46,5 milyon varil: Güney Kore'de ilk yarıyıl benzin tüketimi rekor kırdı

Güney Kore'de bu yılın ilk altı ayında yurt içi benzin tüketimi 46 milyon 508 bin varile ulaşarak aynı dönem için şimdiye kadarki en yüksek seviyeye çıktı. Toplam petrol ürünleri tüketimi gerilerken sadece benzinin artması, 'petrol tavan fiyat uygulaması'nın hem etkisinin hem maliyetinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Kore Ulusal Petrol Şirketi (KNOC), '2026 Yılı İlk Yarı Yurt İçi Petrol Arz-Talep Eğilimi Analizi' başlıklı raporunda, bu yılın ilk yarısında yurt içi benzin tüketiminin geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,3 arttığını açıkladı. Aynı dönemde toplam petrol ürünleri tüketimi yüzde 11,5 azalırken, motorin tüketimi yüzde 6,8, LPG tüketimi ise yüzde 5,8 geriledi.

Benzin tüketimi, tavan fiyat uygulamasının yürürlüğe girdiği Mart ayının ardından Mart-Nisan döneminde dip yaptı, ardından Mayıs'tan itibaren toparlandı. Mayıs ayında benzin tüketimi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 6,4 artarken, bir önceki aya kıyasla yüzde 12'nin üzerinde yükseldi. Haziran ayında tüketim benzer seviyesini korudu.

Petrol tavan fiyat uygulaması, hükümetin benzin, motorin ve gazyağı gibi başlıca petrol ürünlerinde fiyat üst sınırı belirleyerek petrol fiyatlarındaki şokun etkisini yumuşattığı bir sistem. Uluslararası petrol fiyatlarındaki artışın yurt içi tüketici fiyatlarına doğrudan yansıma payını azaltırken, fiyat artışının tetikleyebileceği tüketim kısma sinyalini de zayıflatabiliyor.

Kore Enerji Ekonomisi Enstitüsü (KEEI), '2026 Yılı İlk Yarı Kısa Vadeli Enerji Talep Görünümü' raporunda, uluslararası petrol fiyatlarındaki yükselişe rağmen tavan fiyat uygulaması ve akaryakıt vergisi indiriminin etkisiyle fiyat artışının sınırlı kaldığını, bu nedenle ulaşım yakıtı tüketiminde fiyat etkisinin büyük olmayacağını değerlendirdi. Aynı çalışma, tavan fiyat uygulaması olmasaydı benzin tüketiminde yaklaşık 327 bin 500 varil, motorin tüketiminde ise 401 bin 100 varil daha fazla azalma yaşanacağını tahmin etti.

Uygulamanın amacı petrol fiyatı şokunu yumuşatmak. Ancak tüketici fiyat sinyali zayıfladıkça enerji tasarrufu için teşvik de azalıyor. Hükümetin kamu kurumu araçlarında 'ikili plaka sistemi' gibi talep kısıcı önlemleri aynı anda uygulaması, bir yandan fiyat artışını engelleyip diğer yandan araç kullanımını azaltmaya çalışan çelişkili bir sinyale işaret ediyor.

Mali yük de sürüyor. Hükümet, rafineri şirketlerinin zararını karşılamak için 4,2 trilyon won'luk özel amaçlı yedek ödenek ayırdı. Tavan fiyat uygulamasıyla bastırılan fiyat artışı, mahsuplaşma sürecinden geçerek kamu maliyesine aktarılan bir yapıya sahip.

Genel fiyat desteğinin, tüketimi yüksek olan kesime daha büyük mutlak fayda sağlayabilmesi de tartışma konusu. Benzin tüketimindeki artış eğilimi, halkın yükünü hafifletme ve enerji tasarrufu hedeflerinin aynı anda gerçekleşmesinin zor olduğunu gösteriyor. Uluslararası Para Fonu (IMF), Mayıs'ta yayımladığı raporda fiyat tavanı veya genel sübvansiyonların önemli fiyat sinyallerini zayıflatabileceğini ve yüksek gelirli hanelere daha büyük fayda sağlayabileceğini belirtti. IMF, kırılgan gruplara yönelik seçici ve geçici nakit desteğini öncelikli araç olarak önerdi.

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, 22'sinde (yerel saatle) 00.00'dan itibaren dört hafta boyunca uygulanacak dokuzuncu petrol tavan fiyatını sabit tuttu. Buna göre benzin litre başına 1.784 won, motorin 1.773 won, gazyağı ise 1.380 won olarak korundu. TokenPost daha önce hükümetin tavan fiyat uygulamasını altı ay sürdürmesi ön koşuluyla rafineri zararlarını karşılamak için 4,2 trilyon won'luk özel amaçlı yedek ödenek ayırdığını bildirmişti.

Hükümet, dondurma kararının arkasında halkın yükünü ve uluslararası petrol fiyatlarını gösterdi. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, 20'sinde (yerel saatle) itibarıyla Brent petrolün varil başına 93,8 dolar, Dubai petrolünün 95,6 dolar, WTI petrolünün ise 87,8 dolar seviyesinde olduğunu açıkladı. Aynı tarih itibarıyla yurt içi akaryakıt istasyonlarında benzin satış fiyatı litre başına 1.862 won, motorin fiyatı ise 1.845 won olarak ölçüldü.

Tavan fiyat ile benzin istasyonlarındaki gerçek satış fiyatı aynı değer değil. Yurt içi satış fiyatına uluslararası petrol fiyatı seyri, dağıtım yapısı, vergiler ve rafineri-istasyon kademesindeki fiyat ayarlamaları zaman farkıyla yansıyor. Bu nedenle tavan fiyatın dondurulmasının etkisi, tüketicinin hissettiği fiyat ile mali mahsuplaşma büyüklüğü birlikte değerlendirilerek okunmalı.

Bu dondurma kararı enflasyon yönetimiyle de bağlantılı. Daha önce hükümetin petrol tavan fiyat uygulamasının Temmuz ayı tüketici enflasyonundaki yavaşlamada etkili olduğu belirtilmişti. O dönem petrol ürünleri fiyat artış hızı hâlâ yüksekti, ancak Haziran ayına kıyasla düştüğü kaydedildi.

Petrol tavan fiyat uygulaması başlangıçta altı ay sürdürülmesi öngörülerek devreye alınmıştı, ancak dokuzuncu fiyat dondurmasıyla uygulama süresi altı ayı aştı. Tüketimi kısma, halkın yükünü hafifletme ve rafineri zararını karşılama arasındaki maliyet yapısı, yılın ikinci yarısındaki mahsuplaşma sürecinde yeniden ortaya çıkacak.