22 Ağustos'ta eCash(ECX) forku başlıyor: BTC işlemleri borsalarda durabilir

Bitcoin(BTC) zincirinden ayrılan eCash(ECX) sert çatalının (hard fork) alfa aşaması, blok 963.648'e ulaşıldığında devreye girecek. Yeni zincirin BTC ile aynı adres formatını kullanması ve 'tekrar oynatma koruması'nın (replay protection) otomatik uygulanmaması nedeniyle borsalarda para yatırma, çekme ve işlem durdurmaları operasyonel risk olarak gündeme geldi.

Japon kripto borsası GMO Coin, 7 Ağustos'ta yaptığı açıklamada Bitcoin sert çatalının blok yüksekliği 963.648'de, Japonya saatiyle 23'ünde 00.00 sıralarında (Türkiye saatiyle 22 Ağustos günü 18.00 civarında) gerçekleşmesinin beklendiğini duyurdu. Şirket, BTC spot işlemlerini, BTC/JPY kaldıraçlı işlemlerini ve BTC para yatırma-çekme işlemlerini kısmen ve geçici olarak durdurabileceğini belirtti. Başlangıç ve bitiş saatleri henüz netleşmedi.

Durdurma ihtimalinin temelinde 'tekrar oynatma saldırısı' (replay attack) riski var; yani zincir ikiye ayrıldıktan sonra bir zincirde imzalanan işlemin diğer zincirde de geçerli sayılabilmesi tehlikesi. GMO Coin, yeni zincirin BTC ile aynı adres formatını kullandığını ve tekrar oynatma korumasının 'isteğe bağlı ayar' (opt-in) şeklinde olduğunu açıkladı. Şirket böylece müşteri varlıklarını korumak ve işlem aksaklıklarını önlemek amacıyla önceden durdurma seçeneğini açık tuttu.

eCash'in resmi teknik belge deposu, 11 Ağustos itibarıyla durumu 'pre-launch' (lansman öncesi) olarak işaretledi. Belgede çatal noktası yaklaşık BTC blok 963.648, hedef zaman ise UTC 22 Ağustos 15.00 (Türkiye saatiyle aynı gün 18.00) olarak yer aldı. ECX'in, çatal anındaki her BTC adresine 1'e 1 oranında dağıtılan bir sert çatal olduğu, BTC'nin kendisinin değişmeyeceği belirtildi.

Belgeye göre tekrar oynatma koruması, nLockTime = 499999999 değerini kullanan isteğe bağlı bir yöntem. Ayrıca Satoshi soyundan gelen coinleri yeniden konumlandıran 220 adet beyaz listeye alınmış işlem bulunduğu ifade edildi. Çatal sonrası işlemlerin hangi zincirde nasıl ayrıştırılacağı kullanıcılar ve borsalar için pratik bir sorun olarak kalıyor.

Ancak bu lansman tek seferlik değil, üç aşamaya bölündü. Bitcoin.com News, LayerTwo Labs CEO'su Paul Sztorc'un 7 Ağustos'taki güncellemesinde ECX lansmanını alfa, beta ve kalıcı sürüm (permanent release) olmak üzere üçe ayırdığını aktardı. Alfa aşaması 23'ünde blok 963.648'de, beta aşaması 20 Eylül'de blok 967.680'de, kalıcı sürüm ise 31 Ekim'de blok 973.728'de planlanıyor.

Sztorc aynı haberde 'If you ignore us, we will replay your txns' (Bizi görmezden gelirseniz işlemlerinizi tekrar oynatırız) dedi. Bu, korunmayan işlemlerin tekrar oynatılabileceğine dair bir uyarı. Kendisi alfa ve beta aşamalarının mümkün olduğunca tam lansmana benzemesi gerektiğini söyledi. Bu da çatal öncesi ve sonrasında fiyat hareketlerinden çok işlem ayrıştırma ile cüzdan ve borsa operasyon süreçlerinin önce test edileceği anlamına geliyor.

Geliştirici topluluğunda da aynı sorun gündeme geldi. Delving Bitcoin forumundaki tartışmada, zincir ayrıldığında bir ağdaki işlemin diğer ağda da geçerli sayılabilmesinin tekrar oynatma saldırısının temel riski olduğu vurgulandı. Kullanıcı zincirleri ayırmadan coin taşırsa istemeden varlık kaybı yaşanabileceği belirtildi.

Sert çatal, mevcut zincirle uyumsuz kural değişiklikleriyle yeni bir zincirin ayrılması anlamına gelir. Yeni zincir genellikle mevcut işlem formatını ve adres sistemini paylaştığında, kullanıcılar aynı özel anahtarla her iki zincirdeki varlıkları da yönetebilir. Tekrar oynatma koruması yeterli değilse bir tarafta gönderilen işlem diğer tarafta da işlenebilir; bu yüzden borsalar önce para yatırma-çekme durdurma ve coin ayrıştırma prosedürlerini değerlendirir.

GMO Coin'in açıklaması bir listeleme duyurusundan çok operasyonel risk uyarısına benziyor. Duyuruda ani fiyat dalgalanmalarında spread genişlemesi, likidite düşüşü ve zorunlu tasfiye (likidasyon) olasılığı da yer aldı. Kaldıraçlı işlem kullanıcılarının çatal öncesi ve sonrasında işlem koşullarındaki değişiklikleri ve geçici durdurma durumunu ayrıca takip etmesi gerekiyor.

Borsalar açısından çatalı destekleyip desteklememekten bağımsız olarak öncelik, BTC para yatırma-çekme istikrarı. Yatırılan işlemin hangi zincirde geçerli olduğu, müşterinin aldığı ECX'in nasıl tanınacağı, çekim işlemlerinin hangi koşullarda yeniden açılacağı operasyonel kararların tümüne giriyor. Tekrar oynatma koruması otomatik değilse bu kararlar daha temkinli olabilir.

ECX, Drivechain özelliği olan BIP-300 ve BIP-301 uygulamalarını içeren ayrı bir zincir olarak tanıtıldı. eCash yol haritası, ağın uzun vadeli hedefleri arasında ölçeklenebilirlik, kullanılabilirlik ve genişlemeyi sayıyor. Ancak resmi teknik belgenin henüz 'pre-launch' aşamasında olması nedeniyle nihai çatal parametreleri ve tekrar oynatma önleme yöntemi lansman öncesinde yeniden doğrulanmalı.

Türk kullanıcılar için de asıl mesele fiyattan çok borsa para yatırma-çekme ve cüzdan ayrıştırma prosedürü. Yurt dışındaki tek bir borsanın duyurusu, diğer borsaların aynı anda işlem durdurması anlamına gelmiyor. Yine de çatal öncesi ve sonrasında BTC taşıyan ya da kaldıraçlı pozisyon tutan kullanıcıların kullandıkları borsanın duyurularını ve yeniden başlatma koşullarını takip etmesi gerekiyor.

Bu gelişme, çatalın kendisinden çok madencilik, node ve borsa operasyon süreçlerinin gerçek riski belirleyebileceğini gösteriyor. Teknik bir öneri zincir ayrılmasına dönüştüğünde piyasa, yeni token dağıtımından önce işlem güvenliğini ve destek kapsamını kontrol ediyor.

Şu ana kadar doğrulanan bilgiler, GMO Coin'in olası ön durdurma duyurusu ve ECX tarafının üç aşamalı lansman takvimi. Büyük borsaların topluca işlem durdurması ya da ECX'in genel borsa desteği konusunda doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor. Bir sonraki doğrulama noktası, alfa lansmanının planlandığı blok 963.648'e ulaşılmasının öncesi ve sonrasında borsaların para yatırma-çekme duyuruları ile proje tarafının ek açıklamaları olacak.