134,9 trilyon wonluk emeklilik sandığı taşınması, Seul'ün finans ağını da tartışmaya açtı

Finansal kurumların taşraya taşınması tartışması, Seul'ün finansal ağındaki yığılma etkisini yeniden gündeme taşıdı. Sermayenin, insan kaynağının ve bilginin tek noktada toplanması işlem maliyetlerini düşüren finans sektörünün doğası ile bölgesel dengeli kalkınma hedefinin çakışmasından doğan bir tartışma bu.

Kim Yun-deok(Kim Yun-deok) Toprak, Altyapı ve Ulaştırma Bakanı, Ulusal Meclis Bütçe ve Hesap Özel Komitesi genel kurulunda ikinci kamu kurumu taşınma planının ekim ya da kasım ayında netleşeceğini söyledi. Finansal Denetim Kurumu(FSS) ve Mevduat Sigorta Kurumu(KDIC) gibi finans kuruluşları gündeme geliyor ama taşınacak kurumlar ve yöntem henüz belirlenmedi.

Tartışmanın can alıcı noktası 'paranın adresi'. Yatırım bankaları(IB), girişim sermayesi(VC) ve alternatif yatırım fonları bilgiye ve insan temasına son derece duyarlı çalışıyor. Devlet bankalarının taşra taşınması tartışması daha önce 24 saat açık döviz piyasası uygulamasıyla birleşince dealing room yerleşimi tartışmasına dönüşmüştü. Genel merkez ile satış temas noktalarının ayrılması halinde piyasa katılımcıları ile müşteriler arasındaki fiziksel mesafenin açılacağı endişesi dile getirildi.

Asia Economy(아시아경제) 29'unda (yerel saatle) emeklilik sandıklarının(공제회) taşra taşınması tartışmasını işlerken Meta(META)'nın 2015'te açtığı yeni merkez binası MPK20 örneğini gösterdi. Meta o dönem 2 bin 800 çalışanın bölme duvarı olmadan çalıştığı 430 bin fit karelik açık ofis alanı oluşturmuş ve burayı 'tek büyük oda' diye tanımlamıştı. Şirket, tasarımın fikir alışverişini ve iş birliğini teşvik etmek için yapıldığını açıklamıştı.

Mekanın etkisi araştırmalarda da ortaya çıktı. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü(MIT) araştırmacıları 2004-2014 arasında yayımlanan 40 bin 358 MIT araştırma makalesini ve 2 bin 350 patenti inceledi. Aynı çalışma alanını paylaşan araştırmacıların, 400 metre uzaktaki meslektaşlarına kıyasla birlikte makale yazma olasılığı 3 kattan fazla, patent iş birliği olasılığı ise 2 kattan fazla çıktı.

Finans sektöründe yığılma etkisi şehirler arası rekabete dönüşüyor. Singapur Para Otoritesi(MAS) 19'unda (yerel saatle) varlık yönetimi merkezi rekabet gücünü artırmak için fon yöneticilerinin performansa dayalı gelirlerine vergi teşviki, hedge fon çekme programı ve üst düzey finans profesyonelleri için vize destek paketini açıkladı. MAS, Singapur'un varlık yönetimi sektörünün son 5 yılda yıllık ortalama yüzde 7,5 büyüdüğünü ve yönetilen varlıkların 7 trilyon Singapur dolarına yaklaştığını belirtti.

Asia Economy, bu yılın martında açıklanan 39'uncu Küresel Finans Merkezleri Endeksi'nde(GFCI) Seul'ün 137 şehir arasında 8'inci sıraya yerleştiğini aktardı. Seul bir önceki değerlendirmeye göre iki basamak yükseldi ve 4 yıl üst üste ilk 10'da kaldı. Hong Kong 3'üncü, Singapur 4'üncü sırada yer aldı.

Küresel Finans Merkezleri Endeksi, büyük şehirlerin finansal rekabet gücünü karşılaştıran bir gösterge. Finansal altyapı, beşeri sermaye, iş ortamı ve itibar gibi unsurları bir araya getirerek sıralama yapıyor. Sıralamanın kendisinden daha önemlisi, finansal kurumların ve uzman personelin hangi şehirde toplandığının fon temini ve işlem yapısını etkilemesi.

Emeklilik sandıkları(공제회) taşınma tartışmasının merkezinde yer alıyor. Jeonbuk Araştırma Enstitüsü'nün(Jeonbuk Institute) geçen yıl sonunda 8 emeklilik sandığını aynı kritere göre incelediği verilere göre toplam yatırım varlığı yaklaşık 134 trilyon 900 milyar won'du. Bunun içinde gayrimenkul, altyapı, özel sermaye fonu ve özel kredi gibi alternatif yatırımlar yaklaşık 85 trilyon 800 milyar won olarak hesaplandı.

Alternatif yatırımlar açık piyasa varlıklarından farklı bir yapıya sahip. Halka açık hisse senetleri ya da devlet tahvilleri elektronik sistemler ve açık fiyatlar üzerinden işlem görürken; şirket birleşme ve satın almaları(M&A), özel sermaye fonları(PEF), girişim yatırımı, gayrimenkul ve altyapı yatırımları fırsat bulma, durum tespiti, yapılandırma, hukuk-muhasebe incelemesi ve sonrasındaki takip sürecine kadar birçok uzman kurumun iş birliğini gerektiriyor.

Bu yüzden emeklilik sandıklarının konumu sadece bir ofis adresi meselesi değil. Dış fon yönetim şirketleri, aracı kurumlar, muhasebe firmaları ve hukuk büroları ile temas sıklığı yatırım kararlarının hızını ve kalitesini etkileyebiliyor. Alternatif yatırım oranı yüksek kurumlarda fiziksel mesafe ve insan kaynağı sorunu daha hassas algılanıyor.

Jeonbuk Araştırma Enstitüsü de taşınmaya bağlı endişeleri gündeme getirdi. Enstitüye göre Seul'ün finans ağından uzaklaşılması durumunda yatırım bilgisine erişim zorlaşabilir, uzman personel kaybı ve karar gecikmeleri getiri düşüşüne yol açabilir. Öte yandan başkent bölgesindeki aşırı yoğunlaşmanın maliyeti ve bölgesel dengeli kalkınma ihtiyacı da tartışmanın bir parçası.

Taraflara göre bakış açısı değişiyor. Bölgeler finans kamu kurumlarını çekerek insan kaynağı ve ilgili sektörleri bölgeye kazandırmayı hedefliyor; finans kuruluşları ve sendikalar ise denetim, yönetim ve satış işlevlerinin piyasadan uzaklaşması sorununu dile getiriyor. Politika hedefleri ile piyasa işlevinin nasıl bölüştürüleceği tartışmanın can alıcı noktası.

Hükümetin ikinci kamu kurumu taşınma planı ekim-kasım aylarında netleşecek. Finans kuruluşlarının fiili taşınma listesine girmesi halinde, genel merkez işlevinin, piyasa temas noktalarının ve Seul iş merkezinin ne kadarının korunacağı bir sonraki tartışma konusu olacak.