27 ülkede kamu borcu arttı, BIS enflasyon riski uyarısı yaptı

Yüksek kamu borcunun ülke risk primini büyütebileceği ve enflasyon beklentilerini sarsabileceği uyarısı Uluslararası Ödemeler Bankası(BIS)'tan geldi. Kuruma göre bütçe açığı büyüdüğünde piyasalar daha hassas tepki verebiliyor; bu da tahvil faizleri, döviz kuru ve şirket borçlanma maliyetleri üzerinden makro-finansal riski artırabiliyor.

BIS, 20'sinde (yerel saatle) yayımladığı 'Amerika Kıtasında Yüksek Kamu Borcu: Risk Primleri ve Enflasyon Beklentileri Üzerindeki Doğrusal Olmayan Etkiler' başlıklı raporda bölgedeki 33 ülkenin kamu borcu seyrini inceledi. Rapora göre Kovid-19 salgınının ardından bölgedeki birçok ülkede kamu borcu on yılların en yüksek seviyesine çıktı, faiz yükü de bununla birlikte arttı.

Son 10 yılda 33 ülkeden 27'sinde gayri safi yurt içi hasılaya (GSYH) oranla devlet borcu yükseldi. Bu ülkelerin yaklaşık yüzde 40'ında borç oranı 20 puandan fazla, yaklaşık üçte birinde ise 10-20 puan arasında arttı.

BIS'e göre kamu borcu yüksek olan ekonomilerde bütçe açığının büyümesi, ülke risk primini daha fazla etkiliyor. Özellikle borcu yüksek Amerika kıtası ekonomilerinde açık büyüdüğünde Gelişen Piyasalar Tahvil Endeksi (EMBI) spread tepkisi, borcu düşük ekonomilere kıyasla 3 kattan fazla oldu.

'Risk primi', yatırımcıların belirli bir ülkenin tahvilini elinde tutmak için talep ettiği ek getiriyi ifade ediyor. Mali sürdürülebilirlik konusunda kuşku büyüdükçe yatırımcılar daha yüksek getiri istiyor; bu da hem devletin hem de özel sektörün finansman maliyetine yansıyabiliyor.

EMBI spread, gelişmekte olan ülke tahvillerinin ülke riskini ölçmekte kullanılan bir gösterge. BIS bu endeksi kullanarak kamu borcu düzeyine göre bütçe açığındaki büyümenin piyasa fiyatlarına ne kadar farklı yansıdığını inceledi.

TokenPost daha önce borcu yüksek Amerika kıtası ekonomilerinde açık büyümesinin risk primini daha fazla etkilediğine dair BIS analizini aktarmıştı. Bu haberde aynı raporun ortaya koyduğu enflasyon beklentisi aktarım kanalı ve politika önerileri ele alınıyor.

Rapora göre risk priminin yükselmesi enflasyon beklentilerini de etkileyebilir. Risk primi arttığında ulusal para değer kaybedebilir; bu durumda döviz kurunu korumak için rezervlerin kullanılması veya yurt içi finansal koşulların sıkılaştırılması gerekebilir.

Para biriminin zayıflaması ithalat fiyatlarını yükseltip kısa vadeli enflasyonu tetikleyebilir. Fiyat artış baskısı şirketlerin ve hane halkının beklentilerine yansırsa merkez bankalarının fiyat istikrarı çabası da zorlaşabilir.

Raporda şirket maliyeti kanalı da ele alındı. Ülkenin kredi risk primi yükseldiğinde politika faizi değişmese bile bankaların fonlama maliyeti, şirket borçlanma faizi ve işletme sermayesi spread'i artabiliyor.

BIS'e göre krediye bağımlılığı yüksek şirketlerde borçlanma maliyetindeki artış marjinal maliyeti büyütebiliyor. Bu maliyet ürün fiyatlarına ve ücret kararlarına da yansıyabiliyor.

BIS, maliye ve para politikasının rolünü ayrı ayrı ele aldı. Maliye tarafında sürdürülebilir bütçe disiplini önlemlerinin hızla hayata geçirilmesi gerektiği belirtildi.

Para politikası tarafında ise merkez bankalarının fiyat istikrarı görevine odaklanması gerektiği vurgulandı. Merkez bankası bağımsızlığının korunarak politika uygulamasının siyasi baskıdan izole edilmesinin de önemli olduğu ifade edildi.

BIS, geçtiğimiz Haziran ayında yayımladığı yıllık ekonomik raporunda da yüksek kamu borcu ve banka dışı finansal kuruluşların devlet tahvili piyasasındaki payının büyümesinin merkez bankalarının politika uygulamasını zorlaştırabileceğini belirtmişti. O raporda kamu maliyesinin güvenilir bir patikada ilerlemesi gerektiği, merkez bankası likidite desteklerinin ise geçici, hedefli ve geri alınabilir olması gerektiği ifade edilmişti.

Raporda kripto para piyasasıyla doğrudan bir bağlantı kurulmadı. Ancak ABD faiz oranları ve enflasyon beklentileri, dolar ve risk iştahı üzerinden Bitcoin(BTC) gibi piyasa değişkenlerini etkilemeye devam ediyor; BIS raporu ise belirli bir varlık fiyatı veya yatırım yönünde bir değerlendirme sunmuyor.