23,2 milyon varil: Malakka Boğazı açık kalacak

Endonezya, Malezya ve Singapur, Malakka Boğazı ile Singapur Boğazı'nı uluslararası deniz taşımacılığına açık ve güvenli birer geçiş noktası olarak tutma konusundaki kararlılıklarını yeniden teyit etti.

Singapur Ulaştırma Bakanlığı, üç kıyı devletinin 25'inde (yerel saatle) düzenlenen bir işbirliği forumunda iki boğazın uluslararası seyrüsefer boğazı statüsünü ve transit geçiş hakkını doğruladığını açıkladı. Açıklama yeni bir düzenleme getirmekten çok, 2007'den bu yana yürürlükte olan işbirliği mekanizmasını yeniden gündeme taşıma niteliği taşıyor.

Singapur Ulaştırma Bakanı Jeffrey Siow(Jeffrey Siow), forumun açılış konuşmasında “açık deniz yollarının asla verili kabul edilemeyeceğini” söyledi. Siow, Orta Doğu'daki gerginliğin ve Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların deniz taşımacılığı hatlarının ne kadar kırılgan olabileceğini gözler önüne serdiğine dikkat çekti.

Singapur Dışişleri Bakanlığı, Nisan ayında Birleşik Milletler Güvenlik Konseyi'nde yapılan açık oturumda Malakka ve Singapur boğazlarından günde yaklaşık 23,2 milyon varil petrol taşındığını açıklamıştı. Bu rakam, Hürmüz Boğazı'ndan geçen günlük 20,9 milyon varillik hacmin üzerinde.

Malakka ve Singapur boğazlarından her yıl 100 binin üzerinde gemi geçiyor. En dar noktada genişlik yalnızca 2 deniz miline iniyor; bu da trafik arttığında veya bir kaza yaşandığında lojistik akışının hızla tıkanabileceği anlamına geliyor.

‘Transit geçiş hakkı’, uluslararası seyrüsefere açık boğazlardan gemi ve uçakların kesintisiz geçebilmesini güvence altına alan bir düzenleme. Kıyı devletleri güvenlik ve çevre koruma sorumluluğunu üstlenirken, uluslararası deniz taşımacılığının akışını keyfi biçimde durduramıyor.

Üç ülkenin vurguladığı işbirliği mekanizması yalnızca kıyı devletlerini kapsayan bir yapı değil. Boğazı kullanan ülkeler, deniz taşımacılığı sektörü ve ilgili diğer paydaşlar da seyir güvenliği ile deniz çevresinin korunmasını birlikte koordine ediyor.

Bu gelişme, bölgesel ve küresel ekonomiler açısından doğrudan enerji ve lojistik maliyetleriyle bağlantılı. Malakka Boğazı, Orta Doğu'dan Asya'ya giden ham petrol, petrol ürünleri ve konteyner yüklerinin geçtiği kilit güzergâhlardan biri.

TokenPost daha önce Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik güzergâhı belirsizliğinin Asyalı rafinerilerin tedarik akışını etkilediğini aktarmıştı. Güneydoğu Asya'daki darboğazın da sarsılması halinde sevkiyat takvimleri, sigorta primleri ve enerji tedarik maliyetleri artabilir.

Reuters, Hürmüz Boğazı'nda takip edilen gemi sayısının 8'e düştüğünü ve bunun bir haftanın en düşük seviyesi olduğunu bildirdi. Haberde savaş öncesinde boğazdan genellikle 130-140 geminin geçtiği de belirtildi.

Malakka Boğazı'na yönelik açık kalma taahhüdü, Hürmüz Boğazı'ndaki riski ortadan kaldırmıyor. Ancak küresel lojistik ağının artık birden fazla deniz darboğazını aynı anda izlemek zorunda olduğu daha net görülüyor.

Sahada somut adımlar da atıldı. The Straits Times, forumda sanal seyrüsefer yardımcı sistemlerinin kısa süre önce devreye alındığını ve boğazlarda 50'den fazla seyir yardımcı ekipmanının aktif olarak çalıştığını aktardı.

Tehlikedeki gemilere müdahale için hazırlanan bölgesel kılavuzun bu yıl içinde tamamlanması planlanıyor. Uzmanlar, asıl belirleyici unsurun açıklamanın kendisi değil, seyir güvenliğini, kaza müdahalesini ve deniz çevresi korumasını fiilen sürdürebilecek operasyonel kapasite olduğunu vurguluyor.

Dünya Deniz Taşımacılığı Konseyi(World Shipping Council), ticari gemilerin serbest seyrinin ve güvenli geçişinin korunması gerektiğini belirtti. Yapılan açıklama yeni bir rota açma girişimi değil, mevcut güzergâhı koruma sözü niteliğinde; tehlikedeki gemilere yönelik müdahale kılavuzunun da bu yıl içinde tamamlanması bekleniyor.