16 kez faiz artışı yapılan 1988-1989 sıkılaştırması yeniden gündemde

ABD Merkez Bankası'nın (Fed) art arda faiz artırımına gidebileceği ihtimali gündeme gelirken, 1988-1989 döneminde 16 kez faiz artışının yapıldığı sıkılaştırma dönemi yeniden dikkat çekiyor. Mevcut makro ortamın, o dönemdeki gibi ekonomik dayanıklılığın sürdüğü, aynı zamanda fiyat baskısının arttığı bir bileşime yaklaştığı değerlendiriliyor.

Citi Research (Citigroup'un(C) araştırma birimi), 11 Eylül'de (yerel saatle) yayımladığı raporda mevcut ortamın 1988-1989 sıkılaştırma döngüsüne benzemeye başladığını belirtti. Ancak şirketin kendi makro modelinin henüz 'normal' bölgede kaldığını, finansal koşulların sıkılaştığı bir evreye geçilmediğini ifade etti.

Bu analizde enflasyon artış momentumunun güçlendiği, ekonomik sürpriz endeksinin ise yumuşak biçimde düştüğü görüldü. Finansal koşullar da hafifçe sıkılaştı, ancak uzun vadeli ortalamanın yaklaşık 0,55 standart sapma altında kaldı.

Ekonomik büyüme ve enflasyon göstergeleri uzun vadeli ortalamayı hafifçe aştı. Citi Research bunu model bazında 'ekonomik aşırı ısınma' belirtisi olarak sınıflandırdı, ancak henüz modelin evre değişimini tetikleyecek düzeyde olmadığını açıkladı.

Ekonomik sürpriz endeksi geriledi, ancak mutlak seviye hâlâ pozitifti. Satın Alma Yöneticileri Endeksi'nin (PMI) standart puan ortalaması da güçlü seyrini korudu, bu da büyümenin sert biçimde yavaşladığını söylemeyi güçleştiriyor.

Mart 1988'den Mayıs-Haziran 1989'a kadar süren dönemin sıkılaştırma evresinde Fed toplam 16 kez faiz artırdı. Federal fon faiz oranı 30 Mart 1988'de 0,25 puan artışla yüzde 6,75'e çıktı, ardından nihai olarak yüzde 9,8125'e kadar yükseldi; birikimli artış ise 331,25 baz puan (bp) oldu.

O dönemki sıkılaştırma, ekonomi güçlü seyrini korurken fiyat baskısının birikmesiyle başladı. Ardından ekonomik aktivite yavaşlayınca para politikası gevşeme yönüne döndü.

Citi Research, mevcut büyüme ve enflasyon seyrinin o dönemki bileşime benzemeye başladığını değerlendirdi. Ancak bu analiz Fed'in politika kararını önceden haber vermiyor; daha çok mevcut ortam ile geçmiş dönem arasındaki istatistiksel benzerliğin arttığı anlamına geliyor.

Citi'nin tarihsel karşılaştırma modeli 1976-1977, 1996-1997 ve 2013-2014 dönemlerini de referans aralık olarak sundu. Geçen yılki gümrük tarifesi şoku ise en güncel modelde anlamlı bir benzer dönem olarak sınıflandırılmadı.

Citi Research, tarife şokunun karşılaştırma aralığından çıkarılmasının nedeni olarak finansal piyasalar genelindeki uzun vadeli volatilitenin görece düşük seviyede kalmasını gösterdi. Model, geçmişteki çeşitli dönemler arasından mevcut büyüme-enflasyon-finansal koşul bileşimine en yakın zaman dilimini karşılaştıracak şekilde çalışıyor.

Varlık dağılımında risk varlıklarına yönelik tercih öne çıktı. Citi Research, hisse senedinde aşırı ağırlıklandırma oranını yüzde 2,8'den yüzde 4,0'e yükseltti; tahvil ve emtiada olumlu dağılımı sürdürürken bu iki kalemde ağırlığı bir miktar azalttı.

Hisse senetleri arasında gelişmekte olan ülke ve ABD hisseleri tercih edildi. Japonya ve İngiltere'nin vade (duration) pozisyonlarında alım tarafında yer alınırken, ABD tahvilleri ve ABD yatırım yapılabilir seviyedeki şirket tahvillerinde zayıf pozisyon korundu.

Emtialar arasında en çok tercih edilen enerji oldu. Citi Research, enerjinin göreli elde tutma maliyeti olan carry avantajının diğer emtialara kıyasla daha yüksek olduğunu açıkladı.

Para birimlerinde dolar tercih edilen para birimi olarak öne çıktı. Rapora göre sterlin, yen ve euronun dolar karşısındaki beklenen risk ayarlı getirileri negatif seyretti; yene yönelik piyasa ilgisi de zayıfladı.

Citi Research, enerji şokunun sürmesi halinde finansal koşulların sıkılaşması ile kredi spreadlerinin genişlemesinin stagflasyona giden bir yol olabileceğini değerlendirdi. Ancak mevcut model henüz 'normal' bölgede kaldığından, 1980'lerin sonundaki gibi art arda faiz artışlarının kesinleştiği söylenemez.