Trump-Şi Cinping görüşmesi 24 Eylül’de: Gümrük vergisi ateşkesinin uzatılması gündemde

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 24 Eylül’de Washington’da bir araya gelecek. Görüşmede gümrük vergisi ateşkesinin uzatılması ve bazı stratejik olmayan ürünlerde vergilerin düşürülmesi ele alınacak. Ancak nadir toprak elementleri tedariki ile ABD’nin Çin’e yönelik ihracat kontrollerinin karşılıklı olarak gevşetildiği kapsamlı bir anlaşma ihtimali düşük görülüyor.

AP’nin 23 Eylül tarihli haberine göre Trump, Şi Cinping’in Washington yakınlarındaki Andrews Ortak Üssü’ne varışında kendisini karşılayacak. Trump’ın 24 Eylül’de Beyaz Saray karşılama töreni, askerî geçit, liderler görüşmesi ve devlet yemeğine katılması planlanıyor.

Şi Cinping’in 25 Eylül’de Beyaz Saray’a dönerek Trump ile çay görüşmesi yapması ve ardından Ulusal Arşivler’i ziyaret etmesi bekleniyor. Program, liderler görüşmesinin yanı sıra iki ülke ilişkilerinin sembolik yönünü öne çıkaran resmî etkinlikleri de kapsıyor.

Görüşmenin ana gündem maddesi, geçen yıl ekimde imzalanan gümrük vergisi ateşkesinin uzatılıp uzatılmayacağı olacak. Anlaşmanın 10 Kasım’da sona ermesi beklenirken, iki ülkenin ticari gerilimi azaltmaya yönelik sonraki adımları görüşmesi planlanıyor.

AP, ABD yönetiminden üst düzey yetkililerin bazı stratejik olmayan ürünlerde sınırlı gümrük vergisi indirimi ihtimalinden söz ettiğini bildirdi. Ancak nadir toprak elementleri tedariki ile Çin’e yönelik ihracat kontrollerinin gevşetilmesini birbirine bağlayan kapsamlı bir anlaşma ihtimali düşük değerlendiriliyor.

Bu nedenle görüşmelerde gümrük vergisi ateşkesinin uzatılması ile stratejik alanlarda kapsamlı bir ilerleme ayrı değerlendirilmeli. Sınırlı ticari düzenlemeler yapılsa bile nadir toprak elementleri, yarı iletkenler ve yapay zekâ konusundaki anlaşmazlıkların çözüldüğü sonucuna varmak için yeterli olmayabilir.

Görüşme öncesinde ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng’in 20 Eylül’de New York’ta ekonomi ve ticaret görüşmesi yapması planlanıyor. Tarafların hassas olmayan ürünlerin ticaretini ve son anlaşmanın uygulanma durumunu değerlendirmesi bekleniyor.

Çin tarafının görüşme gündeminde yapay zekâ, ticaret ve nadir toprak elementleri yer alacak. Bessent, iki ülkenin yapay zekânın ortak risklerini ve sistemlerin parçalanmasını önleme yollarını görüşebileceğini söyledi. Ancak bağlayıcı bir yapay zekâ yönetişimi anlaşması yapılıp yapılmayacağı henüz netleşmedi.

Görüşme, Trump’ın mayısta Çin’e yaptığı ziyaretin ardından düzenlenen takip toplantısı niteliğinde. Beyaz Saray, o dönemde Çin’in nadir toprak elementleri ve kritik mineraller tedarik zinciri sorunlarını ele alacağını ve her yıl en az 17 milyar dolar (yaklaşık 23,579 trilyon won) değerinde ABD tarım ürünü satın alacağını açıklamıştı.

O dönemdeki anlaşma, Çin’in 200 Boeing uçağı için ilk alım taahhüdünü de içeriyordu. Yeni görüşmede ilave alım miktarının kesinleştirilip kesinleştirilmeyeceği bilinmiyor.

Gümrük vergisi ateşkesi, ilave vergi artışlarının belirli bir süre durdurulmasını ve iki ülkenin müzakereleri sürdürmesini öngören bir anlaşmadır. Ateşkesin uzatılması ticari çatışmanın hızla büyümesini yavaşlatabilir. Ancak ihracat kontrolleri ile kritik mineral tedarik zinciri sorunlarının otomatik olarak çözüleceği anlamına gelmez.

Dünya Ekonomik Forumu, görüşmenin ABD-Çin ilişkilerinde 'büyük bir yeniden başlangıç'tan çok kırılgan ticari gerilimi istikrara kavuşturma amacı taşıyacağını belirtti. Kritik mineraller, teknoloji ve Tayvan konularının başlıca değişkenler olduğu değerlendirildi.

Bank of America ve JP Morgan analistleri, mevcut ticaret ateşkesinin bir yıl uzatılması, Çin’in ABD ürünleri alımını artırması, sınırlı gümrük vergisi indirimleri ve bazı yarı iletken lisanslarını olası sonuçlar arasında gösterdi. Ancak bunlar görüşme öncesi değerlendirmeler olup resmî bir anlaşmadan ayrı tutulmalı.

BIT Research, Eylül 2026’da yayımladığı analizde Bitcoin (BTC) piyasasının mayıs ayındaki liderler görüşmesinden bu yana gümrük vergisi politikası, yapay zekâ ihracat kontrolleri, faiz oranları ve dolar gibi makroekonomik değişkenlerden birlikte etkilendiğini belirtti.

Bu görüşmeyle bağlantılı olarak iki ülke liderleri arasında doğrudan bir kripto varlık anlaşması veya Bitcoin gündemi doğrulanmadı. Nadir toprak elementleri ve yarı iletken tedarik zinciri ile ABD’nin ihracat kontrollerindeki değişikliklerin Türkiye’deki madencilik ekipmanı tedarik zincirine etkisinin ayrıca incelenmesi gerekiyor.

TokenPost’un daha önce ele aldığı konu, ABD-Çin görüşmeleri ile madencilik ekipmanı tedarik zinciri arasındaki bağlantı başlığıyla yayımlanmıştı. Yeni bir kripto varlık anlaşmasının açıklanıp açıklanmayacağı, 20 Eylül’deki ekonomi ve ticaret görüşmeleri ile 24 Eylül’deki liderler zirvesinin sonuçlarıyla netleşecek.