ABD Donanması CTO'su AI ve kuantum teknolojilerini önceliklendirdi

ABD Deniz Kuvvetleri, erken aşamadaki teknoloji geliştirme maliyetlerini doğrudan üstlenmek yerine özel sermayeyle olgunlaştırılmış ticari teknolojileri satın alma modelini genişletiyor. Öncelikli alanlar arasında yapay zeka (AI), kuantum bilgi bilimi ve gelişmiş ağ teknolojileri yer alıyor.

ABD Deniz Kuvvetleri CTO'su Justin Fanelli, bu yaklaşımı TechCrunch'a verdiği röportajda anlattı. Fanelli, erken aşamadaki şirketlerin ürünlerini özel sermayeyle olgunlaştırmasının ardından Deniz Kuvvetleri'nin bu teknolojileri satın aldığı yapıyı genişlettiklerini söyledi.

Fanelli, Deniz Kuvvetleri'nin çoğunlukla Seri D ile Seri F aşamasındaki şirketlerden teknoloji satın aldığını belirtti. Tohum aşamasından Seri B'ye kadar olan erken dönem finansmanını ticari yatırımcılar sağlarken, Deniz Kuvvetleri doğrulama sürecinden geçmiş teknolojileri tedarik ediyor. Deniz Kuvvetleri'nin doğrudan hisse yatırımı ise hâlâ nadir bir yöntem olarak değerlendiriliyor.

ABD Deniz Kuvvetleri, 14 Eylül'de Boeing'e (BA) MQ-25A Stingray insansız havadan yakıt ikmal uçağının düşük oranlı ilk üretim partisinin yanı sıra birinci ve ikinci partilere ait uzun teslim süreli parçaları kapsayan 562 milyon dolarlık sözleşme verdi. İlk partideki üç uçağın ilk teslimatlarının 2029'da başlaması planlanıyor.

MQ-25A, uçak gemilerinde kullanılan insansız bir havadan yakıt ikmal uçağı. Temel görevi, uçak gemisi muharip hava kanadına havadan yakıt ikmali sağlayarak insanlı savaş uçaklarının operasyon menzilini artırmak. ABD Deniz Kuvvetleri, projeyi insanlı ve insansız hava operasyonlarının bütünleştirilmesinde temel bir adım olarak tanımlıyor.

Öncelikli teknolojiler ve giriş yolları

ABD Deniz Kuvvetleri Portfolio Acquisition Executive Mission Systems tarafından 26 Ağustos'ta yayımlanan belgede ‘Applied AI & Cognitive Computing’, ‘Quantum Information Science’, ‘Advanced Networking & Data Transport’, ‘Electromagnetic Spectrum Operations’ ve ‘Digital Engineering & Interoperability’ öncelikli teknolojiler olarak sıralandı.

Belgede belirli bir şirkete veya projeye finansman sağlanacağına dair taahhüt bulunmuyor. Önceliklerin ileride değişebileceği belirtilirken APFIT, ticari çözüm tedariki, Diğer İşlem Anlaşmaları (OTA), SBIR ve girişim sermayesi gibi teknoloji şirketlerinin sisteme girebileceği yollar da gösteriliyor.

Fanelli, mevcut savunma tedarikindeki uzun karar alma süreçleriyle bütçe kopukluklarının ticari teknolojilerin kullanımına engel olduğunu söyledi. Bir teknoloji fiilen çalışsa bile mevcut bütçe kaleminin yerini alamaması veya bu kalemin sonlandırılamaması durumunda program finansmanının bir veya iki yıl içinde ortadan kalkabileceğini belirtti.

Fanelli'nin sözünü ettiği Deniz Kuvvetleri'nin yıllık harcama büyüklüğü yaklaşık 150 milyar dolar. Ancak bu rakam röportajdaki bir açıklamaya dayanıyor ve doğrudan hisse yatırımı bütçesi anlamına gelmiyor.

Gerçek kullanım örnekleri

Armada, Şubat 2025'te mobil veri merkezi ‘Galleon’u ABD Deniz Kuvvetleri'nin NIWC Atlantic birimine teslim ettiğini açıkladı. Deniz Kuvvetleri, sistemi ağ yönetimi, komuta-kontrol ve uç bilişim testlerinde kullandığını bildirdi.

Gecko Robotics, Mart 2026'da ABD Deniz Kuvvetleri ve ABD Genel Hizmetler İdaresi ile beş yıllık, üst limiti 71 milyon dolar olan bir sözleşme imzaladığını duyurdu. İlk aşamada ABD Pasifik Filosu'na bağlı 18 gemi hedeflenirken, başlangıç sözleşmesinin büyüklüğü 54 milyon dolara kadar olarak açıklandı.

Armada ve Gecko Robotics'in açıklamaları, Deniz Kuvvetleri'nin ticari veri merkezi, uç bilişim ve robotik teknolojilerini gerçek operasyonlara bağladığını gösteriyor. Bununla birlikte bu örnekler, Deniz Kuvvetleri'nin tüm öncelikli teknoloji alanlarına finansman sağlandığı veya yeni büyük sözleşmeler verileceği anlamına gelmiyor.

J2 Ventures, 2026'da Fanelli ile kapalı bir görüşme etkinliği düzenlediğini LinkedIn'de paylaştı. Ancak yalnızca bu paylaşım, belirli bir şirkete yatırım yapıldığını veya ihale verildiğini doğrulamıyor.

Gecko Robotics, yapay zeka ve robotik kullanarak Deniz Kuvvetleri gemileri ile denizaltılarındaki bakım gecikmelerini azaltmaya ve filonun kullanılabilirliğini artırmaya yönelik faaliyetlerini genişletiyor. Şirketin dile getirdiği ‘filonun yüzde 80'e varan kullanılabilirliği’ ifadesi, Deniz Kuvvetleri'nin tamamında resmî olarak elde edilmiş bir sonuç değil; şirket açıklamasında yer alan bir hedef rakam.

Öncelikli teknoloji listesinde kuantum bilgi bilimi yer alsa da kamuya açık belgelerde bunun blok zinciri veya kripto para projeleriyle doğrudan bağlantısı doğrulanmadı. Yarı iletken şirketleri, çip alımları veya tedarik sözleşmeleriyle doğrudan bir bağlantı da ortaya konulmadı.

MQ-25A sözleşmesi de özel girişim yatırımı modelinden ziyade ABD Deniz Kuvvetleri'nin fiilî tedarik sözleşmesi niteliğinde. Mevcut takvime göre ilk partideki üç uçağın ilk teslimatlarının 2029'da başlaması planlanıyor.