25 Belaruslu siyasi mahkûm serbest bırakıldı, ABD 2 şirkete yönelik yaptırımları gevşetti

Belarus 25 siyasi mahkûmu serbest bırakırken ABD, Belarus’taki iki şirkete yönelik yaptırımları kısmen kaldırma kararı aldı.

ABD Başkanı’nın Belarus Özel Temsilcisi John Coale, 16’sında Belarus’un başkenti Minsk’te iki ülkenin ‘ara anlaşmaya’ vardığını açıkladı. Coale, “İyi niyet göstergesi olarak Belarus 25 kişiyi serbest bırakacak, ABD ise iki şirkete yönelik yaptırımları kaldıracak” dedi. Gelişme AP ve Reuters tarafından da aktarıldı.

Serbest bırakılan 25 kişi Belarus’tan ayrılarak Litvanya’ya ulaştı. Grubun içinde gazeteciler, müzisyenler, avukatlar ve protestolarla bağlantılı kişiler bulunduğu bildirildi.

Coale, X’te yaptığı paylaşımda “25 mahkûm bugün özgürlüğüne kavuştu” ifadelerini kullandı. Ayrıca “Yakın zamanda daha fazla kişinin serbest bırakılmasını sağlamak için çalışıyoruz” diyen Coale, “Henüz bitmedi” açıklamasını yaptı.

ABD’nin yaptırımları gevşetmeyi planladığı şirketler, boya ve endüstriyel kaplama üreticisi Lakokraska ile ormancılık, selüloz ve kâğıt sektörlerini yöneten devlet şirketi Bellesbumprom oldu.

Lakokraska’ya yönelik yaptırımlar 2008’den, Bellesbumprom’a yönelik yaptırımlar ise 2023’ten bu yana uygulanıyordu. Yeni adım, iki şirkete uygulanan ABD yaptırımlarının bir bölümünün kaldırılmasını öngörüyor.

Anlaşma, siyasi mahkûmların serbest bırakılması karşılığında Belarus’la ilişkileri geliştirmeyi ve yaptırımları hafifletmeyi amaçlayan Trump yönetiminin diplomasisiyle örtüşüyor. Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko, 15’inde Coale ile ekonomik ilişkiler ve yaptırımların gevşetilmesi konularını görüştü.

ABD’nin arabuluculuğunda daha önce mart ayında da Belarus 250 siyasi mahkûmu serbest bırakmıştı. O dönemde ABD, Belarus’un iki devlet bankası ve Maliye Bakanlığına yönelik yaptırımları gevşetmiş, ülkenin başlıca potas gübresi üreticisini yaptırım listesinden çıkarmıştı.

Geçen yıl eylülde ise siyasi nedenlerle hapsedildiği değerlendirilen 52 kişi serbest bırakılmıştı. Son gelişmeyle birlikte ABD’nin arabuluculuğundan bu yana Belarus’ta siyasi mahkûmların birkaç dalga halinde serbest bırakıldığı görüldü.

Coale ayrıca ABD bankalarının Belarus’ta dondurulan on milyonlarca dolarlık varlığı iade etmesine yardımcı olacaklarını söyledi. Varlıkların iadesine ilişkin somut prosedür ve takvim açıklanmadı.

Belarus, Rusya’yla ‘Birlik Devleti’ oluşturuyor ve Rusya’nın Ukrayna’daki savaşını destekliyor. Bu nedenle siyasi mahkûmların serbest bırakılması ve yaptırımların gevşetilmesine ilişkin görüşmeler, ABD’nin Belarus ve Rusya politikasıyla da bağlantılı.

ABD ile Belarus arasındaki anlaşma, kapsamlı bir normalleşmeden çok siyasi mahkûmların serbest bırakılması ile yaptırımların kısmen gevşetilmesini takas eden sınırlı bir adım niteliğinde. Coale, daha fazla tahliye ve yaptırım görüşmelerini sürdürmeyi planladıklarını açıkladı.