7,6 trilyon dolarlık AI yatırım senaryosunda geri dönüş hızı belirsiz

Yapay zeka (AI) altyapısına yönelik yatırımların 2026-2031 döneminde toplamda 7,6 trilyon dolara ulaşabileceği öngörüldü. Ancak bu yatırım artışının üretkenliğe ve ekonomik büyümeye yansıması için zamana ihtiyaç olduğu belirtildi.

Goldman Sachs(GS), 8'inde (yerel saatle) yayımladığı "Understanding the Macro Impact of AI" başlıklı raporda AI dönüşümünü kısa vadeli bir moda değil, on yıllara yayılan yapısal bir değişim olarak tanımladı. Rapora göre mevcut AI yatırımlarının ABD gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) büyümesine katkısı şu an için yaklaşık 0,1 puan düzeyinde.

Goldman Sachs'ın baş ekonomisti ve küresel yatırım araştırmaları başkanı Jan Hatzius, aynı raporda AI'nin ekonomik etkisinin şirketler genelinde yaygın kullanıma ve gerçek iş süreçlerindeki verimlilik artışına bağlı olduğunu söyledi. Buna göre büyük ölçekli sermaye harcamaları tek başına GSYİH'yi büyütmüyor ya da yatırımın geri dönüşünü hemen sağlamıyor.

Goldman Sachs Global Institute'un Mayıs ayında yayımladığı analize göre, bilgi işlem donanımı, veri merkezleri ve elektrik altyapısını kapsayan AI sermaye harcamaları 2026-2031 arasında kümülatif olarak yaklaşık 7,6 trilyon dolara çıkabilir. Bu rakam kesinleşmiş bir harcama planı değil; AI çiplerinin kullanım ömrü, veri merkezi inşaat maliyetleri, çip mimarisi, elektrik ve işgücü darboğazlarına ilişkin varsayımlara dayanan bir senaryo olarak sunuldu.

Goldman Sachs, bu yatırım büyüklüğünün sabit bir rakam olarak görülemeyeceğini vurguladı. AI çiplerinin değişim döngüsü kısalırsa ya da veri merkezlerinin güç yoğunluğu ve soğutma maliyetleri artarsa gereken sermaye büyüyebilir; çiplerin kullanım süresi uzarsa ya da mimari değişirse toplam yatırım tutarı daha düşük çıkabilir.

Temel senaryoda AI sermaye harcamalarının 2026'da yıllık 765 milyar dolardan 2031'de 1,6 trilyon dolara yükselmesi öngörülüyor. Goldman Sachs, bu rakamların AI talebine dair doğrudan bir tahmin olmadığını, mevcut çip satış beklentileri temel alınarak bilgi işlem, veri merkezi ve elektrik altyapısı için gereken sermaye büyüklüğünün hesaplandığını belirtti.

AI altyapısı; AI çipleri ve sunucuların yanı sıra veri merkezleri, elektrik tedariki ve soğutma sistemleri gibi hizmetlerin işletilmesi için gereken fiziksel temeli ifade ediyor. Yatırım büyüklüğü hesaplanırken ekipman değişim döngüsü ve tesis inşaat maliyetlerinin yanında elektrik ve işgücü temin koşulları da dikkate alınıyor.

Bu nedenle yatırım tutarı, fiilen gerçekleşecek harcamadan çok senaryodaki varsayımlara göre değişebilir. Goldman Sachs analizi belirli bir şirketin kesinleşmiş yatırım planını değil, mevcut talep ve maliyet yapısının süreceği varsayımı altında gereken sermaye büyüklüğünü ortaya koyuyor.

İstihdama etkisi konusunda ise ani bir çöküşten çok kademeli bir dönüşüm ihtimaline ağırlık verildi. Hatzius, 9 Mart'ta (yerel saatle) kaydedilen Goldman Sachs Asset Management röportajında AI nedeniyle yılda 1 ila 2 milyon veya daha fazla işin yerinden edilebileceğini söyledi, ancak "işin sonu gelmeyecek" değerlendirmesinde bulundu. Hatzius, yeni işe alımlar ile görev değişikliklerinin birlikte ele alınması gerektiğini vurguladı.

Goldman Sachs'ın Eylül raporunda, Hatzius'un 10 yıl sonra ABD işsizlik oranının bugünkünden büyük farklılık göstermeyeceğine dair kişisel tahminine de yer verildi. Baz alınan işsizlik oranı yüzde 4,1 olup bu tahmin, ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu'nun (BLS) Temmuz 2026 verilerine dayanan kişisel bir öngörü olarak sunuldu.

AI yatırımının ekonomik etkisine ilişkin asıl tartışma, altyapı harcamasının büyüklüğünden çok sermayenin gerçek üretkenlik artışına ve gelire dönüşme hızında yoğunlaşıyor. Şirketlerin AI'yi geniş çapta benimsemesi ve iş süreçlerinde verimliliğin somut olarak görülmesi halinde yatırım artışının ekonomik büyümeye yansıyabileceği belirtiliyor.

AI altyapı yatırımlarındaki artışın ilgili şirketlerin finansal sonuçlarına ya da hisse senedi fiyatlarına doğrudan yansıyacağına dair bir bulgu paylaşılmadı.

TokenPost, daha önce 740 milyar dolarlık AI harcamasının büyük teknoloji şirketlerinin nakit akışını zorlayabileceğine dair bir analizi aktarmıştı. Goldman Sachs'ın bu yeni analizi de büyük ölçekli sermaye yatırımları ile fiili ekonomik sonuçlar arasındaki zaman farkını öne çıkarıyor.

Goldman Sachs'ın işaret ettiği 7,6 trilyon dolar, kesinleşmiş bir yatırım tutarı değil; 2026-2031 döneminde ekipman, tesis ve elektrik altyapısına yönelik talebin çeşitli varsayımlarla hesaplandığı bir senaryo. AI yatırımının nihai büyüklüğü ve geri dönüş hızı, şirketlerin bu teknolojiyi ne ölçüde benimsediğine ve üretkenlik artışının fiilen ne kadar yaygınlaştığına bağlı olarak değişebilir.