10,8 milyar sterlinlik Jackdaw ve Rosebank projeleri yeniden inceleniyor

İngiltere'nin Kuzey Denizi'ndeki petrol ve gaz geliştirme projeleri Jackdaw ve Rosebank, 19 Ağustos 2026 itibarıyla nihai onay öncesinde yeniden inceleme aşamasında bekliyor. İki proje de enerji güvenliği, istihdam ve yatırım gerekçesiyle onay talep ederken, iklim yükü ve yurt içi fatura etkisi konusunda karşıt görüşler de güçleniyor.

İngiltere Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığı ile Deniz Petrolü Çevre Kapatma Düzenleyicisi'nin (OPRED) resmi sayfalarında Jackdaw ve Rosebank'ın durumu ayrı ayrı 'incelemede' olarak görünüyor. Jackdaw için ek kamu istişaresi 8 Temmuz'da başlayıp 10 Ağustos'ta sona erdi; Rosebank'taki ek kamu istişaresi ise 16 Temmuz'da başlayıp 17 Ağustos'ta tamamlandı.

Bu yeniden inceleme süreci, Haziran 2024'te İngiltere Yüksek Mahkemesi'nin verdiği 'Finch' kararının ardından çevresel etki değerlendirme prosedürünün değişmesinden kaynaklanıyor. İngiliz hükümeti Haziran 2025'te yeni bir çevresel etki değerlendirme rehberi yayımlayarak petrol ve gaz projelerinin çevresel etkisi hesaplanırken üretim sonrası yakma aşamasındaki emisyonların da dikkate alınmasını zorunlu kıldı.

Yakma aşamasındaki emisyonlar yalnızca üretim tesislerinden doğrudan çıkan salımları değil, satılan petrol ve gazın nihai tüketimde yakılmasıyla ortaya çıkan sera gazlarını da kapsıyor. Daha önce ruhsat almış saha geliştiricileri de yeni rehbere göre onay başvurularını yeniden sunabiliyor.

Jackdaw, İngiltere'nin orta Kuzey Denizi bölgesinde bir gaz ve kondensat geliştirme projesi. Sahanın işletmecisi Adura, proje duyurusunda Jackdaw kuyu başı platformunun üst yapısının Ekim 2025'te kurulduğunu ve sondaj faaliyetlerinin 2026 başında tamamlandığını açıkladı.

Adura, Jackdaw'ın İngiltere'nin gaz arzının yaklaşık yüzde 6'sını karşılayabilecek potansiyele sahip olduğunu ve 1,4 milyon hanenin gaz ihtiyacına denk düşen miktarı ikame edebileceğini belirtti. Bu rakam işletmeci tarafının tahmini olup gerçek arz katkısı, nihai onay ve üretime geçişin ardından netleşecek.

Rosebank ise Shetland'ın kuzeybatısındaki deniz sahalarında yürütülen bir petrol ve gaz geliştirme projesi. Adura, Rosebank'ı iki aşamada geliştirmeyi planlıyor; birinci aşamada 4 üretim kuyusu ve 3 su enjeksiyon kuyusu açılması öngörülüyor.

Adura'nın proje sayfasında Rosebank'ta ilk üretim hedefi 2026-2027 dönemi olarak veriliyor. Aynı şirketin Temmuz 2026'daki basın açıklaması ve bölgesel ticaret odasının yeniden yayımladığı metinde Rosebank yatırımı 8,7 milyar sterlin, Jackdaw ile Rosebank'ın toplam yatırımı ise 10,8 milyar sterlin olarak yer aldı.

Sektör, iki projeyi Kuzey Denizi enerji endüstrisi için bir sınav olarak görüyor. Offshore Energies UK (OEUK), 28 Temmuz'da yayımladığı açık mektupta Jackdaw ve Rosebank'ın toplam 10,8 milyar sterlinlik bir yatırım olduğunu belirtti.

OEUK, iki projenin üretim ömrü boyunca toplam 28,7 milyar sterlin katma değer, 9,1 milyar sterlin tedarik zinciri faaliyeti ve inşaatın zirve döneminde 3.500'den fazla istihdam desteklediğini öne sürdü. Kurum ayrıca iki sahanın yurt içi doğal gaz üretiminin yüzde 10'una, petrol üretiminin de yüzde 10'una katkı sağlayabileceğini değerlendirdi.

David Whitehouse(David Whitehouse), OEUK CEO'su, açık mektupta "Bu iki projenin ruhsatlandırılması, Kuzey Denizi'ndeki diğer projelerin geliştirilmesini engelleyen tıkanıklığı çözmeye yardımcı olacaktır" dedi. Whitehouse'un bu değerlendirmesi, yeni çevresel değerlendirme sisteminde alınacak ilk büyük kararın diğer Kuzey Denizi projeleri için referans oluşturabileceği yönündeki sektör görüşünü yansıtıyor.

Karşı görüşü savunanlar ise enerji güvenliği etkisinin abartıldığını düşünüyor. Çevre örgütü Uplift, Rosebank rezervlerinin yaklaşık yüzde 90'ının petrol olduğunu ve bu petrolün uluslararası piyasalara satılacağını açıkladı.

Uplift, Rosebank'ın yaşam döngüsü boyunca yaratacağı sera gazı emisyonunu 254 milyon ton karbondioksit eşdeğeri olarak tahmin ediyor. Bu veri, yurt içi üretimin ithalata kıyasla güvenlik ve emisyon açısından daha avantajlı olduğu yönündeki sektör iddiasıyla doğrudan çelişiyor.

İngiltere Kuzey Denizi, olgun sahalarda üretim düşüşü, yatırım daralması ve sıkılaşan iklim politikasının aynı anda yaşandığı bir piyasa konumunda.

Tartışmanın odağı yalnızca onay verilip verilmeyeceği değil, onay kararının hangi ölçütlere göre alınacağı. İngiliz hükümeti yeni rehberde, bakanın her proje için çevresel etki ile ekonomik etkiyi birlikte değerlendireceğini açıkladı; iki projenin kamu istişareleri tamamlanmış olsa da yeni nihai karar henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.