Kaliforniya'da dizel fiyatı 7 dolara dayandı: Savaş kaynaklı arz krizi yeniden alevlendi

Kaliforniya'da ortalama dizel fiyatı galon başına 7,0066 dolara çıkarak yeniden 7 doların üzerine yükseldi. Rusya'daki rafineri sorunları ile Hürmüz Boğazı'ndaki lojistik belirsizliğin üst üste binmesi, hasat dönemi tarım faaliyetleri ile yılsonu alışveriş sezonu öncesinde nakliye maliyetlerini artırdığı değerlendiriliyor.

Amerikan Otomobil Derneği(AAA) verilerine göre, 19'unda (yerel saatle) Kaliforniya'da ortalama dizel fiyatı galon başına 7,0066 dolar olarak kaydedildi. Bu rakam, bir ay önceki 6,6899 dolarlık ve bir yıl önceki 5,1168 dolarlık seviyenin üzerinde.

ABD genelinde ortalama dizel fiyatı aynı gün galon başına 5,50 dolar seviyesindeydi. CNBC, Kaliforniya'daki dizel fiyatının bir ay öncesine göre yaklaşık 30 sent, geçen yılın aynı dönemine göre ise 1,89 dolar arttığını aktardı.

Kaliforniya'daki dizel fiyatları ABD genelinde de yüksek seyrediyor. Lipow Oil Associates başkanı Andy Lipow(Andy Lipow), CNBC'ye verdiği demeçte eyaletin pahalı ham petrol ithalatına yüksek oranda bağımlı olduğunu, ayrıca ayrı dizel harmanlama standartları, çevre düzenlemeleri ile eyalet tüketim ve satış vergilerinin fiyatı yukarı çektiğini söyledi.

Fiyat artışının doğrudan arkasında savaş bölgesinden kaynaklanan arz sorunu bulunuyor. Lipow, Ukrayna'nın Rusya'daki rafinerilere yönelik saldırıları nedeniyle Rusya'nın günlük yaklaşık 800 bin varil dizel ihracatını yasakladığını belirtti.

Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklığın da Orta Doğu'nun günlük yaklaşık 1,2 milyon varillik dizel ihracatını etkilediğini aktaran Lipow, Yemen'deki Husiler'in Suudi Arabistan'ın Cizan rafinerisine düzenlediği saldırı sonucunda günlük 200 bin varillik üretim kapasitesinin de en az Ağustos sonuna kadar durduğunu ekledi.

Dizel, binek araç yakıtından çok daha geniş bir maliyet ağına dokunuyor. Kamyon taşımacılığı, tarım makineleri, ısınma yağı ve endüstriyel ekipmanlarda kullanıldığı için fiyat artışı gıda ve genel ürün nakliye maliyetlerine de yansıyabiliyor.

ClearView Energy Partners Genel Müdürü Kevin Book(Kevin Book), CNBC'nin 'Squawk Box' programında dizel fiyatlarındaki artışı "ciddi bir enflasyon endişesi" olarak nitelendirdi. Bu değerlendirme, dizeldeki yükselişin tüketici fiyatlarına dolaylı bir yük olarak yansıyabileceğine işaret ediyor.

Rapidan Energy başkanı Bob McNally(Bob McNally) de CNBC'nin 'Squawk on the Street' programında dizeli "izlenmesi gereken önemli bir makro yakıt" olarak tanımladı. Dizelin taşımacılık, tarım ve sanayi faaliyetlerini birbirine bağlayan bir yakıt olması, ham petrol fiyatlarından bağımsız olarak enflasyon seyrini etkileyebileceği anlamına geliyor.

Rafineriler tarafında ise tam tersi bir tablo var. Ham petrolü dizele dönüştürmekten elde edilen rafinaj marjı varil başına 100 dolara kadar yükseldi. Bu seviye, ABD ham petrol fiyatı olan yaklaşık 85 dolar varilin üzerinde bulunuyor.

Rafinaj marjının büyümesi, ürün arzının talebi karşılayamadığının bir işareti olarak yorumlanıyor. Ham petrol yeterli olsa bile rafineri kapasitesi, ürün stokları ve ihracat kısıtlamaları bir araya geldiğinde dizel fiyatı ayrışarak yüksek kalabiliyor.

S&P Global Başkan Yardımcısı Dan Yergin(Dan Yergin), CNBC'ye verdiği demeçte küresel rafinaj kapasitesinin günlük yaklaşık 6 milyon varillik bölümünün devre dışı olduğunu belirtti. TokenPost daha önce Rusya'nın dizel ve gazyağı ihracatının Ağustos başında yıllar sonra görülen en düşük seviyeye indiğini aktarmıştı.

Orta Doğu'daki deniz taşımacılığı sorunları da önceki haberlerle bağlantılı. TokenPost, Hürmüz Boğazı'ndan geçişlerin azaldığını ve Suudi Arabistan sevkiyatlarının bir kısmının yeniden başladığını daha önce duyurmuştu.

Book, Rusya'daki rafinerilerin onarılması ve Orta Doğu ihracatının toparlanmasına kadar fiyatların gevşemesinin kolay olmayacağını değerlendirdi. Ancak yaptırımlar nedeniyle Rusya'nın rafineri onarım malzemesi tedarikinin zorlaşabileceğini, bu durumun da arz sorununu uzatabileceğini söyledi.

Yerel piyasalara yansıma, uluslararası ürün fiyatları, döviz kuru, akaryakıt vergileri ve rafineri firmalarının arz koşullarına göre değişiyor. Şu ana kadar doğrulanan nokta, Kaliforniya'da dizel fiyatının yeniden 7 doları aştığı ve Rusya ile Orta Doğu kaynaklı arz sorunlarının tarım ve lojistik maliyetlerinde baskı yarattığı.