560 Bin Zhenwu Çipi: Alibaba(BABA)'nın Yapay Zeka Kârlılık Sınavı

Alibaba(BABA), kendi geliştirdiği yapay zeka çipi Zhenwu'dan 560 binden fazla birim sevk ederek bulut altyapısında harici GPU'lara olan bağımlılığı azaltma stratejisini hızlandırıyor. Ancak Haziran çeyreği finansal sonuçlarında yapay zeka yatırımlarının yükü net karı yüzde 76 düşürdü; bu da kendi çip üretimine geçişin kısa vadede karlılığı doğrudan iyileştirdiği anlamına gelmiyor.

Alibaba, 20 Mayıs'ta yaptığı resmi açıklamada çip tasarım yan kuruluşu T-Head'in Zhenwu çiplerinden 560 binden fazlasını sevk ettiğini duyurdu. Şirket, yeni yapay zeka işlemcisi Zhenwu M890'ın önceki nesil Zhenwu 810E'ye göre üç kat daha yüksek performans sunduğunu, 144GB çip üstü bellek ve saniyede 800GB'lık çipler arası bant genişliği barındırdığını açıkladı.

Bu açıklama, sıradan bir yarı iletken tanıtımından çok, bulut maliyet yapısını değiştirmeye yönelik bir hamle olarak öne çıkıyor. Alibaba, Zhenwu M890'ı ICN Switch 1.0 anahtarlama donanımı ve kendi yazılım yığınıyla birlikte sundu. ICN Switch 1.0, 64 hızlandırıcıdan oluşan kümeleri birbirine bağlayacak şekilde tasarlandı.

Yapay zeka çipleri, büyük dil modellerinin yanı sıra öneri, arama ve reklam sistemlerindeki çıkarım (inference) işlemlerini yürüten kritik donanımlar arasında yer alıyor. Şimdiye kadar küresel bulut şirketleri büyük ölçüde Nvidia(NVDA) GPU'larına bağımlı kaldı; ancak kullanım hacmi büyüdükçe donanım tedarik maliyeti, elektrik gideri ve işletme masrafları doğrudan kâr-zarar tablosuna yansıyor.

Alibaba'nın stratejisi, çip, ağ donanımı ve yazılım yığınını tek çatı altında birleştirerek bulut hizmetlerinde verimliliği artırmaya dayanıyor. Kendi çipini kullanmak, belirli genel amaçlı GPU'lara göre şekillenmiş maliyet yapısından kısmen kurtulma imkânı sunuyor; ancak tasarım, üretim ve operasyon optimizasyonu maliyetlerinin de aynı anda karşılanması gerekiyor.

Bulut segmentindeki veriler bu stratejinin dayanağı olarak sunuldu. Alibaba, 13 Mayıs'taki finansal sonuç açıklamasında Bulut İstihbarat Grubu'nun harici gelirinin yüzde 40 büyüdüğünü, yapay zeka ile ilişkili ürün gelirinin ise 11 çeyrek üst üste üç haneli büyüme kaydettiğini belirtti. Yapay zeka ürün geliri, bulutun harici gelirinin yüzde 30'unu oluşturdu.

Eddie Wu (Wu Yongming), Alibaba CEO'su, Mayıs ayındaki finansal sonuç açıklamasında "Yapay zeka ve buluta yönelik yatırımlar büyük ölçekli ticarileşme aşamasına geçti" dedi. Bu ifade, Alibaba'nın yapay zekayı artık deneysel bir yatırımdan çok gelir getirebilecek bir iş kolu olarak gördüğünü ortaya koyuyor.

Alibaba aynı açıklamada, yapay zeka model ve uygulama hizmetlerinden elde edilen yıllık tekrarlayan gelirin 2026 yılı Haziran çeyreğinde 10 milyar yuanı aşabileceğini, yıl sonuna kadar ise 30 milyar yuana ulaşabileceğini öngördüğünü paylaştı. Şirket ayrıca yapay zeka ürün gelirinin yaklaşık bir yıl içinde bulutun harici gelirinin yarısını geçebileceği yönünde bir beklenti dile getirdi.

Reuters, 13 Mayıs'ta Alibaba'nın önümüzdeki üç yıl için belirlediği en fazla 380 milyar yuanlık yapay zeka yatırım planını aşabileceğini bildirdi. Aynı haberde Eddie Wu, Alibaba Cloud'un kâr marjının önümüzdeki bir-iki çeyrek içinde iyileşmeye başlayabileceğini söyledi. Bu ifade şirket yönetiminin bir beklentisi olup henüz doğrulanmış bir sonuç değil.

20'sinde açıklanan Haziran çeyreği sonuçları ise madalyonun öbür yüzünü gösterdi. The Wall Street Journal(WSJ), Alibaba'nın çeyreklik net karının yapay zeka yatırımlarındaki artış nedeniyle yüzde 76 düştüğünü aktardı. Gelir artmasına rağmen düzeltilmiş net kâr ve sermaye harcaması yükü ön plana çıktı; şirketin ABD'de işlem gören hisseleri seans öncesi işlemlerde değer kaybetti.

Bu gelişme, Alibaba'nın çekirdek dışı varlıklarını elden çıkarıp yapay zeka ve bulut iş kollarına odaklanma yönündeki dönüşümüyle de örtüşüyor. Daha önce oyun yan kuruluşu Lingxi Games'in satışına ilişkin haberler, Alibaba'nın sermaye ve yönetim kaynaklarını kilit teknoloji alanlarına kaydırdığı bir sürecin parçası olarak değerlendirilmişti.

Çinli yapay zeka şirketlerinin kendi çip stratejilerinin arka planında ABD ile Çin arasındaki GPU'lara yönelik düzenlemeler de bulunuyor. Nvidia'nın yüksek performanslı GPU'larının tedariki, politika değişikliklerine bağlı olarak dalgalanabiliyor. Alibaba'nın kendi çiplerini büyütme nedeni de bu tedarik zinciri değişkeniyle bağlantılı.

Ancak düzenleyici ortam, sabit bir yasaktan çok değişken bir politika unsuru olarak öne çıkıyor. Çin gümrüklerinin Nvidia'nın H200 modelinin ülkeye girişine izin vermediğine dair haberler gündeme gelmişti; ardından bazı yapay zeka şirketlerine sınırlı satın alma izni verilebileceğine dair haberler de yayımlandı. Şirketler açısından belirli bir donanıma erişim ihtimalinden çok, uzun vadeli tedarik istikrarı daha büyük bir sorun olarak duruyor.

Bu gelişme, Çinli teknoloji devlerinin finansal performansı ile yapay zeka altyapısı rekabetini birlikte izleyen yatırımcılar için de bir gösterge niteliği taşıyor. Alibaba'nın kendi çip üretimini genişletmesi; Nvidia merkezli yapay zeka tedarik zincirini, Çin'deki bulut fiyat rekabetini ve ABD borsalarında işlem gören Çinli şirketlerin değerlemesini aynı anda etkiliyor.

Bu haberin özünde yatan asıl soru, kendi çipin üretilmiş olması değil, bu çipin bulut maliyetlerini ne ölçüde düşürebileceği. Alibaba 560 binden fazla sevkiyat ve 400'den fazla harici müşteri rakamlarını öne sürdü. Ancak 20'sinde açıklanan finansal sonuçlar, yapay zeka yatırımlarının hâlâ kâr-zarar tablosunda bir yük olarak durduğunu da ortaya koydu.