereum, bir sonraki büyük yükseltmesinin takvimi 2026'nın dördüncü çeyreğine ertelenmişken gerçek zamanlı kanıtlama ile güvenlik standartlarını birlikte ele alıyor. Vakıf, Aralık 2025'te yayımladığı güçlendirme belgesinde 128 bit kanıtlanabilir güvenlik ve nihai kanıt boyutunun 300 KiB altında kalması koşullarını yeniden ortaya koydu. Bu da hız yarışı bittikten sonra geride güvenlik ve tekrarlanabilirliğin kaldığı anlamına geliyor. (blog.ethereum.org)

ZisK'in sonuçları, Ethereum'da gerçek zamanlı kanıtlamanın donanım eşiğinin düşebileceğini gösteriyor. Ancak aynı blok aralığı, aynı p99 tanımı, kanıt boyutu ve toplam güç verileri paylaşıldığında kıyaslanabilirlik artacak.