Dijital euro maliyeti 4 yılda 5,8 milyar euroya ulaşabilir

Euro Bölgesi bankalarının dijital euro altyapısına dört yıl içinde 5,8 milyar euroya (yaklaşık 8 trilyon won) kadar yatırım yapması bekleniyor. Avrupa Merkez Bankası (ECB), tokenleştirilmiş varlıkların merkez bankası parasıyla ödenmesini sağlayan Pontes altyapısını da devreye alarak bankacılık sektörünün dijital dönüşümü ve operasyonel risk yönetimine odaklandı.

ECB, 2025 yıllık raporunda Euro Bölgesi'nin büyük bankalarında 2025'in üçüncü çeyreğinde adi hisse senedi çekirdek sermaye oranının (CET1) yüzde 16,1, takipteki krediler oranının (NPL) ise yüzde 1,9 olduğunu açıkladı. Olumsuz stres testi senaryosunda dahi CET1 oranının yüzde 12,0 seviyesinde kalacağı değerlendirildi.

Bankaların sermaye tamponları görece güçlü kalırken dijital ortamın dayanıklılığı ayrı bir gündem maddesi olmayı sürdürüyor. ECB, büyük bankaların bildirdiği siber olay sayısının 2022-2024 döneminde iki kattan fazla arttığını belirtti.

Dijital operasyonel dayanıklılık yasası DORA, 17 Ocak 2025'ten bu yana yürürlükte. Finans kuruluşlarının bilgi ve iletişim teknolojileri (ICT) risklerini yönetmesi, önemli olayları denetim makamlarına bildirmesi ve bulut hizmetleri gibi dış ICT sağlayıcılarıyla sözleşmelerini kontrol altında tutması gerekiyor.

Avrupa Bankacılık Otoritesi (EBA), DORA'nın bankacılık, menkul kıymetler, sigorta ve emeklilik dahil finans sektörünün tamamı için ortak bir olay bildirim sistemi getirdiğini açıkladı. Böylece bankaların dijitalleşmesi maliyet azaltma ve hizmet iyileştirmenin yanı sıra denetim ve risk yönetimi alanına da taşındı.

Dış teknoloji sağlayıcılarına bağımlılık arttıkça finans kuruluşlarının kesinti anında doğrudan kontrol edebileceği alan daralabilir. Bu nedenle dijital hizmetler genişletilirken operasyonel kesintilere karşı kurum içi prosedürlerin ve yönetim sistemlerinin de güçlendirilmesi gerekiyor.

ECB, dijital euroyu ticari banka mevduatlarının veya özel ödeme araçlarının yerine geçecek bir araçtan ziyade tamamlayıcı bir seçenek olarak tanımlıyor. Farklı elde tutma limiti senaryolarında dijital euronun banka mevduatları ve likidite üzerindeki etkisinin sınırlı kalacağı değerlendirildi.

Bankaların üstleneceği maliyet ise temel tartışma başlıklarından biri. ECB, Euro Bölgesi bankalarının dijital euroyu hayata geçirmek için dört yılda 4-5,8 milyar euro (yaklaşık 5,5-8 trilyon won) yatırım yapacağını tahmin ediyor.

Yıllık yatırım tutarı 1-1,44 milyar euro (yaklaşık 1,4-2 trilyon won) seviyesinde olacak ve büyük bankaların yıllık IT yenileme bütçelerinin yaklaşık yüzde 3,4'üne karşılık gelecek. Gerçek maliyet, ortak altyapının ve mevcut sistemlerin ne ölçüde kullanılacağına bağlı olarak değişebilir.

Dijital euro henüz nihai uygulama aşamasına geçmedi. Mevzuat ve uygulama takvimi kesinleşmemiş durumda. ECB, yasama süreci bu yıl sonuna kadar tamamlanırsa ilk ihracın 2029'da yapılabileceğini açıkladı.

ECB ve Eurosystem, Pontes'i 21 Eylül'de kullanıma açtı. Pontes, piyasanın dağıtık defter teknolojisi (DLT) platformlarında işlem gören tokenleştirilmiş varlıkları Eurosystem'in TARGET Services ağına bağlayarak merkez bankası parasıyla ödenmesini sağlayacak şekilde tasarlandı.

ECB, ödeme varlığı olarak merkez bankası parasının kullanılmasının ticari banka parasına veya stablecoin'lere bağımlılığa kıyasla ödeme riskini azaltabileceğini ve kurumsal güveni artırabileceğini belirtti. İlk hizmetlerin ardından işlevlerin ve çalışma saatlerinin kademeli olarak genişletilmesi, tam uygulamanın ise 2028'de tamamlanması hedefleniyor.

Avrupa Merkez Bankası daha önce Pontes'in 2026'nın üçüncü çeyreğinde ilk kez çalıştırılması planını açıklamıştı. Son lansman, bu planın ilk hizmetlerin başlatılması aşamasına geçtiğini gösteriyor.

Pontes, sanal varlık piyasasını doğrudan teşvik eden bir politika olmaktan ziyade tokenleştirilmiş menkul kıymetler ve mevduatlar gibi dijital finansal ürünlerin merkez bankası parasını ortak ödeme altyapısı olarak kullanmasını sağlayan kurumsal bir sistem niteliği taşıyor. Dijital euro ve Pontes'in bankaların maliyet yapısı, mevduat tabanı ve tokenleştirilmiş finansal işlemler üzerindeki etkisi uygulama sonrasında daha net görülecek.