Trump'ın İran baskısı yaptırım ve ablukaya kayıyor

ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'a yönelik baskısı, askeri harekattan çok ekonomik yaptırımlar ve deniz ablukasına dayanan bir çizgide ilerliyor. Tahmin piyasalarında 2026'da varılacak bir ABD-İran anlaşmasına İran'ın yeniden yapılanma fonlarının dahil edilme ihtimali yüzde 21,5 'evet' oranıyla fiyatlandı.

Kripto haber sitesi CryptoBriefing, Trump yönetiminin İran'a karşı temel baskı aracı olarak ekonomik önlemleri seçtiğini, yaptırım ve ablukanın öne çıkan araçlar haline geldiğini 19'unda (yerel saatle) aktardı. Habere göre kısa vadede askeri çatışma riski azalabilir, ancak ekonomik baskı güçlü şekilde sürüyor.

ABD'nin baskısı giderek yaptırım ve deniz ablukasına kayıyor. AP, Trump yönetiminin 16 Nisan'dan bu yana 'Ekonomik Öfke Operasyonu' adını verdiği İran karşıtı ekonomik baskıyı sürdürdüğünü bildirdi.

Scott Bessent(Scott Bessent) ABD Hazine Bakanı, bu adımı bombardıman harekâtının 'finansal karşılığı' olarak nitelendirdi. Açıklama, İran petrolü satın alan ya da İran ile finansal işlem yapan üçüncü ülkelerin de yaptırım kapsamına girebileceği anlamına geliyor.

Beyaz Saray, 28 Temmuz'da yayımladığı açıklamada Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın kontrolü ile İran'ın nükleer programını birlikte gündeme getirdiğini duyurdu. Trump, 'Biz bir abluka uyguluyoruz ve yalnızca geçmesini istediğimiz gemiler geçiyor' dedi. İfade, ablukanın seçici şekilde uygulandığını ve ABD'nin deniz trafiği üzerinde doğrudan kontrol iddiasında olduğunu ortaya koyuyor.

Baskı çizgisindeki değişimin arka planında Haziran'da varılan anlaşmanın tıkanması bulunuyor. AP, Haziran'da imzalanan ABD-İran anlaşmasının savaşın sona ermesi ve nükleer sorunun çözümü için 60 günlük bir süre öngördüğünü, ancak sürenin dolmasının ardından tarafların birbirinden uzaklaştığını aktardı.

Görüşmeler, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve ABD'nin İran'a uyguladığı ablukanın kaldırılması etrafında şekillendi. Ancak boğaz konusunda bir uzlaşma işareti görülmedi; ABD, İran petrol satışına tanıdığı istisnayı iptal ederek İran limanlarına yönelik ablukayı yeniden devreye soktu.

Hürmüz Boğazı, Orta Doğu petrolü ve doğal gazının geçtiği kritik deniz yoludur. AP, savaş öncesinde dünya petrol ve gaz ticaretinin beşte birinin bu boğazdan geçtiğini aktardı.

Yaptırımların somut etkisi rakamlara da yansıdı. AP'nin haberine göre Uluslararası Para Fonu(IMF), İran ekonomisinin yüzde 5,4 daralacağını öngördü; İran hükümeti ise yıllık enflasyonu yüzde 88,6 olarak açıkladı.

ABD Hazine Bakanlığı, İran'ın ortalama petrol sevkiyatının savaş öncesi günlük 1,8 milyon varilden son bir ayda günlük 500 bin varilin altına gerilediğini bildirdi. Petrol ihracatı ve finansal işlemlerin eş zamanlı sıkılaştırılması, İran ekonomisinin genelinde baskı yaratan bir yapıya dönüşüyor.

Bu gelişme, TokenPost'un daha önce aktardığı İran ekonomisinde daralma beklentisi ve Hürmüz'de aksama haberiyle de örtüşüyor. ABD'nin İran yaptırımlarının petrol ticaretini, deniz yolunu ve finansal işlemleri birlikte sıkıştıran bir yapı olduğu görülüyor.

Kripto para piyasasıyla bağlantı ise petrol fiyatları, dolar ve faiz beklentileri üzerinden kuruluyor. Orta Doğu'daki gerginliğin artması enerji fiyatlarını ve risk iştahını birlikte sarsabilir; Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) de bu dalgalanmadan bağımsız kalmıyor.

Ancak CryptoBriefing'in aktardığı tahmin piyasası verisi, diplomatik sonucu kesinleştiren bir gösterge değil. İşlem fiyatları yalnızca piyasa katılımcılarının beklentisini yansıtıyor; ABD-İran anlaşmasının gerçek içeriği ve zamanlaması ayrıca doğrulanmayı bekliyor.

CryptoBriefing, Trump yönetiminin yeni açıklamalarının, İran yetkililerinin ifadelerinin ve Katar ile Pakistan gibi arabulucu ülkelerin hareketlerinin izlenmesi gerektiğini belirtti. Gerginliğin azalması ya da müzakerede bir çıkış yolu bulunması halinde, 2026 sonuna kadar bir ABD-İran anlaşması ihtimaline dair tahmin piyasası fiyatlarının da değişebileceği ifade ediliyor.