Haberler 
Coin Bilgisi 
Hakkımızda 
Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), döviz swapları, forward sözleşmeleri ve para swaplarında yer alan küresel dolar ödeme yükümlülüklerinin 2022 ortasında 80 trilyon doları (yaklaşık 10,88 katrilyon won) aştığını bildirdi. Bu yükümlülüklerin standart borç istatistiklerine yeterince yansımaması, finansal piyasalardaki kırılganlığı artırabilir.
BIS, 5 Aralık 2022'de yayımladığı ‘BIS Quarterly Review’ raporunda, 2022 merkez bankası döviz ve tezgâh üstü türev ürünler araştırmasına dayanarak döviz piyasasının yapısını ve risklerini inceledi. Raporda, döviz piyasasındaki işlem hacminden çok dolar fonlama riski ve işlemlerin sonuçlandırılamaması ihtimali öne çıkarıldı.
Döviz swapı, bir para biriminin ödünç alınıp başka bir para biriminin verilmesi ve belirlenen tarihte yeniden değiştirilmesi esasına dayanan bir sözleşmedir. Bu süreçte doğan gelecekteki dolar ödeme yükümlülükleri bilançolara yeterince yansımayabilir. Bu durum, politika yapıcıların dolar borcunun büyüklüğünü ve bölgesel dağılımını belirlemesini zorlaştırabilir.
Haziran 2022 sonu itibarıyla ABD dışındaki banka dışı sektörün bilanço dışı dolar yükümlülükleri 26 trilyon dolar (yaklaşık 3,536 katrilyon won) olarak tahmin edildi. Bu rakam, bilançolarda yer alan dolar borcunun yaklaşık iki katına karşılık geldi. ABD dışındaki bankaların bilanço dışı dolar yükümlülükleri 39 trilyon dolar (yaklaşık 5,304 katrilyon won), bilançoda yer alan dolar borçları ise 15 trilyon dolar (yaklaşık 2,04 katrilyon won) seviyesindeydi.
BIS, bu yükümlülüklerin önemli bölümünün kısa vadeli sözleşmelerden oluştuğunu belirtti. Dolar fonlamasının kesilmesi halinde sözleşmelerin uzatılması veya yeniden finanse edilmesi sırasında finansman baskısı artabilir. Kurum, 2008 küresel finans krizinde ve 2020'deki COVID-19 şokunda döviz swaplarının dolar likiditesi sıkışıklığı açısından risk noktası olarak öne çıktığını da açıkladı.
Döviz piyasasının toplam işlem hacmi de yüksek seviyedeydi. Nisan 2022'de küresel döviz piyasasında günlük ortalama işlem hacmi 7,5 trilyon dolara (yaklaşık 1,02 katrilyon won) ulaştı. Bu, 2019 araştırmasına göre yüzde 14'lük artış anlamına geldi. Bunun 2,2 trilyon dolarlık (yaklaşık 299,2 trilyon won) bölümü, ödeme riskine açık işlemlerden oluştu. Söz konusu tutar, teslim edilebilir tüm döviz işlemlerinin yaklaşık üçte birine denk geldi ve üç yıl önceki 1,9 trilyon dolardan (yaklaşık 258,4 trilyon won) yükseldi.
Ödeme riski, işlemin taraflarından birinin para birimini ödedikten sonra karşı taraftan alması gereken para birimini alamama ihtimalini ifade ediyor. 2,2 trilyon dolar gerçek zarar miktarı değil, riske açık işlemlerin büyüklüğünü gösteriyor.
İşlem yöntemleri de değişti. Döviz işlemleri, fiyat bilgilerinin geniş ölçüde yayımlandığı çok taraflı elektronik platformlardan, dealerların kendi platformlarına ve iki taraflı elektronik işlemlere kaydı. BIS, işlem yerleri daha az şeffaf hale geldikçe fiyat oluşum sürecini ve dolar fonlama riskini anlamanın zorlaşabileceğini değerlendirdi.
Gelişmekte olan piyasa para birimlerinin uluslararasılaşması da ilerledi. Yerleşik olmayan yatırımcıların katılımı arttıkça, gelişmekte olan piyasa para birimlerinin işlemleri gelişmiş ülke para piyasalarına benzer ölçüde uluslararasılaştı. Çin yuanı, dünyada en çok işlem gören beşinci para birimi oldu.
Faiz türevleri piyasasında Libor'dan risksiz faiz oranlarına (RFR) geçiş, işlem yapısını değiştirdi. Toplam faiz türevleri işlem hacmi, 2019 araştırmasına kıyasla yaklaşık yüzde 20 gerilerken, forward faiz anlaşmalarının (FRA) işlem hacmi yaklaşık yüzde 75 azaldı.
Raporun doğrudan konusu döviz, tezgâh üstü türev ürünler ve faiz piyasalarıydı. BIS'in resmi sayfasında Claudio Borio ve Hyun Song Shin'in rapora ilişkin medya bilgilendirmesinde kripto varlıkları soru-cevap konusu olarak ele aldığı belirtilse de, bu kişilerin sözlerinin tam metni veya somut rakamlar yayımlanmadı. Raporun ana metninde FTX, TerraUSD ve Luna doğrudan incelenmedi. Bu nedenle döviz piyasası riskini kripto varlık piyasası riskiyle aynı kabul etmeye dayanak bulunmuyor.
Yorum 0