7 milyon adet satılan Meta AI gözlük, mahremiyet tartışmasını büyüttü

Meta($META)'nın yapay zeka destekli akıllı gözlükleri, satışlarını artırırken yeniden mahremiyet tartışmalarının odağına oturdu. Sıradan bir gözlük görünümündeki cihazla elleri kullanmadan görüntü kaydı yapılabilmesi avantaj olarak öne çıkarken, çevredekilerin kayıt yapıldığını fark edememesi tepkileri büyüttü.

Bernstein Kıdemli Analisti Luca Solca(Luca Solca), hazırladığı raporda Meta ile EssilorLuxottica'nın birlikte piyasaya sürdüğü Ray-Ban Meta gözlüğünün başlangıçta "ticari bir başarı" yakaladığını, ancak kamuoyu algısının hızla değiştiğini belirtti. Solca, EssilorLuxottica'nın 2025 yılında 7 milyon adetten fazla Meta AI gözlüğü sattığını, 2023 ve 2024 yıllarının toplam satış rakamının ise 2 milyon adette kaldığını açıkladı.

Tartışmanın özü, ürünün en güçlü yanıyla iç içe geçmiş durumda. Ray-Ban Meta, sıradan bir gözlük çerçevesine kamera yerleştirilmiş bir ürün. Kullanıcı düğme veya sesli komutla fotoğraf ve video çekebiliyor, ancak çekim yapılan kişi bunun farkına kolayca varamıyor.

Solca, ürünün çevrimiçi ortamda "sapık gözlük" olarak anılmaya başladığını aktardı. Ürünün moda aksesuarı gibi görünmesinin ilk yayılma sürecine yardımcı olduğunu, ancak çekim yapılan kişilerin rıza göstermesinin zorlaşması sorununun da aynı anda büyüdüğünü söyledi.

TokenPost daha önce Meta'nın yapay zeka gözlüklerinin gizli çekim vakaları ve düzenleyici soruşturmalarla gündeme geldiğini aktarmıştı. O dönem BBC, kamuya açık alanlarda kadınların akıllı gözlüklerle gizlice görüntülendiğini ve bu görüntülerin kişilerin rızası alınmadan TikTok'a yüklendiği örnekleri doğruladığını bildirmişti.

Pazardaki büyüme eğiliminin şu an için zayıfladığı söylenemez. Araştırma şirketi IDC, 2026 yılının ilk çeyreğinde ekransız akıllı gözlük sevkiyatının yaklaşık 2,25 milyon adete ulaştığını ve bunun bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 167 arttığını açıkladı. Aynı dönemde Meta'nın pazar payı yüzde 69,2 oldu.

Akıllı gözlükler, gözlük formundaki giyilebilir cihazlara kamera, mikrofon, hoparlör ve yapay zeka asistanı işlevlerini birleştiren ürünler. Telefonu çıkarmadan arama yapabilme, müzik dinleyebilme, fotoğraf ve video çekebilme özelliği, ilk tüketici pazarında yayılmanın temel itici gücü oldu.

Ancak kameralar küçüldükçe ve cihaz görünümü daha doğal hale geldikçe çekim bildirimi ve rıza sorunu daha hassas bir konu haline geliyor. Akıllı telefonla çekimde kullanıcının hareketleri ve ekranı sayesinde çevredekiler kaydı görece kolay fark edebiliyor; gözlük tipi cihazlarda ise yalnızca takılı olma durumundan çekim yapılıp yapılmadığını anlamak zor.

Sivil toplum tarafındaki tepki de somutlaşıyor. Almanya merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluş HateAid, 12 Ağustos'ta Meta, Ray-Ban ve Oakley yöneticileri ile bazı distribütör yöneticileri hakkında suç duyurusunda bulunduğunu açıkladı. Kuruluş, sıradan gözlükten ayırt edilmesi zor kameralı ürünlerin rıza alınmadan çekim yapılmasına imkan tanıdığını belirterek Almanya'da satış yasağı ve "tasarım aşamasında güvenlik" standardı talep etti.

Meta, çekim göstergesini mahremiyet koruma önlemi olarak sunuyor. Şirket, Temmuz ayında yayınladığı resmi soru-cevap metninde tüm yapay zeka gözlüklerinde çekim yapıldığını bildiren beyaz bir kayıt LED'i bulunduğunu, bu göstergenin kapatılması veya devre dışı bırakılması durumunda kameranın otomatik olarak kapandığını açıkladı.

Meta, gösterge ışığına müdahale edildiğini tespit ettiğinde çekimi otomatik olarak engelleyecek şekilde özelliği geliştirdiğini de belirtti. Şirketin açıklaması üründe güvenlik önlemi bulunduğunu vurgularken, sivil toplum kuruluşları ve kullanıcılar gösterge ışığının yeterince fark edilir olup olmadığını ve atlatılabilirliğini sorun olarak görüyor.

Taraflar arasındaki çıkarlar da örtüşmüyor. Meta ve EssilorLuxottica için akıllı gözlükler yeni nesil tüketici cihaz pazarını açan bir ürün niteliğinde; ancak mahremiyet tartışmasının büyümesi marka güvenine ve satış kanallarına yük getirebilir. Kullanıcılar ve çekim yapılan kişiler açısından ise rahatlıktan önce rıza ve tanınabilirlik ön plana çıkıyor.

Konu, Türkiye'deki kullanıcıları da doğrudan ilgilendiriyor. Akıllı gözlüklerin ülke genelinde yaygınlaşması durumunda kamuya açık alanlarda çekim, kişilik hakları, kişisel verilerin korunması standartları ve platform içerik yönetimi sorunları birlikte gündeme gelebilir. Çekilen görüntülerin sosyal medyaya yüklenmesinin ardından kaldırma ve sorumluluk belirleme süreci de mevcut akıllı telefon çekimlerine kıyasla daha karmaşık hale gelebilir.

Meta AI gözlük tartışması, giyilebilir yapay zeka cihazlarının tüketici pazarına girişinde teknolojik kolaylık ile mahremiyet korumasının nerede çatıştığını gözler önüne seriyor. Şu ana kadar netleşen başlıca konular satışlardaki artış, çekim gösterge ışığının ne kadar etkili olduğu, Almanya'daki sivil toplum kuruluşunun suç duyurusu ve ülkelerin kişisel veri koruma standartlarıyla yaşanabilecek çatışma ihtimali.