8,94 milyar ton kömür talebi: Küresel artış %1,2, Kore'de %6

Orta Doğu kaynaklı enerji şokunun doğal gaz arzını daraltmasıyla küresel kömür talebinin 2026'da yüzde 1,2 artması bekleniyor. Doğal gaz fiyatlarındaki yükseliş, bazı elektrik piyasalarını kömürlü üretime yönlendirdi.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 10'unda (yerel saatle) yayımladığı "Kömür Orta Vadeli Güncelleme 2026" raporunda, bu yılki küresel kömür talebinin 8,94 milyar tona ulaşacağını öngördü. Geçen yıl sonunda düşüş beklenen kömür talebi, Orta Doğu'daki çatışma ve doğal gaz fiyatlarındaki artışın etkisiyle yükselişe döndü.

Bu tahminin merkezinde doğal gazdan kömüre geçiş yatıyor. Gazla üretim maliyeti yükselirken, elektrik üreticileri görece daha düşük maliyetli kömürlü santrallere yeniden yöneliyor.

Hürmüz Boğazı'ndan geçen kömür miktarı neredeyse yok denecek kadar az olsa da, bölgedeki LNG arz sorunları küresel doğal gaz fiyatlarını etkiledi. Doğal gaz fiyatlarındaki artış, Orta Doğu ile doğrudan bağlantısı olmayan ülkelerin de yakıt tercihini değiştirdi.

IEA, Çin, Japonya, Güney Kore ve Avrupa'da kömür kullanımının önceki tahminlerin üzerinde arttığını belirtti. Elektrik talebinin yüksek olduğu bölgelerde LNG arz belirsizliği ve fiyat artışının çakışması, kömürle üretimi yükseltti.

Güney Kore'deki artış, büyük ülkeler arasında öne çıktı. IEA, Güney Kore'nin 2026 kömür talebinin bir önceki yıla göre yüzde 6 artarak 119 milyon tona çıkacağını öngördü.

Bu yılın ilk çeyreğinde Güney Kore'de kömürle elektrik üretimi, geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 30 arttı. Nükleer santrallerin üretim kapasitesi daralırken doğal gaz fiyatlarının da yükselmesi, kömürlü üretimin elektrik arzındaki açığı kapatmasına yol açtı.

Kömür ithalatının da artması bekleniyor. IEA, Güney Kore'nin kömür ithalatının geçen yıla göre yüzde 10'un üzerinde artacağını öngörürken, Japonya'nın termal kömür ithalatının yaklaşık 124 milyon ton düzeyinde kalacağını tahmin etti.

Termal kömür, elektrik üretiminde kullanılan kömür türünü ifade ediyor. Elektrik piyasasında santraller, yakıt bazında fiyat, arz güvenilirliği ve üretim kapasitesinin kullanılabilirliğini birlikte değerlendirerek kömür ve LNG kullanım oranını ayarlıyor.

Bu talep artışı büyük ölçüde kısa vadeli etkenlere bağlı. Orta Doğu'daki gerginlik sürdüğü ve LNG arz sorunlarıyla fiyat artışı devam ettiği sürece kömürlü üretim korunabilir, ancak gaz arzı toparlandığında yakıt geçişinin ivmesi zayıflayabilir.

Nükleer santrallerin yeniden devreye girmesi ve yenilenebilir enerji kapasitesinin genişlemesi de kömür talebini düşürebilecek etkenler arasında. Elektrik arzında nükleer ve yenilenebilir enerjinin payı büyüdükçe kömürlü üretime bırakılan alan daralabilir.

IEA, nükleer santrallerin yeniden faaliyete geçmesi, yenilenebilir enerjinin genişlemesi ve LNG fiyatlarının gerilemesi durumunda 2027'de kömür talebinin yeniden azalabileceğini belirtti. Orta Doğu'daki gerginliğin hafiflemesi ve LNG arzının toparlanıp toparlanmayacağı da bundan sonraki talep seyrini belirleyecek etkenler arasında gösterildi.

Güney Kore'nin elektrik üretimi alanındaki kamu şirket yapısı da değişecek. İklim, Enerji ve Çevre Bakanlığı (기후에너지환경부), 4'ünde Kore Elektrik Kurumu (KEPCO, 한국전력공사) bünyesindeki beş üretim şirketini tek bir şirket çatısı altında birleştirme planını açıkladı.

Birleşik şirket 'Korea Power'(한국발전), özel kanun düzenlemesi ve hazırlık sürecinin ardından Ekim 2027'de faaliyete geçecek. Birleşmenin ardından kömürlü üretimin kademeli olarak azaltılması ve yenilenebilir enerjinin genişletilmesi birlikte yürütülecek şekilde tasarlanıyor.

Buna göre Güney Kore'de kısa vadede LNG fiyatları ve nükleer santrallerin üretim kapasitesine bağlı olarak kömür talebi artabilir, ancak elektrik üretimi alanındaki kamu şirket birleşmesi uzun vadede enerji dönüşümü takvimiyle örtüşüyor. Bu kömür talebi değişiminin de yakıt fiyatları ve arz güvenilirliğinden etkilenmesi bekleniyor.